Taalmail 376 - 400

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 376 - 29 september 2008

  • Heb jij ook bang van die dieren?
    Ben jij ook bang voor die dieren?

    Bang wordt met zijn gecombineerd. Voor is gebruikelijker dan van.

  • En dan komt ook de directrice het gezelschap vervoegen.
    √ En dan voegt ook de directrice zich bij het gezelschap.

    Een werkwoord wordt vervoegd. Iemand vervoegen is geen standaardtaal.

  • De productie kon vele mensen bekoren, waaronder ook Prins Laurent.
    √ De productie kon vele mensen bekoren, onder wie ook prins Laurent.

    Het gebruik van vormen als waaronder om naar personen te verwijzen is niet voor iedereen aanvaardbaar. Een titel gevolgd door een eigennaam schrijven we klein.

  • IMEC toont haar nieuwe technologie tijdens de Open Bedrijvendag.
    √ IMEC toont zijn nieuwe technologie tijdens de Open Bedrijvendag.

    IMEC staat voor Interuniversitair Micro-elektronicacentrum. Het hoofdwoord van de naam, centrum, is onzijdig. Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn.

  • Het is ondenkbeeldig dat artsen en verpleegkundigen hun ziekenhuis verlaten.
    √ Het is ondenkbaar dat artsen en verpleegkundigen hun ziekenhuis verlaten.

    Ondenkbeeldig betekent 'niet denkbeeldig', dus 'echt'. Dat is niet bedoeld.

  • De minitop was bijeengeroepen door president Sarkozy die de Europese Unie voorzit.
    √ De minitop was bijeengeroepen door president Sarkozy, die de Europese Unie voorzit.

    De komma moet er staan, omdat die de Europese Unie voorzit een uitbreidende bijzin is.

  • ontdekken
    √ uitspraak: on-dekken.

    De [t] van ont- wordt [d] onder invloed van de [d] van -dekken.

  •  

Taalmail 377 - 6 oktober 2008

  • Door het engagement van de 27 EU-landen zou dat bedrag tot 50 000 euro moeten verhogen.
    √ Door het engagement van de 27 EU-landen zou dat bedrag tot 50 000 euro verhoogd moeten worden.

    Volgens de naslagwerken is verhogen een overgankelijk werkwoord: iemand verhoogt iets. Anders gezegd, verhogen betekent 'hoger maken', niet 'hoger worden'.

  • Zolang die wet niet gestemd is, blijft in Luxemburg de oude regeling van kracht.
    √ Zolang die wet niet goedgekeurd is, blijft in Luxemburg de oude regeling van kracht.

    Er wordt over de wet gestemd. Een wet stemmen is vertaald Frans (voter une loi).

  • We hopen op een mooie sprint met Erik Zabel in zijn laatste koers, tenminste op de weg, want straks nog wel wat zesdaagsen voor hem.
    √ We hopen op een mooie sprint met Erik Zabel in zijn laatste koers, tenminste op de weg, want straks rijdt hij nog wel wat zesdaagsen.

    Het gebruik van een elliptische constructie na want is niet voor alle taalgebruikers aanvaardbaar.

  • Dat geldt niet alleen voor hen, maar ook voor u en ik.
    √ Dat geldt niet alleen voor hen, maar ook voor u en mij.

    Na een voorzetsel (voor) gebruiken we de voorwerpsvorm van het persoonlijk voornaamwoord (mij).

  • Ik heb dat geleerd van die renner met z'n kale kop. Hoe noemt hij weer?
    √ Ik heb dat geleerd van die renner met z'n kale kop. Hoe heet hij weer?

    Hij heet Pantani en ze noemen hem ook Il Pirata.

  • Dat betekent dat bepaalde studenten wel slagen in hun examens, maar toch niet verder mogen studeren.
    √ Dat betekent dat bepaalde studenten wel slagen voor hun examens, maar toch niet verder mogen studeren.

    Let op het voorzetsel: slagen voor een examen.

  • Hannah's vrienden weten niets af van haar dubieuze bijbaantje.
    Hannahs vrienden weten niets af van haar dubieuze bijbaantje.

    Als het grondwoord op een medeklinkerteken eindigt, spellen we de bezits-s eraan vast.

  •  

Taalmail 378 - 20 oktober 2008

  • Je bent niet weerhouden om je idee aan de jury te presenteren.
    √ Je bent niet geselecteerd om je idee aan de jury te presenteren.

    Weerhouden wordt in de betekenis van 'selecteren' in België vaak gebruikt, maar het is geen standaardtaal.

  • Ik wandelde met haar door de mooie voorstadswijk waar de huizencrisis zwaar heeft toegeslaan.
    √ Ik wandelde met haar door de mooie voorstadswijk waar de huizencrisis zwaar heeft toegeslagen.

    Toeslaan, sloeg toe, heeft toegeslagen.

  • Nu is afgesproken hoe de wapens het zwijgen zullen worden opgelegd.
    √ Nu is afgesproken hoe de wapens het zwijgen zal worden opgelegd.

    Het onderwerp van de bijzin is het zwijgen, niet de wapens: het zwijgen wordt opgelegd aan de wapens.

  • Veerle Baetens pronkte tien dagen geleden nog met haar bol buikje op de première van "Loft".
    √ Veerle Baetens pronkte tien dagen geleden nog met haar bolle buikje op de première van "Loft".

    Het bijvoeglijk naamwoord bij een onzijdig woord (buikje) wordt in de regel verbogen als het door een bezittelijk voornaamwoord (haar) voorafgegaan wordt.

  • De acties bij Eandis breiden uit naar Brussel en Wallonië.
    √ De acties bij Eandis breiden zich uit naar Brussel en Wallonië.

    De bonden breiden hun acties uit, de acties zelf breiden zich uit.

  • Hij verrast vriend en vijand als hij afsluit met een a capella versie van the crooner "My way".
    √ Hij verrast vriend en vijand als hij afsluit met een a-capellaversie van the crooner "My way".

    "Als we een samenstelling maken waar een woordgroep deel van uitmaakt, schrijven we alle delen aan elkaar vast. Tussen de delen van een woordgroep die uit uitheemse woorden bestaat, schrijven we in dat geval een koppelteken." (Woordenlijst)

  • reünie
    √ uitspraak: ree·uu·nie

    De klemtoon valt op de laatste lettergreep.

  •  

Taalmail 379 - 27 oktober 2008

  • Het gaat niet goed. We moeten hard werken om er te geraken.
    √ Het gaat niet goed. We moeten hard werken om er te komen / rond te komen.

    Geraken klinkt een beetje verouderd.

  • Op een of andere manier gaan we het wel halen.
    √ Op een of andere manier zullen we het wel halen.

    Het gewone woord om naar de toekomst te verwijzen is zullen. Gaan heeft een specifiekere betekenis.

  • Vorige nacht hebben vandalen een spoor van vernieling gezaaid door het centrum van Kasterlee.
    √ Vorige nacht hebben vandalen een spoor van vernieling getrokken door het centrum van Kasterlee.

    Ook goed: ze hebben een spoor van vernieling achtergelaten. Misschien is er verwarring met de uitdrukking dood en vernieling zaaien. Vorige nacht is minder gebruikelijk dan afgelopen nacht, maar fout is het niet.

  • In het programma "Pauw en Witteman" werd gisterenavond de winnaar van de AKO-literatuurprijs bekend gemaakt.
    √ In het programma "Pauw en Witteman" werd gisterenavond / gisteravond de winnaar van de AKO-literatuurprijs bekendgemaakt.

    In België zijn samenstellingen met gisteren- het gebruikelijkst, in Nederland samenstellingen met gister-. Bekendmaken wordt als één woord gespeld.

  • Nadat het Comité P, die de politiediensten in ons land controleert, een onderzoek had opgestart, besloten de ministers een tuchtprocedure tegen Van Wymersch te starten.
    √ Nadat het Comité P, dat de politiediensten in ons land controleert, een onderzoek had opgestart, besloten de ministers een tuchtprocedure tegen Van Wymersch te starten.

    Naar onzijdige woorden verwijzen we met dat. Verwijzing met die naar een onzijdig woord komt vooral ten westen van de Schelde voor.

  • Test-Aankoop drong er op aan dat het spaargeld van de 20 000 Belgische spaarders snel zou worden vrijgegeven.
    √ Test-Aankoop drong erop aan dat het spaargeld van de 20 000 Belgische spaarders snel zou worden vrijgegeven.

    Een voornaamwoordelijk bijwoord (hier erop) wordt als één woord geschreven.

  • Veghel
    √ uitspraak: vech·chəl

    Plaats in de provincie Noord-Brabant waar jaarlijks een veldrit wordt gereden.

  •  

Taalmail 380 - 3 november 2008

  • Hun huis ligt aan de andere kant van de berg, te midden de prachtige natuur.
    √ Hun huis ligt aan de andere kant van de berg, te midden van de prachtige natuur.

    Van mag niet ontbreken.

  • Het wordt boeiend om zien of Peeters zijn uitstel krijgt.
    √ Het wordt boeiend om te zien of Peeters zijn uitstel krijgt.

    Om wordt altijd met te gecombineerd als er een infinitief volgt.

  • Om praktijk en gezin te combineren moet ze lange dagen kloppen.
    √ Om praktijk en gezin te combineren moet ze lange dagen maken.

    Kloppen behoort tot de informele spreektaal in Vlaanderen. Het is te informeel voor verslaggeving.

  • Frankrijk, die momenteel voorzitter van de EU is, liet een verklaring goedkeuren waarin het Rusland oproept om zijn verplichtingen na te leven.
    √ Frankrijk, dat momenteel voorzitter van de EU is, liet een verklaring goedkeuren waarin het Rusland oproept om zijn verplichtingen na te komen.

    De meeste landennamen zijn onzijdig: het nieuwe Frankrijk. Naar een onzijdig woord verwijzen we met dat. Volgens Onze Taal kan verplichtingen naleven wel, maar nakomen is gebruikelijker.

  • Britse vliegvelden die willen uitbreiden, worden geen strobreed in de weg gelegd.
    √ Britse vliegvelden die willen uitbreiden, wordt geen strobreed in de weg gelegd.

    Het onderwerp van de zin is geen strobreed. De persoonsvorm moet dus in het enkelvoud.

  • In Antwerpen is vanmorgen een brandweerman gewond geraakt, nadat hij aangereden werd door een taxi.
    √ In Antwerpen is vanmorgen een brandweerman gewond geraakt, toen hij aangereden werd door een taxi.

    De brandweerman is gewond geraakt op het moment dat (toen) hij werd aangereden.

  • Een van de belangrijkste peilers van de rechtsstaat is het legaliteitsbeginsel.
    √ Een van de belangrijkste pijlers van de rechtsstaat is het legaliteitsbeginsel.

    Een peiler is iemand die peilingen doet, bijvoorbeeld een opiniepeiler. Een pijler is een zaak of een persoon waarop iets steunt. Rechtstaat en rechtsstaat zijn allebei goed.

  •  

Taalmail 381 - 10 november 2008

  • Daarna is er Heartbeat, waarin een verdachte explosie moet worden uitgepluisd.
    √ Daarna is er Heartbeat, waarin een verdachte explosie moet worden uitgeplozen.

    Uitpluizen is een onregelmatig werkwoord: uitpluizen, ploos uit, uitgeplozen.

  • De socialistische bond gunde ons een blik in haar boekhouding.
    √ De socialistische bond gunde ons een blik in zijn boekhouding.

    Bond en vakbond zijn uitsluitend mannelijk.

  • De man werd uit zijn bed getild na een gezamenlijke actie van de Franse en Spaanse politiediensten.
    √ De man werd van zijn bed gelicht na een gezamenlijke actie van de Franse en Spaanse politiediensten.

    Uit zijn bed getild kan alleen letterlijk gelezen worden. Als iemand 's nachts gearresteerd wordt, wordt hij van zijn bed gelicht.

  • De Europese Centrale Bank verlaagt de rente met een halve procent, tot 3,25 procent.
    √ De Europese Centrale Bank verlaagt de rente met een half procentpunt, tot 3,25 procent.

    Als de rente met een 0,5 procentpunt daalt van 3,75 naar 3,25 procent, dan zakt ze ruim 13 procent: 0,5 is 13% van 3,75.

  • De betogers trokken langs de ambassades van Luxemburg en IJsland.
    √ De betogers trokken langs de ambassade van Luxemburg en die van IJsland.

    De samentrekking de ambassades van Luxemburg en IJsland is dubbelzinnig. Het klinkt alsof elk land meer dan een ambassade heeft. Ook goed: ... de Luxemburgse en de IJslandse ambassade.

  • Momenteel is er tenminste één serieuse intentieverklaring.
    √ Momenteel is er ten minste één serieuze intentieverklaring.

    Tenminste betekent 'althans', ten minste betekent 'op zijn minst'. De verbogen vorm van bijvoeglijke naamwoorden die op -eus eindigen, wordt met een z gespeld.

  • requisitoir
    √ uitspraak: [ree·kwie·zie·toor]

    Alleen de spelling requisitoir is officieel. De uitspraak is altijd [ree·kwie·zie·toor].

  •  

Taalmail 382 - 17 november 2008

  • Dat meldt de lokale radiozender FM Brussel en is door minister Smet bevestigd.
    √ Dat meldt de lokale radiozender FM Brussel en het bericht is door minister Smet bevestigd.

    Dat kan alleen worden weggelaten als het in beide zinnen dezelfde functie heeft. In de eerste zin is dat lijdend voorwerp, in de tweede zin onderwerp.

  • De meeste bestuurders kregen te maken met een platte band of een auto die niet wilde starten.
    √ De meeste bestuurders kregen te maken met een lekke band of een auto die niet wilde starten.

    Standaardtaal is een lekke band. Een lekke band kan wel plat staan.

  • De tanker vormt de grootste buit die Somalische piraten ooit hebben gemaakt.
    √ De tanker vormt de grootste buit die Somalische piraten ooit hebben bemachtigd.

    De piraten hebben een tanker buitgemaakt kan wel.

  • De betogingen werden bloedig de kop ingedrukt, waarbij vele tientallen doden vielen.
    √ De betogingen werd bloedig de kop ingedrukt, waarbij vele tientallen doden vielen.

    Het onderwerp van de zin is de kop. De persoonsvorm moet dus in het enkelvoud staan.

  • U hebt dus iets uitgevonden om de vuilzak te verbeteren?
    √ U hebt dus iets uitgevonden om de vuilniszak te verbeteren?

    In de standaardtaal is vuilniszak het gewone woord. Net zo: vuilnisbak.

  • De consumentenorganisatie bood zich bij 36 EHBO-diensten aan met een gesimuleerde lichte enkelverstuiking.
    √ De consumentenorganisatie meldde zich bij 36 EBHO-diensten met een gesimuleerde lichte enkelverstuiking.

    Wie zich aanbiedt, stelt zich vrijwillig kandidaat om iets te doen.

  • We moeten zoveel mogelijk bewijzen verzamelen.
    √ We moeten zo veel mogelijk bewijzen verzamelen.

    Net zoals zo weinig mogelijk wordt zo veel mogelijk in drie woorden gespeld.

  •  

Taalmail 383 - 24 november 2008

  • De toestellen vertrekken zonder passagiers, een aantal van hen naar luchthavens in Thailand waar geen actie wordt gevoerd.
    √ De toestellen vertrekken zonder passagiers, een aantal ervan naar luchthavens in Thailand waar geen actie wordt gevoerd.

    Het voornaamwoord hen kan in de regel alleen maar naar personen verwijzen.

  • De Amerikaanse autoindustrie zit al langer dan vandaag in de problemen.
    √ De Amerikaanse auto-industrie zit al langer dan vandaag in de problemen.

    Het streepje is verplicht omdat de combinatie o+i als [ooi] gelezen kan worden.

  • Volgens gedelegeerd bestuurder Marc Descheemaecker is het bilan voor de reiziger positief.
    √ Volgens gedelegeerd bestuurder Marc Descheemaecker is de balans voor de reiziger positief.

    Bilan is geen standaardtaal.

  • Pare of onpare cijfers op je nummerplaat bepalen dan of je Brussel in mag of niet.
    Even of oneven cijfers op je nummerplaat bepalen dan of je Brussel in mag of niet.

    Volgens Taaladvies.net zijn paar en onpaar standaardtaal in België. Ook in België zijn even en oneven gebruikelijker.

  • Ook over lastenverlaging voor ploegenarbeid en nachtwerk, en de loonkloof met de buurlanden was geen akkoord mogelijk.
    √ Er was ook geen akkoord mogelijk over lastenverlaging voor ploegenarbeid en nachtwerk, noch over de loonkloof met de buurlanden.

    Met de kern voorop is de zin makkelijker te volgen voor een luisteraar.

  • Onder meer het koppel, dat vorige zomer een baby van een Vlaamse vrouw had gekocht in Gent, werd het slachtoffer.
    √ Onder meer het koppel dat vorige zomer een baby van een Vlaamse vrouw had gekocht in Gent, werd het slachtoffer.

    Geen komma, want de bijzin is een beperkende bijzin.

  • Dirk Castrel ziet de profileringdrang toenemen.
    √ Dirk Castrel ziet de profileringsdrang toenemen.

    Na een afleiding op -ering (hier profilering) van een ontleend werkwoord op -eren (hier profileren) komt een tussen-s in een samenstelling.

  •  

Taalmail 384 - 1 december 2008

  • En dan hebben ze het tweede verdiep nog niet gezien.
    √ En dan hebben ze de tweede verdieping nog niet gezien.

    Verdiep is geen standaardtaal.

  • Kom terug met iets nieuws over Clouseau, iets dat we nog niet wisten.
    √ Kom terug met iets nieuws over Clouseau, iets wat we nog niet wisten.

    Bij een onbepaald voornaamwoord (hier iets) gebruiken we bij voorkeur wat.

  • Dus was het zaak van er zondag bij te zijn, tijdens Helmuts eerste concert in de Elisabethzaal.
    √ Dus was het zaak (om) er zondag bij te zijn, tijdens Helmuts eerste concert in de Elisabethzaal.

    Van is geen voegwoord. De bijzin kan door om ingeleid worden, maar in geschreven taal wordt het vaak weggelaten.

  • Wat er ook van zij, bekende Vlamingen hebben ook weleens problemen met hun profiel.
    Hoe dan ook, bekende Vlamingen hebben ook weleens problemen met hun profiel.

    Volgens Van Dale is wat er ook van zij (een letterlijke vertaling van quoi qu'il en soit) geen standaardtaal. Ook goed: hoe het ook zij.

  • We zitten opnieuw vollop in de examenperiode en blijkbaar zijn er heel wat studenten die tot 's morgens vroeg doorblokken om er nog zoveel mogelijk in te krijgen.
    √ We zitten opnieuw volop in de examenperiode en blijkbaar zijn er heel wat studenten die tot 's morgens vroeg doorblokken om er nog zo veel mogelijk in te krijgen.

    Volop wordt met één l gespeld. Zo veel mogelijk wordt als drie woorden gespeld, net zoals zo weinig mogelijk.

  • Do's and dont's op Facebook
    Do's-and-don'ts op Facebook

    Van Dale spelt do's-and-don'ts. Voor het Engels geeft de Oxford English Dictionary de voorkeur aan dos and don'ts.

  • De vakbondsman is er van overtuigd dat de ontslagen in de hele mediasector deels georchestreerd zijn.
    √ De vakbondsman is ervan overtuigd dat de ontslagen in de hele mediasector deels georkestreerd zijn.

    Voornaamwoordelijke bijwoorden (hier ervan) worden als één woord gespeld. Orkestreren wordt net als orkest met een k gespeld.

  •  

Taalmail 385 - 8 december 2008

  • We ontbraken nog een burgemeester op het drielandenpunt.
    Er ontbrak nog een burgemeester op het drielandenpunt.

    Ontbreken betekent 'er niet zijn'. Het kan geen lijdend voorwerp bij zich hebben.

  • Creëert de media een perfect beeld waar vrouwen naar verlangen?
    Creëren de media een perfect beeld waar vrouwen naar verlangen?

    Media is een meervoud: een medium, twee media.

  • Ze hadden liever iets nietszeggend op de cover staan.
    √ Ze hadden liever iets nietszeggends op de cover staan.

    Na iets krijgt het bijvoeglijk naamwoord een naamvals-s.

  • Gazet van Antwerpen citeert drie voorvallen.
    √ Gazet van Antwerpen vermeldt drie voorvallen.

    Citeren betekent 'iemands woorden letterlijk weergeven'. Het Franse werkwoord citer kan wel 'vermelden, noemen' betekenen.

  • De Dow-Jones sloot af met ruim vier procent winst, de Nasdaq met bijna vijf en een halve procent.
    √ De Dow-Jones sloot af met ruim vier procent winst, de Nasdaq met bijna vijf en een half procent.

    Procent is een onzijdig woord (het procent). Dus: een half procent.

  • Het waren de buren die de politie waarschuwden, omdat ze veel kabaal hoorden.
    De buren belden de politie omdat ze veel kabaal hoorden.

    Een gekloofde zin (het waren .... die) is stilistisch niet zo fraai.

  • Ik ben geen verslaafde of drugsgebruiker en toch word ik harder aangepakt dan hen.
    √ Ik ben geen verslaafde of drugsgebruiker en toch word ik harder aangepakt dan zij.

    De zin is kort voor: ... en toch word ik harder aangepakt dan zij worden aangepakt. De actieve zin luidt: ... en toch pakken ze mij harder aan dan hen. Dat is kort voor: ... en toch pakken ze mij harder aan dan ze hen aanpakken.

  •  

Taalmail 386 - 22 december 2008

  • Enkele weken geleden was er ook al contact tussen GM en Chrysler, maar had toen tot niets geleid.
    √ Enkele weken geleden was er ook al contact tussen GM en Chrysler, maar dat had toen tot niets geleid.

    Verkeerde samentrekking.

  • Zelfs Didier Reynders wordt genoemd, die daar ook een rol zou kunnen in gespeeld hebben.
    √ Zelfs Didier Reynders wordt genoemd, die daar ook een rol in gespeeld zou kunnen hebben.

    Het voltooid deelwoord moet voor (of achter) de hulpwerkwoorden. Het voorzetsel moet voor alle werkwoordsvormen. Ook goed: ... zou hebben kunnen spelen.

  • Misschien hebben ze wel te hoge verwachtingen geschept.
    √ Misschien hebben ze wel te hoge verwachtingen geschapen.

    Scheppen ('tot stand brengen') wordt sterk vervoegd: scheppen, schiep, geschapen.

  • De Hoge Raad kan geen sancties opleggen. Ze kan wel advies uitbrengen aan de minister.
    √ De Hoge Raad kan geen sancties opleggen. Hij kan wel advies uitbrengen aan de minister.

    Raad is uitsluitend mannelijk.

  • Langsheen de route verrezen nieuwe steden naarmate ze verder westwaarts trokken.
    Langs de route verrezen nieuwe steden naarmate ze verder westwaarts trokken.

    Langsheen is geen standaardtaal.

  • Je schrijft een brief naar de kerstman en wacht tot het Kerstmis is.
    √ Je schrijft een brief naar de Kerstman en wacht tot het Kerstmis is.

    Net als de enige echte Sinterklaas krijgt de enige echte Kerstman een hoofdletter.

  • pagina
    √ klemtoon: paa·gie·naa

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 387 - 5 januari 2009

  • We zullen onze uiterste best doen om de aanvallen op de Palestijnen te stoppen.
    √ We zullen ons uiterste best doen om de aanvallen op de Palestijnen te stoppen.

    Best is een onzijdig woord.

  • Ook langs de Israëlische kant vallen er slachtoffers.
    √ Ook aan Israëlische kant vallen er slachtoffers.

    Let op het voorzetsel.

  • We moeten hevig reageren op deze aanval van agressie, gezien de vele slachtoffers onder burgers en gezien niemand reageert.
    √ We moeten hevig reageren op deze aanval van agressie, gezien de vele slachtoffers onder burgers en aangezien niemand reageert.

    Gezien is een voorzetsel: gezien de vele slachtoffers. Aangezien is een voegwoord: aangezien niemand reageert. De zin klinkt fraaier als de twee delen dezelfde vorm hebben: "... want er zijn veel burgerslachtoffers en niemand reageert."

  • Vanmiddag werd hij tijdens een twee uur en half durende dienst tot bisschop gewijd.
    √ Vanmiddag werd hij tijdens een dienst van twee en een half uur tot bisschop gewijd.

    "Een combinatie van een heel getal met een breukgetal wordt in zijn geheel vóór het substantief geplaatst waar het bij hoort", schrijft de Algemeen Nederlandse Spraakkunst (ANS). Een twee en een half uur durende dienst kan ook, maar in gesproken taal is zo'n tangconstructie ongewoon.

  • Vrieskou en gladde wegen kunnen automobilisten lelijke parten spelen.
    √ Vrieskou en gladde wegen kunnen automobilisten lelijk parten spelen.

    Lelijk is geen bijvoeglijk naamwoord bij parten, maar een bijwoord.

  • Pas volgende week maken we kenbaar wie eruit gaat.
    √ Pas volgende week maken we bekend wie eruit gaat.

    Kenbaar maken wordt gebruikt bij wensen, gevoelens en bedoelingen.

  • Bedankt om te kijken en tot volgend jaar!
    Bedankt voor het kijken en tot volgend jaar!

    Na bedankt gebruiken we een constructie met voor (zoals hierboven) of een bijzin: "Bedankt dat u hebt gekeken en tot volgend jaar!".

  •  

Taalmail 388 - 12 januari 2009

  • 's Ochtends moeten de werknemers geregeld bloem, eieren en keukenafval opkuisen op de speelplaats.
    √ 's Ochtends moeten de werknemers geregeld bloem, eieren en keukenafval opvegen op de speelplaats.

    In de standaardtaal wordt kuisen alleen in figuurlijke zin gebruikt (de film, de taal is gekuist). Ook in het Belgische Nederlands is het geen standaardtaal.

  • Het stuk is zo groot als een voetbalplein en ligt in het midden van het gebied dat BAA kocht voor de uitbreiding van Heathrow.
    √ Het stuk is zo groot als een voetbalveld en ligt in het midden van het gebied dat BAA kocht voor de uitbreiding van Heathrow.

    Een voetbalplein is een (verhard) plein waarop gevoetbald kan worden.

  • Wat me opvalt: dit is toch behoorlijk naakt voor dan.
    √ Wat me opvalt: dit is toch behoorlijk naakt voor toen.

    Dan verwijst naar een moment in de toekomst.

  • De president heeft aangekondigd dat hij terugkeert uit India en zijn reis naar Italië aflast.
    √ De president heeft aangekondigd dat hij terugkeert uit India en zijn reis naar Italië afgelast.

    Het werkwoord is afgelasten.

  • Deze week viert het Motown-label haar 50ste verjaardag!
    √ Deze week viert het Motown-label zijn 50e verjaardag!

    Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn. 50ste is niet fout, maar schrijf bij voorkeur 50e.

  • Het ziet er naar uit dat senator-burgemeester Anne-Marie Lizin een kruis mag maken over haar verdere politieke loopbaan.
    √ Het ziet ernaar uit dat senator-burgemeester Anne-Marie Lizin een kruis mag maken over haar verdere politieke loopbaan.

    De verbinding luidt ernaar uitzien.

  • De Britten zijn momenteel in de ban van eekhoorn, meerbepaald de eekhoorn als gastronomisch gerecht.
    √ De Britten zijn momenteel in de ban van eekhoorn, meer bepaald de eekhoorn als gastronomisch gerecht.

    Meer bepaald wordt in twee woorden gespeld.

  •  

Taalmail 389 - 19 januari 2009

  • Naast de afschaffing van de onroerende voorheffing op de eerste woning denkt de partij ook aan een netto-indexering van de lonen.
    Behalve aan de afschaffing van de onroerende voorheffing op de eerste woning denkt de partij aan een netto-indexering van de lonen.

    Ook bij de afschaffing moet het voorzetsel aan gebruikt worden. Daardoor moeten we naast vervangen door behalve, want naast aan de afschaffing kan niet.

  • Wellicht was de reactor overhit geraakt.
    √ Wellicht was de reactor oververhit geraakt.

    Over + verhit = oververhit. Net zo: oververmoeid (niet: overmoeid).

  • De zender zit in het basispakket van de digitale providers. De kijker moet er dus niet extra voor betalen.
    √ De zender zit in het basispakket van de digitale providers. De kijker hoeft er dus niet extra voor te betalen.

    Een provider kan ook aanbieder genoemd worden. "Hij moet niet betalen" betekent: het is noodzakelijk dat hij niet betaalt, hij mag niet betalen. "Hij hoeft niet te betalen" betekent: het is niet nodig dat hij betaalt.

  • Gisteren nog had minister van Financiën Reynders verklaard dat de overheid de banken opnieuw ter hulp zal moeten schieten.
    √ Gisteren nog had minister van Financiën Reynders verklaard dat de overheid de banken opnieuw te hulp zal moeten schieten.

    De uitdrukking luidt: iemand te hulp komen, schieten.

  • Wil je dat laten horen voor iemand speciaal?
    √ Wil je dat laten horen voor een speciaal iemand?

    De combinatie van iets met een verbogen bijvoeglijk naamwoord is heel gewoon: iets speciaals, iets moois. Met iemand is die constructie niet gebruikelijk.

  • Twee jaar later verdween Peter uit de schijnwerpers na psychologische problemen.
    √ Twee jaar later verdween Peter uit de schijnwerpers na psychische problemen.

    Psychologisch hoort bij de psychologie, de wetenschap die zich bezighoudt met de psyche. Psychisch hoort bij de psyche, de geest.

  • Winksele, Wilsele
    √ uitspraak: wink·sə·lə, wil·sə·lə

    In beide plaatsnamen klinken alle e's als in het lidwoord de.

  •  

Taalmail 390 - 26 januari 2009

  • Algemeen wordt verwacht dat de Bolivianen ja zullen zeggen aan de nieuwe grondwet.
    √ Algemeen wordt verwacht dat de Bolivianen ja zullen zeggen tegen de nieuwe grondwet.

    In het Nederlands zeggen we neen of ja tegen iets. Aan is vertaald Frans.

  • Mogelijk kan het aantal ontslagen beperkt blijven, maar dat moet nog onderhandeld worden.
    √ Mogelijk kan het aantal ontslagen beperkt blijven, maar daarover moet nog onderhandeld worden.

    Onderhandelen is geen overgankelijk werkwoord: we kunnen niet iets onderhandelen. We kunnen wel ergens over onderhandelen.

  • Ze wordt veroordeeld tot levenslang en wordt haar politieke rechten ontnomen.
    √ Ze wordt veroordeeld tot levenslang en haar politieke rechten worden haar ontnomen.

    De actieve zin luidt: "Men ontneemt haar haar politieke rechten." Haar is meewerkend voorwerp in die zin. Niet alle taalgebruikers vinden het aanvaardbaar dat het meewerkend voorwerp van de actieve zin onderwerp wordt in de passieve zin.

  • Gisteren verloor de renner al acht minuten; vandaag voelde hij dat verderdoen geen zin meer had.
    √ Gisteren verloor de renner al acht minuten; vandaag voelde hij dat doorgaan geen zin meer had.

    Volgens Taaladvies.net behoort verderdoen niet tot de standaardtaal in België.

  • Ook de Limburgse designers draagden hun steentje bij.
    √ Ook de Limburgse designers droegen hun steentje bij.

    Dragen is nog steeds een sterk werkwoord: dragen, droeg, gedragen.

  • Corus heeft eveneens te lijden van de fors teruggevallen vraag, onder meer vanuit de autoindustrie.
    √ Corus heeft eveneens te lijden van de fors teruggevallen vraag, onder meer vanuit de auto-industrie.

    Er moet een streepje staan in de samenstelling auto-industrie, want de combinatie oi kan verkeerd gelezen worden.

  • We moeten een positief signaal zenden, dat we de transatlantische banden willen aanhalen.
    √ We moeten een positief signaal zenden, dat we de trans-Atlantische banden willen aanhalen.

    Samenstellingen met trans krijgen een streepje als het volgende deel met een hoofdletter begint.

  •  

Taalmail 391 - 9 maart 2009

  • Vlaams minister Keulen lanceert een campagne om welstellende jonge ouders in de stad te houden.
    √ Vlaams minister Keulen lanceert een campagne om welgestelde jonge ouders in de stad te houden.

    In het algemeen Nederlands is uitsluitend welgesteld gangbaar. In België komt ook welstellend voor, maar minder vaak dan welgesteld.

  • Tot nu toe waren er maximum vier coffeeshops per gemeente.
    √ Tot nu toe waren er maximaal vier coffeeshops per gemeente.

    Maximum is een zelfstandig naamwoord. Het bijwoord is maximaal.

  • Het overleg was opgeschort uit protest tegen de Russische invasie in Georgië, maar wordt binnenkort hernomen.
    √ Het overleg was opgeschort uit protest tegen de Russische invasie in Georgië, maar wordt binnenkort hervat.

    Hernemen wordt wel algemeen gebruikt in de betekenis 'een stuk opnieuw opvoeren'.

  • Eenmaal we onze meningsverschillen hebben opgelost, dan moet iedereen zich er ook aan houden.
    Als we eenmaal onze meningsverschillen hebben opgelost, dan moet iedereen zich er ook aan houden.

    Eenmaal is geen voegwoord.

  • Vrijdag hoort u welke twee woorden weerhouden worden en op de longlist terechtkomen.
    √ Vrijdag hoort u welke twee woorden gekozen zijn en op de longlist terechtkomen.

    Weerhouden is vertaald Frans in de betekenis 'kiezen, selecteren'. In het algemeen Nederlands betekent weerhouden precies het tegengestelde: tegenhouden, niet kiezen.

  • Uiteindelijk is de dader neergeschoten, maar niet nadat hij ook daar twee slachtoffers gemaakt had.
    √ Uiteindelijk is de dader neergeschoten, maar niet dan nadat hij ook daar twee slachtoffers gemaakt had.

    Niet nadat betekent 'voordat'. Dat is niet bedoeld. Niet dan nadat betekent 'pas nadat'.

  • Vooral tijdens zijn lagere schooltijd kon hij zich soms moeilijk beheersen.
    √ Vooral tijdens zijn lagereschooltijd kon hij zich soms moeilijk beheersen.

    "Driedelige combinaties waarvan het eerste deel wel bij het tweede hoort maar niet bij het derde, schrijven we aaneen." Zijn tijd op de lagere school is zijn lagereschooltijd.

  •  

Taalmail 392 - 16 maart 2009

  • Als het water zou zijn besmet, is er kans op longontsteking.
    √ Als het water besmet zou zijn, is er kans op longontsteking.

    Besmet gedraagt zich in deze zin als een bijvoeglijk naamwoord. Het moet voor de hulpwerkwoorden staan.

  • Zet in op energiebesparing en groene energieproductie!
    √ Zet in op energiebesparing en groene-energieproductie!

    Groene energieproductie is de groene productie van energie. Bedoeld is de productie van groene energie: groene-energieproductie.

  • De kerkvader wil in Afrika oproepen tot vrede en verzoening.
    √ De paus wil in Afrika oproepen tot vrede en verzoening.

    De kerkvaders waren vroegchristelijke schrijvers die hielpen het christendom tot stand te brengen. De paus wordt wel Heilige Vader genoemd.

  • De bedoeling is vooral jonge ouders te overhalen om elke dag samen met de kinderen een gezond ontbijt te nemen.
    √ De bedoeling is vooral jonge ouders ertoe over te halen om elke dag samen met de kinderen een gezond ontbijt te nemen.

    De klemtoon in overhalen ligt op de eerste lettergreep: óverhalen.

  • Er zijn aanbevelingen over het feit dat de principes van de scheiding der machten moeten gevrijwaard blijven.
    √ Aanbevolen wordt dat de principes van de scheiding der machten behouden blijven.

    De oorspronkelijke zin is stilistisch niet zo fraai. Het gebruik van vrijwaren in de bedoelde betekenis komt alleen in het Belgische Nederlands voor.

  • Sofie vraagt zich af of slapen doorheen de geschiedenis altijd op dezelfde manier gedaan werd.
    √ Sofie vraagt zich af of we in de loop van de geschiedenis altijd op dezelfde manier geslapen hebben.

    Doorheen is in het algemeen Nederlands geen voorzetsel.

  • Het schip brak daar in twee, met een enorme milieuramp tot gevolg.
    √ Het schip brak daar in tweeën, met een enorme milieuramp tot gevolg.

    Een hoofdtelwoord krijgt de toevoeging -en als het zelfstandig gebruikt wordt na een voorzetsel.

  •  

Taalmail 393 - 23 maart 2009

  • Werkgevers blokkeren al langer internetpagina's om muziek down te loaden.
    √ Werkgevers blokkeren al langer internetpagina's waar muziek kan worden gedownload.

    Downloaden is geen scheidbaar werkwoord: het is ik download (niet ik load down) en om te downloaden. De oorspronkelijke zin met infinitiefconstructie klinkt vreemd.

  • "We trokken allemaal aan hetzelfde zeil", zegt middenvelder Christophe Grégoire.
    √ "We trokken allemaal één lijn", zegt middenvelder Christophe Grégoire.

    In het Belgisch-Nederlands komt ook de uitdrukking aan hetzelfde zeel trekken voor. Een zeel is een dik touw.

  • Volgens India is de terreurgroep verantwoordelijk voor de bloedige aanslagen en wijst met een beschuldigende vinger naar Pakistan.
    India acht de terreurgroep verantwoordelijk voor de bloedige aanslagen en wijst met een beschuldigende vinger naar Pakistan.

    De samentrekking in de oorspronkelijke zin klopt niet. India kan in de tweede zin alleen worden weggelaten als het ook in de eerste zin onderwerp is.

  • Naast het opstellen van een masterplan, worden vooral de historische kaaimuren van de Dijle in het centrum gerenoveerd.
    √ Er wordt niet alleen een masterplan opgesteld, de historische kaaimuren van de Dijle in het centrum worden ook gerenoveerd.

    De oorspronkelijke zin loopt mank.

  • De maatregel treft zij die op een ministerie werken.
    √ De maatregel treft hen die op een ministerie werken.

    Zij kan alleen in onderwerpspositie. In deze zin is hen lijdend voorwerp.

  • Socialisten, liberalen en groenen willen dat de vertegenwoordiger van de paus wordt geconvoceerd.
    √ Socialisten, liberalen en groenen willen dat de vertegenwoordiger van de paus wordt ontboden.

    Convoceren betekent 'bij elkaar roepen': een vergadering convoceren. Het Franse werkwoord convoquer betekent ook 'bij zich roepen'.

  • Het kan het onderzoek naar nieuwe behandelingen voor ziektes als Alzheimer en diabetes vooruithelpen.
    √ Het kan het onderzoek naar nieuwe behandelingen voor ziektes als alzheimer en diabetes vooruithelpen.

    In de ziekte van Alzheimer wordt verwezen naar de Duitse medicus Alzheimer. De ziekte van Alzheimer wordt kort alzheimer genoemd. Net zo: de ziekte van Parkinson en parkinson, het syndroom van Asperger en asperger.

  •  

Taalmail 394 - 30 maart 2009

  • De zeventig Ardeense Jagers uit Marche-en-Famenne gaan in Kunduz een Afghaans bataljon opleiden.
    √ De zeventig Ardense Jagers uit Marche-en-Famenne gaan in Kunduz een Afghaans bataljon opleiden.

    Bij de Ardennen hoort het bijvoeglijk naamwoord Ardens. Bij Denemarken hoort Deens.

  • In Amerika heeft een man zeker zes mensen doodgeschoten in een ouderlingentehuis.
    √ In Amerika heeft een man zeker zes mensen doodgeschoten in een bejaardentehuis / verzorgingstehuis.

    Een ouderling is een "ambtsdrager in een protestantse kerk, als lid van de kerkenraad belast met het toezicht op predikant en gemeente" (Van Dale). In de betekenis van 'bejaarde' is het ook in België weinig gebruikelijk.

  • President Obama maakt de details van zijn plan maar in de vooravond bekend, maar de krachtlijnen zijn nu al uitgelekt.
    √ President Obama maakt de details van zijn plan pas in de vooravond bekend, maar de krachtlijnen zijn nu al uitgelekt.

    Maar is geen standaardtaal in de betekenis 'pas, eerst, niet eerder dan'.

  • Het middel kwam terecht in flesjes waar gedestilleerd water had moeten inzitten.
    √ Het middel kwam terecht in flesjes waar gedestilleerd water in had moeten zitten.

    Het rechterdeel van het voornaamwoordelijk bijwoord waarin moet voor de werkwoordsvormen staan.

  • Ons journaal begon met de G20 in Londen, waar de staats- en regeringsleiders de crisis proberen op te lossen.
    √ Ons journaal begon met de G20 in Londen, waar de staatshoofden en regeringsleiders de crisis proberen op te lossen.

    Staats- en regeringsleiders is een verkeerde samentrekking. Het gaat niet om staatsleiders, maar om staatshoofden.

  • Het bericht wordt bevestigd door de socialistische bediendenbond BBTK.
    √ Het bericht wordt bevestigd door de socialistische bediendebond BBTK.

    Bediende heeft twee meervouden: bedienden, bediendes. Daarom spellen we geen tussen-n in samenstellingen met bediende als linkerlid.

  • Daarom moeten de maatregelen voor de financiële markt een gezamelijke actie zijn.
    √ Daarom moeten de maatregelen voor de financiële markt een gezamenlijke actie zijn.

    Met n.

  •  

Taalmail 395 - 13 april 2009

  • We hebben nu nog drie wedstrijden, die wij als Anderlecht zijnde moeten winnen.
    √ We hebben nu nog drie wedstrijden, die wij als Anderlecht moeten winnen.

    In als Anderlecht zijnde zijn twee uitdrukkingen door elkaar gehaald: als Anderlecht en Anderlecht zijnde.

  • Jonge gezinnen met kinderen zin geven om in de stad te komen wonen, dat is het opzet.
    √ Jonge gezinnen met kinderen zin geven om in de stad te komen wonen, dat is de opzet.

    Het opzet is negatief, iets wat men beraamt: met boos opzet, met het opzet te doden. De opzet is de bedoeling of de manier waarop iets georganiseerd wordt.

  • In de Hoge Schuur maken jongeren deze dagen kennis met het echte boerenleven.
    √ In de Hoge Schuur maken jongeren dezer dagen kennis met het echte boerenleven.

    Let op de verbogen vorm dezer.

  • De processie is bekend omwille van de paardenloop op de Tiense Berg.
    √ De processie is bekend om / door / wegens de paardenloop op de Tiense Berg.

    Omwille van drukt in het Belgisch-Nederlands vaak een gevolg uit, maar volgens Taaladvies.net is het niet duidelijk of dat gebruik tot de standaardtaal in België gerekend kan worden.

  • Dexia is 15 % gestegen. Dat is te wijten aan de goede resultaten van Amerikaanse banken.
    √ Dexia is 15 % gestegen. Dat is te danken aan de goede resultaten van Amerikaanse banken.

    Wijten wordt met een negatieve invloed geassocieerd.

  • In een garage in Grenoble zijn enkele honderden kilogram explosieve chemicaliën ontdekt.
    √ In een garage in Grenoble zijn enkele honderden kilogrammen explosieve chemicaliën ontdekt.

    De maataanduiding (kilogram) staat in het meervoud na een onbepaald telwoord (enkele honderden).

  • politici
    √ uitspraak: poo·lie·tie·sie

    De uitgang -ici wordt uitgesproken als [ie·sie] (niet [ie·sjie]).

  •  

Taalmail 396 - 20 april 2009

  • In Genève wordt verwezen naar de conferentie in Durban, waar zionisme en racisme over één kam gescheerd werden.
    √ In Genève wordt verwezen naar de conferentie in Durban, waar zionisme en racisme over één kam geschoren werden.

    Het overgankelijke werkwoord scheren wordt in alle betekenissen sterk vervoegd.

  • Kleine handelaar uit de markt geprezen
    √ Kleine handelaar uit de markt geprijsd

    Als de kleine handelaar geprezen wordt, krijgt hij lof toegezwaaid.

  • Jullie zijn gewonnen en behouden een blanco strafblad.
    √ Jullie hebben gewonnen en behouden een blanco strafblad.

    Winnen en verliezen worden in deze context met hebben vervoegd.

  • Het ANC heeft een sterke uitgangspositie voor een vierde regeerperiode, onder leiding van Jacob Zuma, die begin volgende maand tot president wordt aangeduid.
    √ Het ANC heeft een sterke uitgangspositie voor een vierde regeerperiode, onder leiding van Jacob Zuma, die begin volgende maand tot president wordt gekozen.

    Volgens Van Dale is aanduiden in de betekenis van 'aanstellen, benoemen' geen standaardtaal, volgens Taaladvies.net is het standaardtaal in België. Tot president aanduiden klinkt ook in het Belgische Nederlands ongewoon.

  • Dat voorzitter Jean-Marie De Decker een privédetective inschakelde om Karel De Gucht te bespioneren, stoot hem tegen de borst.
    √ Dat voorzitter Jean-Marie De Decker een privédetective inschakelde om Karel De Gucht te bespioneren, stuit hem tegen de borst.

    In figuurlijke betekenis is alleen tegen de borst stuiten goed.

  • Ann en Dave wilden wel eens weten hoe seksueel gespannen de sfeer is op een kunstmatige inseminatie-boerderij.
    √ Ann en Dave wilden wel eens weten hoe seksueel gespannen de sfeer is op een kunstmatige-inseminatieboerderij.

    Driedelige samenstellingen worden als één woord gespeld. Het streepje tussen kunstmatige en inseminatie is verplicht door de klinkerbotsing.

  • pandemie
    √ uitspraak: pan·dee·mie

    Klemtoon op de laatste lettergreep. Dat geldt ook voor epidemie.

  •  

Taalmail 397 - 27 april 2009

  • De WHO vraagt de bedrijven die virusremmers maken, hun productie op te drijven.
    √ De WHO vraagt de bedrijven die virusremmers maken, hun productie op te voeren.

    Opdrijven heeft een negatieve bijklank: 'op een overdreven of onnatuurlijke wijze laten stijgen' (Van Dale). Opvoeren is neutraal.

  • De man kreeg ter plaatse de eerste zorgen en werd dan naar het ziekenhuis gebracht.
    √ De man werd ter plaatse de eerste hulp verleend en werd dan naar het ziekenhuis gebracht.

    Zorgen getuigen van ongerustheid. Verzorging is zorg.

  • We worden langs alle kanten gebombardeerd.
    √ We worden van alle kanten gebombardeerd.

    Let op het voorzetsel.

  • Stel dat we de verse spinazie, dus niet de diepgevrozen, laten liggen, dan gaat de kwaliteit snel achteruit.
    √ Stel dat we de verse spinazie, dus niet de diepgevroren, laten liggen, dan gaat de kwaliteit snel achteruit.

    Vriezen, vroor, gevroren.

  • Iljo Keisse krijgt nul op het rekwest
    √ Iljo Keisse krijgt nul op het rekest

    In de uitdrukking is rekest het gebruikelijkst.

  • Fietster komt om in Dadizele
    Fietsster komt om in Dadizele

    Werk+ster geeft werkster, fiets+ster geeft fietsster.

  • koningin
    √ uitspraak: koo·ning·in

    De varianten [koo·ning·gin] en [koo·ni·gin] zijn geen standaardtaal.

  •  

Taalmail 398 - 4 mei 2009

  • De man werd ter plaatse de eerste hulp verleend en werd dan naar het ziekenhuis gebracht.
    √ De man werd ter plaatse de eerste hulp verleend; daarna werd hij naar het ziekenhuis gebracht.

    Enkele lezers hebben terecht opgemerkt dat in de vorige Taalmail een verkeerde samentrekking is blijven staan. In de eerste zin is de man meewerkend voorwerp, in de tweede zin onderwerp. Samentrekking is alleen mogelijk als de man in de twee zinnen dezelfde functie heeft.

  • Volgens bepaalde kranten was Louis van Gaal afgehaakt als kandidaat-bondscoach.
    √ Volgens bepaalde kranten had Louis van Gaal afgehaakt als kandidaat-bondscoach.

    Als Van Gaal geen kandidaat meer is, heeft hij afgehaakt. Als de caravan niet meer op de trekhaak zit, is hij afgehaakt.

  • In 2007 moesten daardoor meer dan 800 treinen afgeschaft worden en liepen andere treinen in totaal 750 uur vertraging op.
    √ In 2007 moesten daardoor meer dan 800 treinen geschrapt worden en liepen andere treinen in totaal 750 uur vertraging op.

    Afschaffen houdt in dat iets ophoudt te bestaan. De treinen waren alleen uitgevallen door problemen op het spoornet.

  • We gebruiken steeds meer kredietkaarten voor dagdagelijkse aankopen zoals eten en huishoudproducten.
    √ We gebruiken steeds meer kredietkaarten voor dagelijkse aankopen zoals eten en huishoudproducten.

    Dagdagelijks wordt als letterlijk vertaald Duits beschouwd. De zin had ook korter gekund: ... voor de dagelijkse boodschappen.

  • In totaal waren er negen zo'n incidenten.
    √ In totaal waren er negen (van) zulke incidenten.

    Zo'n wordt nooit met een zelfstandig naamwoord in het meervoud gecombineerd.

  • Het beeld werd in Duitsland gevonden en ontbreekt een linkerarm en –schouder.
    √ Het beeld werd in Duitsland gevonden. De linkerarm en –schouder ontbreken.

    Ontbreken kan geen lijdend voorwerp bij zich hebben. Het betekent 'niet aanwezig zijn'. Het beeld mist een arm.

  • Concreet: bezoekje aan de sauna, gezellig dineetje en een avondje salsadansen.
    √ Concreet: bezoekje aan de sauna, gezellig dinertje en een avondje salsadansen.

    De spelling van het grondwoord diner verandert niet in het verkleinwoord.

  •  

Taalmail 399 - 11 mei 2009

  • Een bezoek aan het memoriaal voor de Holocaust, Yad Vashem, ligt gevoelig.
    √ Een bezoek aan het momument voor de Holocaust, Yad Vashem, ligt gevoelig.

    Letterlijk vertaald Frans of Engels (mémorial, memorial). In het Nederlands is een memoriaal een boek waarin de boekhouding wordt opgetekend. In de betekenis van 'monument' is het niet algemeen.

  • De minister vindt dat de school voor bijzonder onderwijs in Hoegaarden te traag heeft gereageerd.
    √ De minister vindt dat de school voor buitengewoon onderwijs in Hoegaarden te traag heeft gereageerd.

    De officiële benaming in België is buitengewoon onderwijs. In Nederland heet het speciaal onderwijs.

  • Langdon probeert met de hulp van een Italiaanse wetenschapster, wiens vader vermoord werd, de Illuminati voor te zijn.
    √ Langdon probeert met de hulp van een Italiaanse wetenschapster, van wie de vader vermoord werd, de Illuminati voor te zijn.

    Wiens kan alleen verwijzen naar een mannelijk woord in het enkelvoud. Bij een vrouwelijk woord hoort wier, maar die vorm klinkt formeel.

  • Door de crisis zijn de in- en export van geslepen diamanten met bijna een derde gedaald.
    √ Door de crisis zijn de in- en uitvoer van geslepen diamanten met bijna een derde gedaald.

    Import en export kan niet samengetrokken worden.

  • Een van de eersten die bezoek kreeg, was bakker Luc Matthijs.
    √ Een van de eersten die bezoek kregen, was bakker Luc Matthijs.

    De bijzin staat bij eersten, niet bij een: van de eersten die bezoek kregen, was bakker Luc Matthijs er een.

  • Je mag ook nog een plaat kiezen. Dewelke zal het worden?
    √ Je mag ook nog een plaat kiezen. Welke zal het worden?

    Dewelke is geen standaardtaal.

  • De gelande vliegtuigen hebben moeten wachten tot het onweer voorbij was, vooraleer de bagage er kon worden uitgehaald.
    √ De gelande vliegtuigen hebben moeten wachten tot het onweer voorbij was, vooraleer de bagage eruit gehaald kon worden.

    Uithalen, in één woord, bestaat wel, maar geen van de betekenissen van dat woord is van toepassing. De bagage moest uit het vliegtuig gehaald worden, ze moest eruit gehaald worden.

  •  

Taalmail 400 - 18 mei 2009

  • De overheid moet vereenvoudigen en besparen om te kunnen blijven functioneren.
    √ De overheid moet eenvoudiger worden en besparen om te kunnen blijven functioneren.

    Vereenvoudigen is een overgankelijk werkwoord; het betekent uitsluitend 'iets eenvoudiger maken'. Iemand vereenvoudigt iets: het 'vereenvoudigt' niet zelf, het wordt vereenvoudigd.

  • De waterpijp bestaat natuurlijk al lang, het is niks nieuw.
    √ De waterpijp bestaat natuurlijk al lang, het is niks nieuws.

    Na iets krijgt het bijvoeglijk naamwoord een naamvals-s.

  • Anouk verscheen in een witte broek en een T-shirt met de Amerikaanse vlag op.
    √ Anouk verscheen in een witte broek en een T-shirt met de Amerikaanse vlag (erop).

    Net zo: koffie met suiker erin. Alleen bij kledingstukken ontbreekt er: een meisje met een hoed op.

  • Ik hoop dat u intussen ook iets wijzer geworden is.
    √ Ik hoop dat u intussen ook iets wijzer geworden bent.

    U is klinkt formeel. Gebruik bij u bij voorkeur de vormen van de tweede persoon: u bent, u hebt, u zult, u kunt.

  • Een van de aanwezigen, tussen de hapjes van de walking diner door: "Wat, zijn er volgende week zondag verkiezingen?"
    √ Een van de aanwezigen, tussen de hapjes van de walking dinner door: "Wat, zijn er volgende week zondag verkiezingen?"

    Het Engelse woord voor diner is dinner. Een diner [daj·nər] is een eenvoudig familierestaurant.

  • Zo wordt het nog moeilijker dan het al was om een tweederde meerderheid te vormen.
    √ Zo wordt het nog moeilijker dan het al was om een tweederdemeerderheid te vormen.

    Het woord tweederdemeerderheid is een samenstelling: het verwijst naar een bepaald type meerderheid, niet naar een deel van de meerderheid.

  • Opel
    √ uitspraak: oo·pəl

    De fabriek is gesticht door de Duitser Adam Opel.