Taalmail 276 - 300

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 276 - 24 juli 2006

  • Heel wat bestuurders hadden te maken met een overhitte motor.
    √ Heel wat bestuurders hadden te kampen met / kregen te maken met een oververhitte motor.

    Te maken hebben met betekent: gaan over, betrekking hebben op. Twee keer ver in oververhit.

  • McKennan noch Frank O'Brien hebben een strafblad.
    √ McKennan noch Frank O'Brien heeft een strafblad.

    De persoonsvorm in het meervoud is niet fout. Maar de voorkeur gaat uit naar een persoonsvorm in het enkelvoud als de delen van het onderwerp - zoals in dit geval - allebei enkelvoud zijn.

  • De man is nog steeds buiten bewustzijn en nog niet ondervraagd.
    √ De man is nog steeds buiten bewustzijn en is nog niet ondervraagd.

    Het tweede is kan niet weg: het eerste is is koppelwerkwoord, het tweede hulpwerkwoord. Samentrekking is alleen mogelijk als beide is'en dezelfde grammaticale functie hebben.

  • In Stekene is zaterdagnacht een 36-jarige autobestuurder dodelijk verongelukt.
    √ In Stekene is zaterdagnacht een 36-jarige autobestuurder verongelukt.

    Dubbelop. Verongelukken betekent "door een ongeluk om het leven komen".

  • Hij zou een paar rake klappen van Eminem gekregen hebben, alleen omdat hij een praatje wilde slaan.
    √ Hij zou een paar rake klappen van Eminem gekregen hebben, alleen omdat hij een praatje wilde maken.

    Algemeen Nederlands is een praatje maken. Volgens Van Dale is een praatje slaan ook in het Belgische Nederlands niet algemeen.

  • Het is geschreven in een vorm van Oer-Fenicisch.
    √ Het is geschreven in een vorm van Oerfenicisch.

    Na Standaard-, Middel-, Oer-, Oud-, Nieuw-, Hoog- en Plat- vervalt de hoofdletter in de taalnaam: Standaardnederlands, Middelengels, Oudfrans, Nieuwgrieks, Hoogduits, Platduits.

  • detecteren
    √ uitspraak: dee·tek·tee·rə(n)

    Niet uitspreken alsof er dedecteren stond.

  •  

Taalmail 277 - 31 juli 2006

  • Sven Pichal ligt weer netjes opgeplooid in de kast.
    √ Sven Pichal ligt weer netjes opgevouwen in de kast.

    Opplooien is geen algemeen Nederlands.

  • De wijk Mariahof in Maasmechelen lijkt op het eerste zicht een rustige woonwijk.
    √ De wijk Mariahof in Maasmechelen lijkt op het eerste gezicht een rustige woonwijk.

    Op het eerste gezicht is een vaste verbinding.

  • Er zijn geen problemen tussen wij en zij.
    √ Er zijn geen problemen tussen ons en hen.

    Na een voorzetsel gebruiken we altijd de objectsvorm (ons, hen). Wij en zij kunnen alleen als onderwerp gebruikt worden.

  • De 26-jarige Weense orgelist Wolfgang Kogert heeft de internationale wedstrijd Musica Antiqua gewonnen.
    √ De 26-jarige Weense organist Wolfgang Kogert heeft de internationale wedstrijd Musica Antiqua gewonnen.

    Orgelist is een verouderde benaming, zegt Van Dale.

  • Met iTunes kun je aan een gunstig tarief liedjes downloaden.
    √ Met iTunes kun je tegen een gunstig tarief liedjes downloaden.

    Bij tarief hoort het voorzetsel tegen.

  • Het is kantje boordje. Loopt ze of loopt ze niet?
    √ Het is kantje boord. Loopt ze of loopt ze niet?

    Alleen het eerste deel van de uitdrukking is een verkleinwoord.

  • uitzondering
    √ klemtoon: uitzondering

    De klemtoon ligt op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 278 - 7 augustus 2006

  • Eerder had ook minister van Buitenlandse Zaken De Gucht gepleit voor Belgische deelneming aan de vredesmacht.
    √ Eerder had ook minister van Buitenlandse Zaken De Gucht gepleit voor Belgische deelname aan de vredesmacht.

    Deelneming wordt vooral gebruikt in de betekenis van 'medeleven'.

  • Wist je precies hoe je ging gaan?
    √ Wist je precies hoe je zou gaan?

    Het zelfstandige werkwoord gaan kan niet gecombineerd worden met het hulpwerkwoord gaan.

  • Tijdens de hittegolf in juni waren er 130 overlijdens meer dan gemiddeld.
    √ Tijdens de hittegolf in juni waren er 130 sterfgevallen meer dan gemiddeld.

    Overlijden heeft geen meervoud. Ook goed: ... zijn er 130 mensen meer gestorven dan gemiddeld.

  • Overburen konden ook een bejaarde vrouw evacueren, wiens woning door het vuur bedreigd werd.
    √ Overburen konden ook een bejaarde vrouw evacueren,van wie de woning door het vuur bedreigd werd.

    Wiens kan alleen bij een mannelijke persoon in het enkelvoud staan. Bovendien is het formele schrijftaal.

  • Misschien moeten we eens gaan zien naar een van de pas bevallen moeders?
    √ Misschien moeten we eens gaan kijken naar een van de pas bevallen moeders?

    Zien is (passief) waarnemen. Kijken is actiever en bewuster.

  • Minister van Verkeer Landuyt vertelt over de maatregelen die zopas zijn beslist.
    √ Minister van Verkeer Landuyt vertelt over de maatregelen die zopas zijn vastgesteld.

    Beslissen klinkt als vertaald Frans: décider betekent niet alleen beslissen, maar ook vaststellen, bepalen.

  • Vercauteren liet de meeste van zijn internationals rusten.
    √ Vercauteren liet de meesten van zijn internationals rusten.

    Meesten moet met een -n omdat het op meerdere personen betrekking heeft en zelfstandig gebruikt is.

  •  

Taalmail 279 - 14 augustus 2006

  • Het klikt nog steeds niet tussen het dorp en haar nieuwe dokter.
    √ Het klikt nog steeds niet tussen het dorp en zijn nieuwe dokter.

    Al vaak gemeld: naar een onzijdig woord verwijzen we met zijn.

  • Kraainem lost haar wateroverlastproblemen niet structureel op.
    √ Kraainem lost zijn wateroverlastproblemen niet structureel op.

    Al vaak gemeld: de meeste plaatsnamen zijn onzijdig (het Kraainem van de vorige eeuw). Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn.

  • Maar op de luchthaven moesten ze hun papieren afgeven en werden ze naar een hotel gebracht, dat ze niet meer mogen verlaten.
    √ Maar op de luchthaven moesten ze hun papieren afgeven en ze werden naar een hotel gebracht, dat ze niet meer mogen verlaten.

    Door de inversie in de tweede zin lijkt het alsof het hotel op de luchthaven ligt, wat niet het geval is.

  • Hij werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gevoerd.
    √ Hij werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

    Ook vervoeren is goed, maar dat beklemtoont meer het transportaspect.

  • Naast de gevangenisstraf moet de vrouw ook een fikse boete betalen.
    √ Naast de gevangenisstraf kreeg de vrouw ook een fikse boete.

    De oorspronkelijke zin loopt mank. Het lijkt alsof de vrouw ook de gevangenisstraf moet betalen.

  • Als Hezbollah geweldadig optreedt, moeten we reageren.
    √ Als Hezbollah gewelddadig optreedt, moeten we reageren.

    Gewelddadig heeft betrekking op een daad van geweld, een gewelddaad.

  • Kazachstan
    √ klemtoon: Kazachstan

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 280 - 21 augustus 2006

  • Je bent echt niet van die insecten weg te slagen, hè?
    √ Je bent echt niet van die insecten weg te slaan, hè?

    Wegslaan, sloeg weg, weggeslagen.

  • In ons land heeft drie op de tien mensen last van vliegangst.
    √ In ons land hebben drie op de tien mensen last van vliegangst.

    Het onderwerp (drie mensen) is meervoud. De persoonsvorm moet daarom ook in het meervoud.

  • Aan boord van de treinen zaten vooral pendelaars.
    In de treinen zaten vooral pendelaars.

    Boord is alleen bruikbaar voor schepen, vliegtuigen en ruimtevaartuigen.

  • In totaal reden vijftien auto's op elkaar en twee vrachtwagens.
    √ In totaal reden vijftien auto's en twee vrachtwagens op elkaar.

    Hak de woordgroep niet doormidden.

  • Politici die daar durven tegenin gaan worden steeds zeldzamer.
    √ Politici die daartegenin durven (te) gaan worden steeds zeldzamer.

    De werkwoorden horen bij elkaar.

  • Er komt extra personeel tijdens de renovatie: zeven en een halve banen.
    √ Er komt extra personeel tijdens de renovatie: zeven en een halve baan.

    Na half/halve staat het zelfstandig naamwoord in het enkelvoud.

  • Dat staat in het ontwerp voor een nieuwe onderwijs-CAO.
    √ Dat staat in het ontwerp voor een nieuwe onderwijs-cao.

    Een ingeburgerd initiaalwoord schrijven we doorgaans klein en zonder punten.

  •  

Taalmail 281 - 28 augustus 2006

  • We zullen iets tegen de bezoedeling van ons drinkwater moeten doen.
    √ We zullen iets tegen de vervuiling van ons drinkwater moeten doen.

    Bezoedeling klinkt ouderwets.

  • Er komt extra geld, zowat 112 miljoen euro, in twee bewegingen, met een eerste bedrag van 30 miljoen euro al vanaf volgend jaar.
    √ Er komt extra geld, zowat 112 miljoen euro, in twee stappen, met een eerste bedrag van 30 miljoen euro al vanaf volgend jaar.

    Beweging in de zin van 'deel' of 'stap' is vertaald Frans.

  • 's Avonds showde Virginie heel exclusief het kleed waarmee ze straks de hele wereld van z'n sokken wil blazen.
    √ 's Avonds showde Virginie heel exclusief de jurk waarmee ze straks de hele wereld van z'n sokken wil blazen.

    Kleed in de betekenis van 'jurk' behoort volgens Van Dale niet tot de standaardtaal, ook niet de standaardtaal in België.

  • Ethiopië: vrees voor epidemies
    √ Ethiopië: vrees voor epidemieën

    De klemtoon in epidemie ligt op de laatste lettergreep. Alleen het meervoud op -ën is goed.

  • Voor een défilé vind je makkelijker jongens van 20 dan mannen van 40.
    √ Voor een defilé vind je makkelijker jongens van 20 dan mannen van 40.

    In Franse woorden die in het Nederlands gangbaar zijn, valt het accent aigu (´) op een e in de eerste lettergreep weg.

  • Op de website kun je een t-shirt kopen.
    √ Op de website kun je een T-shirt kopen.

    Als het voorwerp de vorm van een hoofdletter heeft, dan spellen we die ook. Een T-shirt lijkt op een T, niet op een t.

  • luxe
    √ uitspraak: luuk·sə

    In luxe zit een korte, heldere uu. In Nederland wordt Luxemburg ook met een heldere uu uitgesproken, in België is de u meestal die van put.

  •  

Taalmail 282 - 4 september 2006

  • Dit is niet de Mauresmo van het voorjaar, toen ze de successen aan elkaar rijgde.
    √ Dit is niet de Mauresmo van het voorjaar, toen ze de successen aan elkaar reeg.

    Rijgen is een sterk werkwoord: rijgen, reeg, geregen.

  • Tweeëiigen zijn ongeveer de helft even gelijkend.
    √ Twee-eiigen lijken voor ongeveer de helft op elkaar.

    De oorspronkelijke zin loopt mank. Let ook op de spelling van twee-eiigen, met streepje.

  • Er zijn zo veel verschillende genen die de intelligentie bepalen dat het ene kind er meer zal van krijgen dan het andere.
    √ ... dat het ene kind er meer van zal krijgen dan het andere.

    De werkwoorden horen bij elkaar, het voorzetsel staat ervoor.

  • Rond één uur gingen de drie, tesamen met nog een onbekend aantal anderen, in deze straat de Slovaak te lijf.
    √ Rond één uur gingen de drie, samen met nog een onbekend aantal anderen, in deze straat de Slovaak te lijf.

    Tesamen bestaat niet. Het gewone woord is samen. Tezamen is ouderwets.

  • De Vierdaagse wil de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog levend houden.
    √ De Vierdaagse wil de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog levendig houden.

    Levendig is synoniem met 'krachtig', 'sterk'.

  • Ook gouverneur Stevaert heeft zich neergelegd op een Rode Kruisbedje.
    √ Ook gouverneur Stevaert is net gaan liggen op een Rode Kruisbedje.

    In figuurlijke zin kan het wel: zich ergens bij neerleggen.

  • pagina
    √ klemtoon: pagina

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 283 - 11 september 2006

  • In de Syrische hoofdstad Damascus hebben terroristen gepoogd om de Amerikaanse ambassade aan te vallen.
    √ In de Syrische hoofdstad Damascus hebben terroristen geprobeerd (om) de Amerikaanse ambassade aan te vallen.

    Stijlbreuk. Pogen klinkt zeer formeel; een bijzin met om beginnen is informeel.

  • Het nieuwe cultuurprogramma maakt een onderdeel uit van de facelift die Klara vanaf zaterdag krijgt.
    √ Het nieuwe cultuurprogramma maakt deel uit van de facelift die Klara vanaf zaterdag krijgt.

    "De uitdrukking onderdeel uitmaken van wordt veel gebruikt, maar wordt door sommigen beschouwd als een contaminatie van deel uitmaken van en onderdeel zijn van", zegt Taaladvies.net.

  • Gouverneur Schwarzenegger heeft een wet ondertekend waardoor het minimumloon geleidelijk verhoogt tot 8 dollar per uur.
    √ Gouverneur Schwarzenegger heeft de wet ondertekend die het minimumloon geleidelijk tot 8 dollar per uur verhoogt.

    Verhogen is een overgankelijk werkwoord: iemand verhoogt iets. De lonen zelf 'verhogen' niet, ze stijgen.

  • Ook als verzorger kun je mishandeling niet ongestraft aanklagen.
    √ Ook als verzorger kun je mishandeling niet ongestraft aan de kaak stellen.

    Alleen personen kunnen aangeklaagd (beschuldigd) worden. In de betekenis van 'afkeuren, laken' is aanklagen volgens Van Dale geen standaardtaal, ook niet in het Belgische Nederlands.

  • Met hoeveel zijn jullie?
    Met zijn hoevelen zijn jullie?

    Het antwoord op die vraag kan zijn: "met zijn vijven".

  • Ik denk dat de helft van het peleton niet meer rondrijdt.
    √ Ik denk dat de helft van het peloton niet meer rondrijdt.

    Peloton kan wel met een doffe e, als [pee·lə·ton], uitgesproken worden, maar alleen de spelling met o is goed.

  • quilt
    √ uitspraak: kwilt

    Een quilt is een lappendeken, een kilt is een Schotse rok.

  •  

Taalmail 284 - 18 september 2006

  • Brits premier Tony Blair eist ook dat de steun aan de landbouw wordt afgebouwd.
    De Britse premier, Tony Blair, eist ook dat de steun aan de landbouw wordt afgebouwd.

    Brits premier klinkt als een titel, maar is het niet. Vlaams minister gebruiken we wel op deze manier om onderscheid te maken tussen de Vlaamse ministers en de federale ministers.

  • In Boekarest is de hele nacht betoogd om het ontslag te eisen van de premier.
    √ In Boekarest is de hele nacht betoogd om het ontslag van de premier te eisen.

    Al vaak gemeld: hak een kleine woordgroep niet doormidden.

  • Durf ons sterk verleden aan tijdens het Burchten- en Fortenweekend.
    √ Durf ons sterke verleden aan tijdens het Burchten- en Fortenweekend.

    Het bijvoeglijk naamwoord (sterk) bij een onzijdig zelfstandig naamwoord (verleden) wordt in de regel verbogen na een bezittelijk voornaamwoord (ons).

  • De nationale basketploeg heeft haar derde EK-kwalificatiewedstrijd verloren.
    √ De nationale basketbalploeg heeft haar derde EK-kwalificatiewedstrijd verloren.

    In het Nederlands maken we samenstellingen met basketbal-.

  • De atleet is niet geselecteerd op zijn eigen vraag.
    √ De atleet is op eigen verzoek niet geselecteerd.

    Klinkt Frans (à sa demande).

  • Zulke groenten vindt je niet in een Goodfare.
    √ Zulke groenten vind je niet in een Goodfare.

    Geen t als het onderwerp je achter de persoonsvorm staat: kom je, denk je, vind je.

  • Je hebt gelijk: er was een komplot.
    √ Je hebt gelijk: er was een complot.

    Alleen met c.

  •  

Taalmail 285 - 25 september 2006

  • De twee straffen samen werden herleid tot tien jaar.
    Het totaal van de twee straffen werd teruggebracht / verminderd tot tien jaar.

    Herleiden is vertaald Frans (réduire).

  • In België komen elke dag twee tot drie mensen om in het verkeer, meer dan het dubbele dan in Nederland.
    √ ... meer dan het dubbele van Nederland.

    Ook goed: ...ruim twee keer zoveel als in Nederland.

  • Vanaf december krijgt de voortgezette academische opleiding Vrouwenstudies in Antwerpen geen toelage meer.
    √ Vanaf december krijgt de voortgezette academische opleiding Vrouwenstudies in Antwerpen geen subsidie meer.

    Een toelage is geld dat iemand krijgt voor zijn levensonderhoud of extra geld boven op het salaris. Steun van de overheid noemen we subsidie(s).

  • Societyfiguren doen er alles aan om bij haar op een goed blaadje te staan.
    √ Societyfiguren doen er alles aan om bij haar in een goed blaadje te staan.

    Let op het voorzetsel.

  • U heeft nog tot vrijdagavond de kans om Ann of Cara in de uitzending te houden door te bellen of te sms'en. De info vinden jullie op de website van Eén.
    √ U hebt nog tot vrijdagavond de kans om Ann of Cara in de uitzending te houden door te bellen of te sms'en. De info vindt u op de website van Eén.

    U heeft is niet fout, maar is formeler dan u hebt. Het meervoud van u is u; jullie is het meervoud van je.

  • Op dit evenement komen tatoeëerders en body art-artiesten uit Amerika, Canada en Japan samen.
    √ Op dit evenement komen tatoeëerders en bodyartartiesten uit Amerika, Canada en Japan samen.

    Met streepjes wordt de samenstelling leesbaarder: bodyart-artiesten, body-art-artiesten.

  • azalea
    √ klemtoon: azalea

    Klemtoon op de tweede a.

  •  

Taalmail 286 - 2 oktober 2006

  • Uiteindelijk bleek dat een rubberen band rond een venster in brand was geschoten.
    √ Uiteindelijk bleek dat een rubberen band rond een venster in brand was gevlogen.

    In brand schieten kan wel letterlijk gebruikt worden: het vliegtuig schoot de olie-installatie in brand.

  • Volgens minister Demotte zijn er meer pediaters nodig in elke kinderafdeling om de permanentie te verzekeren.
    √ Volgens minister Demotte zijn in elke kinderafdeling meer kinderartsen nodig om 24 uur per dag zorg te kunnen bieden.

    De permanentie verzekeren is letterlijk vertaald Frans (assurer la permanence). Pediater is niet fout, maar kinderarts begrijpt iedereen.

  • Kamervoorzitter De Croo zegt dat het parlement hoe dan ook de werkzaamheden hervat op de tweede dinsdag van oktober.
    √ Kamervoorzitter De Croo zegt dat het parlement hoe dan ook weer aan de slag gaat op de tweede dinsdag van oktober.

    De werkzaamheden hervatten is niet fout, maar klinkt wel formeel.

  • Om de innerlijke mens te versterken staan er ook vrijwilligers in de keuken van het Zuiderpershuis.
    √ Om de inwendige mens te versterken staan er ook vrijwilligers in de keuken van het Zuiderpershuis.

    De inwendige mens is een vaste verbinding die teruggaat op de Statenbijbel.

  • Belgen drinken graag bier, dat is algemeen geweten.
    √ Belgen drinken graag bier, dat is algemeen bekend.

    Volgens Van Dale behoort geweten zijn niet tot de standaardtaal in België. Volgens Taaladvies.net hoeft er geen bezwaar tegen gemaakt te worden.

  • Daar ben je al vanaf.
    √ Daar ben je al van af.

    Van hoort bij daar, niet bij af.

  • Amish
    √ uitspraak: aa·misj

    Amish wordt uitgesproken met [aa] (of [a]), niet met [ee].

  •  

Taalmail 287 - 9 oktober 2006

  • De Duitse regisseur Tom Tykwer was de man die het aandierf.
    √ De Duitse regisseur Tom Tykwer was de man die het aandurfde.

    Durven wordt in hedendaags Nederlands regelmatig vervoegd: durven, durfde, gedurfd. De verledentijdsvorm dorst is verouderd.

  • Zeven jaar na zijn dood wordt Kubrick in Gent gevierd met een overzichtstentoonstelling.
    √ Zeven jaar na zijn dood wordt Kubrick in Gent gehuldigd met een overzichtstentoonstelling.

    In de standaardtaal kan iets gevierd worden: een verjaardag vieren. Iemand vieren is ongewoon.

  • Als je vanmorgen wakker werd, wat dacht je dan?
    Toen je vanmorgen wakker werd, wat dacht je toen?

    Als drukt herhaling uit, toen verwijst naar één gebeurtenis. Dan verwijst naar de toekomst, toen naar het verleden.

  • De klanten worden opgeroepen om ook onbederfbare eetwaren te kopen voor minderbedeelden.
    √ De klanten worden opgeroepen om ook niet-bederfelijke eetwaren te kopen voor minderbedeelden.

    Bederfelijk is het gewone woord.

  • Beide dames gaan de komende dagen opnieuw aan tafel zitten om er trachten uit te komen.
    √ Beide dames gaan de komende dagen opnieuw om de tafel zitten om te proberen eruit te komen.

    Om de tafel gaan zitten (overleg plegen) is preciezer dan aan tafel gaan zitten. Trachten is een formeel woord voor proberen. Na het voegwoord om komt een infinitief voorafgegaan door te.

  • In drie stembureau's zouden stemmen verdwenen of onrechtmatig meegeteld zijn.
    √ In drie stembureaus zouden stemmen verdwenen of onrechtmatig meegeteld zijn.

    Voor een meervouds-s spellen we een apostrof als "het grondwoord eindigt op een lange klinker die we met één letterteken en zonder accent schrijven" (Woordenlijst).

  • Nobelprijs
    √ uitspraak: noo·bel·prijs

    De prijs is genoemd naar de Zweedse industrieel Alfred Nobel [noo·bel].

  •  

Taalmail 288 - 16 oktober 2006

  • De onderzoeksrechter moet nu beslissen of alle pistes zijn onderzocht.
    √ De onderzoeksrechter moet nu beslissen of alle aanwijzingen / sporen zijn onderzocht.

    In deze betekenis is piste een leenvertaling uit het Frans. Van Dale rekent piste tot de standaardtaal in België.

  • Nu kan een burgemeester heel weinig doen om zo'n samenkomsten te verbieden.
    √ Nu kan een burgemeester heel weinig doen om zulke samenkomsten te verbieden.

    Bij een woord in het meervoud (samenkomsten) hoort zulke. Zo'n (zo een) kan alleen bij een woord in het enkelvoud staan.

  • Volgens de Amerikaanse keten NBC bereidt Noord-Korea een nieuwe atoomtest voor.
    √ Volgens het Amerikaanse televisienetwerk NBC bereidt Noord-Korea een nieuwe atoomtest voor.

    Keten is te vaag en is ook letterlijk vertaald Engels (tv chain). Keten is wel gebruikelijk in samenstellingen als winkelketen en hotelketen.

  • De bus- en vrachtwagenchauffeurs willen geen geweld meer op de baan.
    √ De bus- en vrachtwagenchauffeurs willen geen geweld meer op de weg.

    Een baan is een terrein voor bepaalde activiteiten: wielerbaan, tennisbaan, renbaan.

  • Wat mag je allemaal niet eten als je allergisch bent aan gluten?
    √ Wat mag je allemaal niet eten als je allergisch bent voor gluten?

    Het juiste voorzetsel is voor.

  • Opleiding & Ontwikkeling organiseert een themadag over hoge definitie-televisie.
    √ Opleiding & Ontwikkeling organiseert een themadag over hogedefinitietelevisie.

    Drieledige samenstellingen waarvan de eerste twee leden bij elkaar horen, worden als één woord gespeld.

  • CDH
    √ uitspraak: see·dee·haa

    CDH is de partij van de Franstalige christendemocraten. We spreken de afkorting op z'n Nederlands uit. In het Nederlands spreken we h uit als [haa]; [asj] is Frans.

  •  

Taalmail 289 - 23 oktober 2006

  • Het corruptieschandaal rond de Parti Socialiste deint verder uit.
    √ Het corruptieschandaal rond de Parti Socialiste dijt verder uit.

    Uitdeinen is een leenvertaling uit het Duits (ausdehnen).

  • Praten over seks en relaties met je kinderen. Wij geven straks tips.
    √ Praten met je kinderen over seks en relaties. Wij geven straks tips.

    De oorspronkelijke zin werd ten onrechte gelezen als: (praten over seks) en (relaties met je kinderen). In de herschreven versie is die lezing uitgesloten.

  • Dinsdagmiddag bezoekt Rogge het olympisch zwembad, de IJsblok.
    √ Dinsdagmiddag bezoekt Rogge het olympisch zwembad, het IJsblok.

    Blok is onzijdig.

  • De toeschouwers kregen waar voor hun geld: een wedstrijd tussen twee ploegen die elkaar waard waren.
    √ De toeschouwers kregen waar voor hun geld: een wedstrijd tussen twee ploegen die aan elkaar gewaagd waren.

    Het Franse ils se valent wordt in het Nederlands: ze zijn evenveel waard, ze wegen goed tegen elkaar op, ze zijn aan elkaar gewaagd.

  • Angelina Jolie viel drie keer flauw tijdens de filmopnames in Indië.
    √ Angelina Jolie viel drie keer flauw tijdens de filmopnames in India.

    Het huidige Aziatische land noemen we India. Het adjectief dat daarbij hoort, is Indiaas.

  • De grootste vakbond in de kinderopvang, de christelijke bediendenbond LBC, neemt afstand van het initiatief.
    √ De grootste vakbond in de kinderopvang, de christelijke bediendebond LBC, neemt afstand van het initiatief.

    Bediende heeft ook een meervoud op -s. Daarom geen tussen-n in de samenstelling bediendebond.

  • Iron Man
    √ uitspraak: aj·ə(r)n mæn.

    Iron rijmt in Brits-Engels op lion. Het wordt niet uitgesproken als aj·rən.

  •  

Taalmail 290 - 30 oktober 2006

  • Dat heeft de ministerraad beslist en staat in De Tijd.
    √ Dat heeft de ministerraad beslist. Het bericht staat in De Tijd.

    Verkeerde samentrekking. In het eerste deel is dat lijdend voorwerp, in het tweede deel is het weggelaten dat onderwerp. Samentrekking kan alleen als het woord in beide delen dezelfde functie heeft.

  • Een televisieserie op een toneelscène brengen, dat is het opzet van "Soap".
    √ Een televisieserie op een toneelscène brengen, dat is de opzet van "Soap".

    Het opzet is negatief, iets wat men beraamt: met boos opzet, met het opzet te doden. De opzet is de bedoeling of de manier waarop iets georganiseerd wordt. Scène in de betekenis van bühne heeft geen label in de Grote Van Dale, maar komt vrijwel uitsluitend in België voor.

  • Een onomstootbaar bewijs dat het ziekenhuis een fout begaan heeft, is niet meer nodig.
    √ Een onomstotelijk bewijs dat het ziekenhuis een fout begaan heeft, is niet meer nodig.

    Onomstootbaar is volgens Van Dale verouderd voor onomstotelijk. Onweerlegbaar is ook goed.

  • Rekeningen die al lang moesten betaald zijn, worden doorgeschoven naar volgend jaar.
    √ Rekeningen die al lang betaald hadden moeten zijn, worden doorgeschoven naar volgend jaar.

    Het voltooid deelwoord mag niet tussen de hulpwerkwoorden staan. Een constructie als betaald moesten zijn is volgens de ANS gebruikelijker in België dan in Nederland. Actief klinkt de zin prettiger: rekeningen die de overheid al lang had moeten betalen, schuift ze door naar volgend jaar.

  • Daarna kunnen ze hun carrière verderzetten of kiezen voor een job bij de overheid of in de privésector.
    √ Daarna kunnen ze hun carrière voortzetten of kiezen voor een baan bij de overheid of in de privésector.

    Verderzetten is geen standaardtaal; verder zetten is alleen maar (letterlijk) iets verder weg zetten. Job is een informeel woord en past niet altijd in een zakelijke context.

  • De Amerikaanse rhythm and blues-muzikant Allen Toussaint heeft gisteren de aftrap van zijn Europese tournee gegeven in de Ancienne Belgique in Brussel.
    √ De Amerikaanse rhythm-and-bluesmuzikant Allen Toussaint heeft gisteren de aftrap van zijn Europese tournee gegeven in de Ancienne Belgique in Brussel.

    In het Nederlands spellen we streepjes in woordgroepen met and: rhythm-and-blues, alive-and-kicking, cash-and-carry, trial-and-error.

  • WO II
    √ lezen als: de Tweede Wereldoorlog.

    Het getal in Romeinse cijfers wordt als een rangtelwoord gelezen.

  •  

Taalmail 291 - 10 november 2006

  • Het ritme van de hervormingen is vertraagd.
    √ Het tempo van de hervormingen is vertraagd.

    Ritme geeft een regelmaat aan, tempo heeft betrekking op snelheid.

  • Amper enkele uren nadat de uitslagen van de parlementsverkiezingen bekend zijn, laat Bush zijn defensieminister vallen.
    √ Amper enkele uren nadat de uitslagen van de parlementsverkiezingen bekend zijn gemaakt, laat Bush zijn defensieminister vallen.

    Op nadat moet een voltooide tijd volgen. Bekend zijn in de oorspronkelijke zin is een combinatie van het bijvoeglijk naamwoord bekend en de tegenwoordige tijd van het werkwoord zijn.

  • Ook de luchtvervuiling zou een rol spelen, hoewel er wordt aan getwijfeld of die echt wel astma veroorzaakt.
    √ Ook de luchtvervuiling zou een rol spelen, hoewel eraan wordt getwijfeld of die echt wel astma veroorzaakt.

    De werkwoordelijke groep in een bijzin is in principe ondoordringbaar: aan kan niet tussen de werkwoordsvormen staan.

  • Mignolet hoopt de twee nieuwe kanalen in het tweede kwartaal van 2007 te lanceren, als algemene zenders of in een betalend pakket.
    √ Mignolet hoopt de twee nieuwe kanalen in het tweede kwartaal van 2007 te lanceren, als algemene zenders of in een betaalpakket.

    Betalend in de betekenis van 'niet gratis' is vertaald Frans (payant). In het Nederlands gebruiken we combinaties met betaald (betaalde liefde, betaald parkeren) en betaal- (betaaltelevisie).

  • Hij is tot de conclusie gekomen dat Paris door haar moeder en grootmoeder het meisje is geworden wat ze nu is.
    √ Hij is tot de conclusie gekomen dat Paris door haar moeder en grootmoeder het meisje is geworden dat ze nu is.

    In informele gesproken taal komt wat als betrekkelijk voornaamwoord bij een het-woord geregeld voor, in geschreven taal bijna nooit, zegt de ANS.

  • Maandag verschijnt de livecd "Live at Sunrise".
    √ Maandag verschijnt de live-cd "Live at Sunrise".

    Live-cd heeft een streepje omdat cd een initiaalwoord is. De overige samenstellingen met live worden als één woord gespeld, tenzij er klinkerbotsing optreedt: livealbum, liveconcert, live-uitzending.

  • owngoal
    √ oon ĝool

    In own zit een oo-klank, geen aa. In het Nederlands spellen we owngoal als één woord.

  •  

Taalmail 292 - 17 november 2006

  • Hij wou dat hij dan al zijn maagdelijkheid was verloren.
    √ Hij wou dat hij zijn maagdelijkheid toen al had verloren.

    Onlangs nog gemeld: dan verwijst naar de toekomst, toen naar het verleden. Verliezen in de betekenis van 'kwijtraken' wordt met hebben vervoegd.

  • Kylie Minogue moest gisteren een optreden met U2 opzeggen omwille van oververmoeidheid.
    √ Kylie Minogue moest gisteren een optreden met U2 afzeggen wegens oververmoeidheid.

    Opzeggen betekent 'een verbintenis doen ophouden', afzeggen betekent 'meedelen dat iets niet zal doorgaan'. Volgens Taaladvies.net is het niet duidelijk of omwille van in de betekenis van 'wegens' tot de standaardtaal in België gerekend kan worden.

  • Er staan zowel donkere ambient op als clubtracks.
    √ Er staat donkere ambient op, zowel als clubtracks.

    De oorspronkelijke zin is strikt genomen niet fout, maar het meervoud staan gevolgd door het enkelvoud ambient klinkt vreemd.

  • Snoop Dogg ontwerpt kledij voor honden.
    √ Snoop Dogg ontwerpt kleding voor honden.

    Kledij wordt vooral gebruikt voor (traditionele) gewaden.

  • Later kwam het schepencollege op haar beslissing terug.
    √ Later kwam het schepencollege op zijn beslissing terug.

    College is een onzijdig woord. Naar een onzijdig woord verwijzen we met zijn, tenzij het om een vrouwelijk wezen gaat (het meisje).

  • Vermits de koning gevierd wordt en niet zichzelf viert, blijft hij normaal weg op het Te Deum.
    √ Omdat de koning gehuldigd wordt, maar geen hulde aan zichzelf wil brengen, woont hij het Te Deum normalerwijs niet bij.

    Vermits is een ouderwets en formeel woord. Vieren wordt niet voor personen gebruikt, wel voor gebeurtenissen (Moederdag vieren). Wegblijven is niet het goede woord: het impliceert dat de koning er verwacht werd. Als bijwoord is normalerwijs beter geschikt.

  • W@=D@ is een groots project waarbij de makers vier maand lang jongeren met andere culturen willen laten kennismaken.
    √ W@=D@ is een groots project waarbij de makers vier maanden lang jongeren met andere culturen willen laten kennismaken.

    De tijdsaanduiding moet in het meervoud.

  •  

Taalmail 293 - 24 november 2006

  • Co-ouders kunnen vanaf januari ieder afzonderlijk de kost voor kinderopvang van hun belastingen aftrekken.
    √ Co-ouders kunnen vanaf januari ieder afzonderlijk de kosten voor kinderopvang van hun belastingen aftrekken.

    Kost is eten. In de omgang zeggen we wel dat we de kosten van de 'belasting(en)' aftrekken, maar eigenlijk trekken we ze af van het 'belastbaar inkomen'.

  • Het onderhoud komt er twee dagen voor de bespreking in de Veiligheidsraad van een resolutie over het onderzoek naar de moord op premier Hariri van Libanon.
    √ Het onderhoud komt er twee dagen voor de Veiligheidsraad een resolutie bespreekt over het onderzoek naar de moord op de Libanese premier Hariri.

    De oorspronkelijke zin is een schoolvoorbeeld van naamwoordstijl.

  • Wie gewonnen is, weten we zo meteen.
    √ Wie gewonnen heeft, weten we zo meteen.

    Winnen wordt met hebben vervoegd, maar het is wel: ergens voor gewonnen zijn.

  • Dat schrijft "La Dernière Heure" en is ons bevestigd door Defensie.
    √ Dat schrijft "La Dernière Heure" en het bericht is ons bevestigd door Defensie.

    Verkeerde samentrekking. In het eerste deel is dat lijdend voorwerp, in het tweede deel is het weggelaten dat onderwerp. Samentrekking kan alleen als het woord in beide delen dezelfde functie heeft.

  • Heel wat sprekers tijdens het debat betwijfelden of de fabriek in Vorst nog leefbaar is.
    √ Heel wat sprekers tijdens het debat betwijfelden of de fabriek in Vorst nog levensvatbaar is.

    De naslagwerken zijn het oneens over leefbaar in de betekenis van 'levensvatbaar'. In die betekenis komt leefbaar alleen in België voor. Volgens Van Dale behoort het niet tot de standaardtaal in België, volgens Taaladvies.net wel. In het hele taalgebied betekent leefbaar 'aantrekkelijk om in te wonen'.

  • Een deskundige stelde vast dat haar parachute gemanipuleerd werd.
    √ Een deskundige stelde vast dat met haar parachute geknoeid / gemanipuleerd was.

    Het voorzetsel hoort erbij.

  • De bond is het niet eens met plannen om een deel van het personeel uit te besteden.
    √ De bond is het niet eens met plannen om een deel van het personeel bij een andere werkgever te plaatsen.

    Werk en activiteiten kunnen worden uitbesteed. In Nederland wordt gesproken over het uitplaatsen van personeel. In België is die term nauwelijks bekend.

  •  

Taalmail 294 - 1 december 2006

  • Vanmorgen voerde Benedictus de mis op in Efese, bij het huisje van Maria.
    √ Vanmorgen droeg Benedictus de mis op in Efese, bij het huisje van Maria.

    Opvoeren wordt gezegd van een toneelstuk, een opera en dergelijke.

  • De overleden wielrenner Isaac Gálvez is deze nacht met het vliegtuig naar Spanje gebracht.
    √ De overleden wielrenner Isaac Gálvez is vannacht met het vliegtuig naar Spanje gebracht.

    Deze kan niet gebruikt worden in de betekenis van vorige.

  • Hebt u geen schrik voor blutsen?
    √ Bent u niet bang voor deuken?

    Bluts is geen standaardtaal voor deuk. Volgens Van Dale behoort schrik hebben tot de informele spreektaal in België, volgens Taaladvies.net is het standaardtaal in België.

  • Anderen worden gebruikt, zonder ze het beseffen.
    √ Anderen worden gebruikt, zonder dat ze het beseffen.

    Zonder wordt gevolgd door een dat-zin of door een beknopte bijzin met te + infinitief (zonder het te beseffen).

  • Dit jaar zijn er nog eens vier miljoen mensen bijgekomen die met hiv besmet zijn.
    √ Dit jaar zijn er nog eens vier miljoen mensen bij gekomen die met hiv besmet zijn.

    Bijkomen, in één woord, betekent 'uit een flauwte of narcose ontwaken' of 'weer op adem komen'. Dat is niet bedoeld.

  • Vroeger wist ik niets over AIDS.
    √ Vroeger wist ik niets over aids.

    In het Nederlands spellen we het letterwoord aids helemaal klein. Samenstellingen met aids worden als één woord gespeld: aidsvirus, aidsremmer.

  • bijvoorbeeld
    √ uitspraak: bə·voorbeeld, bei·voorbeeld

    Niet uitspreken als [bie·voorbeeld]. De eerste lettergreep van bijzonder wordt wel [bie] uitgesproken.

  •  

Taalmail 295 - 8 december 2006

  • Ze protesteerden luidkeels en geraakten slaags met leden van de meerderheid.
    √ Ze protesteerden luidkeels en raakten slaags met leden van de meerderheid.

    Geraken klinkt formeel in combinatie met slaags.

  • De stad denkt eraan de hoofddoek voor allochtone ambtenaren te verbieden.
    √ De stad denkt erover de hoofddoek voor allochtone ambtenaren te verbieden.

    Wie iets van plan is, denkt erover iets te doen.

  • In Antwerpen is een diamantair gestorven tijdens een huiszoeking, vermoedelijk door een hartaanval. (...) Toen hij het bevelschrift las, kreeg hij een beroerte.
    √ Toen hij het bevelschrift las, kreeg hij een hartaanval.

    Bij een beroerte gaat er iets mis met de bloedcirculatie in de hersenen.

  • De staking bij afvalomhaler Veolia is voorbij.
    √ De staking bij afvalophaler Veolia is voorbij.

    Omhalen komt in België voor in de betekenis van 'inzamelen (voor het goede doel)', maar is er volgens Taaladvies.net geen standaardtaal.

  • Het Internationale Persinstituut wil een hart onder de riem steken van alle journalisten die vandaag strijden voor meer persvrijheid in Rusland.
    √ Het Internationale Persinstituut wil alle journalisten die vandaag strijden voor meer persvrijheid in Rusland, een hart onder de riem steken.

    De vorm van de uitdrukking is iemand een hart onder de riem steken, niet een hart onder de riem van iemand steken.

  • De werknemer moet 62 jaar zijn om die bonus te beginnen opbouwen.
    √ De werknemer moet 62 jaar zijn voordat hij met het opbouwen van die bonus kan/mag beginnen.

    Als beginnen met een infinitief wordt verbonden, moet voor die infinitief te staan. Correct is dus om die bonus te beginnen op te bouwen, maar erg fraai klinkt dat niet. Ook goed: ... om een begin te maken met de opbouw van die bonus, ... om te beginnen met het opbouwen van die bonus.

  • Caracas
    √ klemtoon: kaa·raa·kas

    De klemtoon ligt op de middelste lettergreep.

  •  

Taalmail 296 - 15 december 2006

  • Na het nieuws zetten we ons gezellig aan tafel, samen met etiquettespecialist Kevin Strubbe.
    √ Na het nieuws gaan we gezellig aan tafel zitten, samen met etiquettespecialist Kevin Strubbe.

    Zich zetten is geen standaardtaal in de betekenis van 'gaan zitten'.

  • Aretha Franklin, een van de zwarte artiesten die groot gemaakt is door Ahmet Ertegun.
    √ Aretha Franklin, een van de zwarte artiesten die groot gemaakt zijn door Ahmet Ertegun.

    Van de zwarte artiesten die groot gemaakt zijn door Ahmet Ertegun is Aretha Franklin er een.

  • De jongens beweren dat de makers hen vertelden dat de film niet in de VS zou te zien zijn.
    √ De jongens beweren dat de makers hen / hun vertelden dat de film niet in de VS te zien zou zijn.

    In de algemene standaardtaal moet de infinitief voor de hulpwerkwoorden staan. Volgens de klassieke schoolregel moet het hun zijn, maar het onderscheid tussen hen en hun wordt in de praktijk zelden gemaakt.

  • De actrice geeft toe dat ze naar elkaar toegroeiden op de filmset.
    √ De actrice geeft toe dat ze naar elkaar toe groeiden op de filmset.

    Toegroeien betekent 'dichtgroeien'.

  • De prins geniet van hetzelfde vermoeden van onschuld als iedereen.
    √ Voor de prins geldt het vermoeden van onschuld, net zoals voor iedereen.

    Genieten van betekent 'genot beleven aan'.

  • Een gewone rechtzaak of een nieuwe aanval op de monarchie?
    √ Een gewone rechtszaak of een nieuwe aanval op de monarchie?

    In een samenstelling met het zelfstandig naamwoord recht als linkerlid gebruiken we meestal de tussenklank s: rechtsgebied, rechtsmiddel, rechtspersoon, rechtszaak, rechtszaal. Maar: rechtbank, rechtspraak.

  • sector
    √ uitspraak: sek·tor

    De o in sector wordt niet als een doffe e uitgesproken. Dat geldt ook voor: corrector, donor, factor, lector, mentor, monitor, organisator, projector, promotor, protector en transistor. In motor wordt de o wel verdoft.

  •  

Taalmail 297 - 22 december 2006

  • De piloot week uit naar de luchthaven van Oostende, maar ook daar was de zichtbaarheid te beperkt.
    √ De piloot week uit naar de luchthaven van Oostende, maar ook daar was het zicht te beperkt.

    Zicht is een kwestie van zien, zichtbaarheid van gezien worden.

  • In Lendelede, in West-Vlaanderen, zijn vanmorgen twee jongeren zwaargewond geraakt. De studenten stonden te wachten om de weg over te steken toen een auto hen meesleurde.
    √ De scholieren / tieners stonden te wachten om de weg over te steken toen een auto hen meesleurde.

    De twee slachtoffers waren 14 jaar en zijn dus zeker geen student: een student is iemand die aan een universiteit of hogeschool studeert.

  • Het is een kwestie van tijd voordat de Britse media die gegevens onthult.
    √ Het is een kwestie van tijd voordat de Britse media die gegevens onthullen.

    Media is een meervoud.

  • De brand in Brussel-Zuid doet ook vanmorgen de treinen naar Brussel nog met vertraging rijden.
    √ Door de brand in Brussel-Zuid rijden ook vanmorgen de treinen naar Brussel met vertraging.

    'Een brand die een trein doet rijden' klinkt vreemd.

  • Gisteren is David gezien in een chique shoppingcenter in Kent.
    √ Gisteren is David gezien in een chic shoppingcenter in Kent.

    Schrijf chic (de onverbogen vorm) als je 'sjiek' zegt en chique (de verbogen vorm) als je 'sjieke' zegt.

  •  
  • We kennen 'Isaura' en 'Oshin' nog, de eerste telenovella's die de BRT jaren geleden uitzond.
    √ We kennen 'Isaura' en 'Oshin' nog, de eerste telenovela's die de BRT jaren geleden uitzond.

    Het Portugese woord novela wordt met één l gespeld. De vernederlandste vorm is telenovelle.

  • envelop
    √ uitspraak: ã·və·lop, en·və·lop

    Beide uitspraakvarianten zijn goed.

  •  

Taalmail 298 - 8 januari 2007

  • Het was nadat ik wist dat hij Max die pillen toediende.
    √ Het was toen ik had gehoord dat hij Max die pillen toediende.

    Klinkt als letterlijk vertaald Engels. Nadat wordt altijd met een voltooide tijd gebruikt: er volgt altijd een werkwoordstijd met een voltooid deelwoord op.

  • Het belangrijkste was dat het meisje er voordeel zou uithalen.
    √ Het belangrijkste was dat het meisje er voordeel uit zou halen.

    Uit is in dit geval geen deel van het werkwoord. Het moet dan ook voor de werkwoorden staan.

  • Op vraag van de ouders is de groei van een zwaar gehandicapt meisje stopgezet.
    Op verzoek van de ouders is de groei van een zwaar gehandicapt meisje stopgezet.

    Op vraag van wordt beschouwd als een letterlijke vertaling van à la demande de. Volgens Van Dale behoort het niet tot de standaardtaal, ook niet in België.

  • Een ex-marinier en zijn ex-vrouw. Ze willen ook tijdens het proces onherkenbaar blijven.
    √ Een ex-marineofficier en zijn ex-vrouw. Ze willen ook tijdens het proces onherkenbaar blijven.

    Mariniers zijn speciaal opgeleide militairen. Niet elk personeelslid van de marine is een marinier. België heeft geen mariniers, Nederland wel.

  • Martine doet haar hele verhaal, over tien minuten, na het journaal van zes.
    √ Martine doet haar hele verhaal, over tien minuten, na het journaal van zes uur.

    In andere gevallen kan uur wel weg: het journaal van halfacht, het journaal van kwart voor zes.

  • Platenfirma's maken geen gebruik meer van kopieerbeveiliging op muziekcd's.
    √ Platenfirma's maken geen gebruik meer van kopieerbeveiliging op muziek-cd's.

    "We gebruiken een koppelteken in een samenstelling voor of achter een initiaalwoord", schrijft de Woordenlijst. Een initiaalwoord is een woord dat we uitspreken als een reeks letternamen (hier: cee·dee).

  • glühwein
    √ uitspraak: ĝluu·wajn, ĝluu·wijn

    De umlaut op de u geeft aan dat het om een uu-klank gaat.

  •  

Taalmail 299 - 15 januari 2007

  • Heidi heeft het in haar nummer over haar pijn en verdriet, want ze heeft het chronisch vermoeidheidssyndroom.
    √ Heidi heeft het in haar nummer over haar pijn en verdriet, want ze heeft het chronischevermoeidheidssyndroom.

    Niet het syndroom is chronisch, maar de vermoeidheid. Drieledige samenstellingen waarin het eerste en het tweede lid bij elkaar horen, worden als één woord gespeld: heteluchtballon, viersterrenhotel, gelijkekansenbeleid.

  • Gazet van Antwerpen voorspelt voor beide partijen een harde noot om kraken.
    √ Gazet van Antwerpen voorspelt voor beide partijen een harde noot om te kraken.

    Te hoort erbij. Nog beter: Gazet van Antwerpen voorspelt dat beide partijen een harde noot zullen moeten kraken.

  • Op de onthaalpagina was een tekst van Turkse nationalisten gezet.
    √ Op de startpagina was een tekst van Turkse nationalisten gezet.

    Volgens Taaladvies.net is het gebruik van onthaal in de zin van 'ontvangst, verwelkoming' standaardtaal in België. Onthaalpagina is veel minder gebruikelijk dan startpagina.

  • Belgische brandweerkorpsen zijn hun Nederlandse collega's ter hulp geschoten bij een grote brand in Maastricht.
    √ Belgische brandweerkorpsen zijn hun Nederlandse collega's te hulp geschoten bij een grote brand in Maastricht.

    De uitdrukking luidt: iemand te hulp komen, schieten.

  • James Brown heeft bijna drie jaar van zijn leven in de gevangenis gespendeerd.
    √ James Brown heeft bijna drie jaar van zijn leven in de gevangenis doorgebracht.

    In de bedoelde betekenis is spenderen vertaald Engels.

  • Vanmorgen zijn Barzan en Bandar even voor dageraad opgeknoopt, op een onbekende plaats.
    √ Vanmorgen zijn Barzan en Bandar even voor dageraad opgehangen, op een onbekende plaats.

    Stijlbreuk. Dageraad is bijna een literair woord, opknopen is informeel.

  • machiavellisme
    √ uitspraak: maa·kie..., maa·chie...

    De naam Machiavelli wordt in het Italiaans met [k] uitgesproken. De Nederlandse afleidingen ervan kunnen ook met [ch] uitgesproken worden.

  •  

Taalmail 300 - 22 januari 2007

  • De presentatie van dat rapport verliep moeilijk, wegens zeer politiek gevoelig.
    √ De presentatie van dat rapport verliep moeilijk, omdat het politiek zeer gevoelig lag.

    De combinatie van wegens en een bijvoeglijk naamwoord klinkt informeel en is niet voor alle taalgebruikers aanvaardbaar.

  • Opvallend is ook dat bestuurders in Brussel dubbel zo vaak dronken rijden dan in Vlaanderen en Wallonië.
    √ Opvallend is ook dat het percentage dronken bestuurders tweemaal zo hoog is in Brussel als in Vlaanderen en Wallonië.

    In een vergelijking (na zo) gebruiken we als. De oorspronkelijke zin is ook niet precies geformuleerd.

  • Volgens het ACOD zijn de uitspraken olie op het vuur.
    √ Volgens de ACOD zijn de uitspraken olie op het vuur.

    ACOD staat voor 'Algemene Centrale der Openbare Diensten'. Een afkorting neemt in de regel het lidwoord van het kernwoord over, hier de centrale.

  • Test-Aankoop is geen voorstander van hypothecaire leningen met een looptijd van 40 jaar, wegens de gevolgen voor wie ontleent.
    √ Test-Aankoop is geen voorstander van hypothecaire leningen met een looptijd van 40 jaar, wegens de gevolgen voor wie het geld opneemt.

    Ontlenen aan ('overnemen', 'te danken hebben aan') is wel goed in deze context: woorden aan het Engels ontlenen, ergens zijn naam aan ontlenen.

  • Om ter meest willen ze een vogel zijn: de sopraan, de fluit en de viool.
    Allemaal willen ze de mooiste vogel zijn: de sopraan, de fluit en de viool.

    Volgens Van Dale is om ter meest dialect. Standaardtaal is om het gevolgd door een overtreffende trap (om het hardst, om het eerst, om het mooist). Soms is alleen een omschrijving zoals hierboven mogelijk.

  • Voorzitter Frank Vanhecke verwerpt het voorstel van Verstrepen: "Op Vlaams-Belanglijsten moeten Vlaams-Belangmandatarissen staan."
    √ Voorzitter Frank Vanhecke verwerpt het voorstel van Verstrepen: "Op Vlaams Belanglijsten moeten Vlaams Belangmandatarissen staan."

    "Een eigennaam die uit meer dan één woord bestaat, en dus meer dan één hoofdletter heeft, krijgt geen koppelteken in een samenstelling of een afleiding." (Woordenlijst) Ter wille van de leesbaarheid kan een koppelteken na de eigennaam geplaatst worden: Vlaams Belang-mandataris. Mandataris is volgens Van Dale algemeen Belgisch-Nederlands voor iemand die een politiek mandaat bekleedt.

  • exotisch, examen
    √ uitspraak: ek·soo·ties, ek·saa·men

    Een x tussen twee klinkers wordt stemloos, als [ks], uitgesproken.