Taalmail 176 - 200

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 176 - 28 april 2004

  • Sinds het plaatsen van de flitspalen is het aantal ongelukken dramatisch gedaald.
    √ Sinds het plaatsen van de flitspalen is het aantal ongelukken aanmerkelijk gedaald.

    Dramatisch heeft in het Nederlands doorgaans een negatieve betekenis. Volgens de Grote Van Dale wordt dramatisch ook in de positieve betekenis van het Engelse dramatic (indrukwekkend) gebruikt. Dat gebruik van dramatisch kan de lezers/luisteraars echter op het verkeerde been zetten: de zin hierboven is positief bedoeld, maar kan negatief overkomen.

  • Ik wil niet dat Sami of jij gekwetst worden.
    √ Ik wil niet dat Sami of jij gekwetst wordt.

    Volgens de ANS kan de persoonsvorm in het meervoud staan, maar het enkelvoud is gebruikelijker.

  • Als Arsenal het vandaag beter doet dan Chelsea, is de titel binnen voor de Gunners.
    √ Als Arsenal het vandaag beter doet dan Chelsea, haalt Arsenal de titel binnen.

    Pas op met verwijzingen door synoniemen. Niet iedereen weet dat de Gunners en Arsenal naar dezelfde ploeg verwijzen.

  • Laetitia en Sabine bezochten het huis waaruit ze in 1996 bevrijd zijn geweest.
    √ Laetitia en Sabine bezochten het huis waaruit ze in 1996 bevrijd zijn / werden.

    Geweest is overbodig en fout: aan de passieve vorm van een voltooide tijd wordt in België ten onrechte vaak geweest toegevoegd, waarschijnlijk onder invloed van het Frans (elles ont été libérées). In de zin is ook een onvoltooide tijd (bevrijd werden) mogelijk.

  • Het toestel werd in de tweede wereldoorlog neergehaald door de Duitsers.
    √ Het toestel werd in de Tweede Wereldoorlog neergehaald door de Duitsers.

    Historische perioden krijgen een hoofdletter.

  • De preciese aanklachten tegen Jackson zijn nog niet bekend.
    √ De precieze aanklachten tegen Jackson zijn nog niet bekend.

    In de verbogen vorm precieze zeggen en spellen we een z.

  • seconde
    √ uitspraak: sə·kon·də

    In seconde is een k te horen. Niet op z'n Frans uitspreken met de g van garçon.

  •  

Taalmail 177 - 5 mei 2004

  • De Salesianen betrekken één verdiep van het gebouw.
    √ De salesianen bewonen één verdieping van het gebouw.

    Verdiep is geen standaardtaal. Betrekken betekent 'ergens gaan wonen, zich ergens vestigen', wat niet bedoeld is. Leden van een kloosterorde krijgen een kleine letter: dominicaan, jezuïet, franciscaan.

  • Soms gaat het om enkele tientallen euro, maar vaak ook om honderden of duizenden euro.
    √ Soms gaat het om enkele tientallen euro's, maar vaak ook om honderden of duizenden euro's.

    Na een onbepaalde hoeveelheid (tientallen, honderden, duizenden enz.) gebruiken we een munteenheid in het meervoud.

  • De broer van de eigenaar kon voorkomen dat de hele zaak in de vlammen opging.
    √ De broer van de eigenaar kon voorkomen dat de hele zaak in vlammen opging.

    De uitdrukking luidt in vlammen opgaan. Maar: de zaak werd in de as gelegd.

  • De Kortrijkse rechter, die onlangs een kippenboer tot één jaar cel veroordeelde voor het doden van twaalf kippen, wordt overgeplaatst.
    √ De Kortrijkse rechter die onlangs een kippenboer ...

    Geen komma, want de bijzin is een beperkende bijzin. In gesproken taal is ook geen pauze te horen.

  • Als de Spelen niet kunnen doorgaan, betaalt de verzekeringsmaatschappij een premie uit.
    √ Als de Spelen niet kunnen doorgaan, betaalt de verzekeringsmaatschappij een schadevergoeding (uit).

    De klant betaalt een premie om een verzekering af te sluiten. De verzekeraar kent een schadevergoeding toe of doet een schade-uitkering.

  • Leopold II
    √ lezen als: Leopold de tweede

    Bij namen van koningen, keizers, pausen en dergelijke lezen we het Romeinse cijfer als een rangtelwoord. Bij sigarenmerken lezen we het als een hoofdtelwoord: Willem II lezen we dan als Willem twee. Dat geldt ook voor de voetbalploeg.

  •  

Taalmail 178 - 12 mei 2004

  • Malisse mag weeral zijn koffers pakken.
    √ Malisse mag alweer zijn koffers pakken.

    Weeral is geen standaardtaal. Het is net andersom: alweer.

  • In Noord-Limburg zit dubbel zoveel kankerverwekkend cadmium in het huisstof dan elders.
    √ In Noord-Limburg zit dubbel zoveel kankerverwekkend cadmium in het huisstof als elders.

    Na zoveel gebruiken we uitsluitend het voegwoord als. Strenge logici zullen zeggen dat het eens zoveel moet zijn, maar in het gewone taalgebruik zijn dubbel zoveel en twee keer zoveel gebruikelijker.

  • Kunnen alle ploegen de start nemen?
    √ Kunnen alle ploegen starten?

    De start nemen is letterlijk vertaald Frans (prendre le départ).

  • Vanaf m'n dertiende heb ik de koeien gemelkt.
    √ Vanaf m'n dertiende heb ik de koeien gemolken.

    Melken is een sterk werkwoord: melken, molk, gemolken. Als onvoltooid verleden tijd komt ook melkte voor.

  • Over tien jaar zouden we samen gaan eten in een chique restaurant.
    √ Over tien jaar zouden we samen gaan eten in een chic restaurant.

    Schrijf chic (de onverbogen vorm) als je 'sjiek' zegt en chique (de verbogen vorm) als je 'sjieke' zegt.

  • De man beantwoordde de vragen met oeverloze uitwijdingen
    √ De man beantwoordde de vragen met oeverloze uitweidingen.

    Uitwijden betekent 'wijder worden, wijder maken'. Ergens lang over praten is uitweiden.

  • Landbouwsubsidies komen in de Westerse wereld op grote schaal voor.
    √ Landbouwsubsidies komen in de westerse wereld op grote schaal voor.

    De afleidingen westers en oosters worden met een kleine letter gespeld.

  •  

Taalmail 179 - 19 mei 2004

  • Er is kritiek op de manier waarop hij zijn documentaires op de spits dierf drijven.
    √ Er is kritiek op de manier waarop hij zijn documentaires op de spits durfde te drijven.

    Durven is in hedendaags Nederlands een regelmatig werkwoord: durven, durfde, gedurfd. Als onvoltooid verleden tijd is ook de vorm dorst mogelijk, maar die is ouderwets. Durven kan ook gewoon weg.

  • Dit is vergelijkbaar met wat hij toendertijd gedaan heeft.
    √ Dit is vergelijkbaar met wat hij toentertijd gedaan heeft.

    Het is indertijd, maar toentertijd.

  • Merksplas roept haar inwoners op om minder vaak naar het containerpark van de IOK te gaan.
    √ Merksplas roept zijn inwoners op om minder vaak naar het containerpark van de IOK te gaan.

    Steden zijn onzijdig: het Mechelen van de vorige eeuw. Daarom verwijzen we ernaar met zijn. Een containerpark wordt in Nederland milieupark genoemd.

  • Mary Dresselhuys wordt aanzien als de grote dame van de Nederlandse komedie.
    √ Mary Dresselhuys wordt gezien als de grande dame van de Nederlandse komedie.

    Aanzien voor kan wel, maar dan gaat het meestal om een vergissing: ze zagen me voor iemand anders aan. Het voltooid deelwoord van áánzien (let op de klemtoon!) is aangezien. Grande dame is gebruikelijker dan grote dame.

  • Jeremy Deller zijn Memory bucket is ook weerhouden door de jury.
    Memory bucket, van Jeremy Deller, is ook geselecteerd door de jury.

    Weerhouden in de betekenis van 'selecteren' is letterlijk vertaald Frans. In het Nederlands betekent weerhouden 'tegenhouden'. De constructie Jeremy Deller zijn Memory bucket is te informeel voor een (geschreven) verslag.

  • Hij zou de foto van een pyramide van naakte mannen gemaakt hebben.
    √ Hij zou de foto van een piramide van naakte mannen gemaakt hebben.

    Piramide wordt met twee keer i gespeld.

  • Eerder was Stedebouw al tegen de beslissing in beroep gegaan.
    √ Eerder was Stedenbouw al tegen de beslissing in beroep gegaan.

    In samenstellingen wordt steden gespeld, behalve in de verouderde vorm stedehouder (stadhouder).

  •  

Taalmail 180 - 26 mei 2004

  • Er gelden regels waar ook jullie zich aan moeten houden.
    √ Er gelden regels waar ook jullie je aan moeten houden.

    Bij jullie hoort het wederkerend voornaamwoord je.

  • Henin gaf een verkrampte indruk.
    √ Henin maakte een verkrampte indruk.

    Je kunt de indruk geven (de veronderstelling doen ontstaan) dat je je niet goed voelt, maar toch prima in conditie zijn.

  • De gelegenheidsmedewerkers kunnen ook via uitzendkantoren worden in dienst genomen.
    √ De gelegenheidsmedewerkers kunnen ook via uitzendkantoren in dienst worden genomen.

    De werkwoorden moeten bij elkaar blijven. Ook goed: ... in dienst genomen worden.

  • Voor jongeren is de pil quasi gratis.
    √ Voor jongeren is de pil vrijwel gratis.

    Quasi in de betekenis van 'vrijwel, nagenoeg' is Frans. In het Nederlands betekent quasi 'schijnbaar': wie quasigeïnteresseerd een gesprek volgt, doet alsof hij geïnteresseerd is.

  • In de Midden-Afrikaanse staat Malawi is de inzwering van de nieuwe president niet rimpelloos verlopen.
    √ In de Midden-Afrikaanse staat Malawi is de beëdiging van de nieuwe president niet rimpelloos verlopen.

    Inzweren is letterlijk vertaald Engels (to swear in). Teennagels en wonden kunnen inzweren.

  • Het loket is een gezamelijk initiatief van de Hasseltse en de Tongerse balie.
    √ Het loket is een gezamenlijk initiatief van de Hasseltse en de Tongerse balie.

    Er zit een n in gezamenlijk.

  • "Voor de 150 bewoners begint de staking door te wegen", zegt Marc Saenen van de kristelijke vakbond.
    √ "Voor de 150 bewoners begint de staking door te wegen", zegt Marc Saenen van de christelijke vakbond.

    De officiële spelling is christelijk. In een paar eigennamen komt nog de spelling kristelijk voor: Kristelijke Arbeidersjongeren (KAJ), Kristelijke Werknemersbeweging (KWB).

  •  

Taalmail 181 - 9 juni 2004

  • De apothekers willen dat alleen zij staaltjes mogen geven aan minder begoede klanten.
    √ De apothekers willen dat alleen zij staaltjes mogen geven aan minder gegoede klanten.

    Begoed is een vermenging van bemiddeld en gegoed. In Nederland is monsters gebruikelijker dan staaltjes in verband met geneesmiddelen.

  • Zij kregen een vergoeding van het sanitair fonds, die zijn geld haalde bij de slachthuizen.
    √ Zij kregen een vergoeding van het sanitair fonds, dat zijn geld haalde bij de slachthuizen.

    Fonds is onzijdig. We verwijzen ernaar met dat.

  • Morel vindt de dubbele kandidatuur jammer maar noodzakelijk aangezien de wet zoveel kandidaten vooropstelt.
    √ ... aangezien de wet zoveel kandidaten voorschrijft.

    Vooropstellen betekent in de standaardtaal alleen maar: als eerste stellen, als uitgangspunt stellen. Dat is niet bedoeld.

  • Het hof wees het voorstel van de hand, maar niet nadat Magnée een emotionele speech had afgestoken waarin hij zei op te komen voor de waarheid.
    √ ..., maar niet dan nadat / niet voordat Magnée een emotioneel pleidooi had gehouden waarin hij zei op te komen voor de waarheid.

    Niet nadat betekent 'voordat'. Niet dan nadat betekent 'pas nadat'. Een speech afsteken past meer bij een feestje dan bij een rechtszaak.

  • Lokeren wacht op de komst van drie Guineërs.
    √ Lokeren wacht op de komst van drie Guineeërs.

    Een inwoner van de Afrikaanse staat Guinee is een Guineeër. De vrouwelijke vorm is Guineese.

  • Volgens Gert-Jan Backx van Broederlijk Delen, één van de passagiers, was het geweld niet tegen de Belgen gericht.
    √ Volgens Gert-Jan Backx van Broederlijk Delen, een van de passagiers, was het geweld niet tegen de Belgen gericht.

    Gebruik klemtoontekens alleen als een een telwoord (1) is en ten onrechte als lidwoord gelezen kan worden. Dat is hier niet het geval. De klemtoon ligt ook op passagiers, niet op een.

  • scepsis
    √ uitspraak: skep·sis, sep·sis

    Beide uitspraakvarianten zijn correct.

  •  

Taalmail 182 - 16 juni 2004

  • Onderwijs aan kostprijs. Hoeveel extra middelen hebt u daarvoor nodig?
    √ Onderwijs tegen kostprijs. Hoeveel extra middelen hebt u daarvoor nodig?

    Bij kostprijs hoort het voorzetsel tegen.

  • Een doodskist wordt op het dak van een bestelwagen gehoffen nabij een mortuarium in Bagdad.
    √ Een doodskist wordt op het dak van een bestelwagen getild nabij een mortuarium in Bagdad.

    Gehoffen is dialect. Het voltooid deelwoord van heffen is geheven. In deze context is tillen gebruikelijker.

  • Hoeveel tijd Leterme voor de informatieronde wil uittrekken, is niet geweten.
    √ Hoeveel tijd Leterme voor de informatieronde wil uittrekken, is niet bekend.

    Geweten zijn is geen standaardtaal.

  • De Verenigde Staten zullen Saddam Hoessein "ten gepaste tijde" aan Irak overdragen.
    √ De Verenigde Staten zullen Saddam Hoessein "te gepasten tijde" aan Irak overdragen.

    In de rubriek Taalkwesties staat een uitgebreide lijst met vaste uitdrukkingen.

  • Als er één de gave heeft om McCartneyeske pure popmelodies te schrijven, dan is hij het.
    √ Als er één de gave heeft om McCartneyeske pure popmelodieën te schrijven, dan is hij het.

    Melodie heeft alleen melodieën als meervoud.

  • De wachtrijen bij de stembureau's waren dit jaar minder lang dan vorig jaar.
    √ De wachtrijen bij de stembureaus waren dit jaar minder lang dan vorig jaar.

    Geen apostrof in het meervoud van woorden die op eau eindigen: plumeaus, cadeaus, plateaus.

  • ceremonie
    √ uitspraak: see·ree·moo·nie

    Klemtoon op de voorlaatste lettergreep.

  •  

Taalmail 183 - 23 juni 2004

  • De Congolese regering bevestigt dat ze 5000 extra troepen naar de grens met Rwanda heeft gestuurd.
    √ De Congolese regering bevestigt dat ze 5000 extra militairen naar de grens met Rwanda heeft gestuurd.

    Troepen is letterlijk vertaald Engels in de betekenis van 'manschappen, militairen'. Troep verwijst naar een groep militairen, niet naar één militair.

  • De bus reed wel 120 en wilde voorbijsteken.
    √ De bus reed wel 120 en wilde inhalen.

    Voorbijsteken is geen standaardtaal.

  • Het publiek in het stadium mocht meestemmen.
    √ Het publiek in het stadion mocht meestemmen.

    Een stadium is een fase in een ontwikkelingsproces. Sportwedstrijden hebben plaats in een stadion.

  • De Europese Raad, de vergadering van staats- en regeringsleiders, wordt een volwaardige instelling.
    √ De Europese Raad, de vergadering van staatshoofden en regeringsleiders, wordt een volwaardige instelling.

    Staats- en regeringsleiders is een verkeerde samentrekking. Het gaat niet om staatsleiders, maar om staatshoofden.

  • Aan boord van de bus zaten zo'n vijftig mensen.
    In de bus zaten zo'n vijftig mensen.

    Aan boord van wordt alleen gezegd van vaartuigen, vliegtuigen en ruimteschepen.

  • Zo kan het virus een persoon doden als die water drinkt of douchet.
    √ Zo kan het virus een persoon doden als die water drinkt of doucht.

    Volgens de Woordenlijst is het douchen, douchte, gedoucht. Daaruit kan worden afgeleid dat het hij doucht moet zijn. Het elektronische Groene Boekje vermeldt ten onrechte hij douchet.

  • De Mechelaars betalen naargelang het gewicht van het afval.
    √ De Mechelaars betalen naar gelang (van) het gewicht van het afval.

    In overeenstemming met het advies van het Taaladviesoverlegcomité spellen we het voegwoord naargelang ('naarmate') als één woord en de voorzetseluitdrukking naar gelang (van) ('in verhouding tot') als aparte woorden. Sommige naslagwerken spellen altijd naargelang. Korter kan ook: De Mechelaars betalen naar het gewicht van het afval.

  •  

Taalmail 184 - 30 juni 2004

  • De fietser, die doorreed, wordt opgespoord.
    √ De fietser, die doorreed, wordt gezocht.

    Opsporen betekent 'zoeken en vinden'. Wel goed is: De dader werd opgespoord en veroordeeld.

  • De index wordt ondermeer gebruikt voor het berekenen van huurprijzen.
    √ De index wordt onder meer gebruikt voor het berekenen van huurprijzen.

    Onder meer wordt als twee woorden gespeld.

  • Barroso is aangeduid als commissievoorzitter.
    √ Barroso is aangewezen als commissievoorzitter.

    Als je iemand kiest voor een bepaalde functie, dan wijs je hem ervoor aan.

  • De Hongkongers genieten daardoor van meer rechten dan de inwoners van communistisch China.
    √ De Hongkongers genieten daardoor meer rechten dan de inwoners van communistisch China.

    Genieten van betekent 'plezier beleven aan'. Als 'hebben' bedoeld is, is het genieten zonder voorzetsel.

  • Saddam Hoessein wordt in beschuldiging gesteld wegens onder meer misdaden tegen de menselijkheid.
    √ Saddam Hoessein wordt in staat van beschuldiging gesteld wegens onder meer misdaden tegen de menselijkheid.

    De juiste formulering is in staat van beschuldiging stellen.

  • Het Franse leger is al in Floing aangekomen om in de buurt van het kasteel te beginnen graven.
    √ Het Franse leger is al in Floing aangekomen om in de buurt van het kasteel te beginnen te graven.

    Te mag niet ontbreken na beginnen. Korter kan ook: ... om in de buurt van het kasteel te graven.

  • Barroso
    √ uitspraak: bar·ros·soo

    VRT-afspraak: We spreken de naam van de nieuwe Commissievoorzitter uit zoals we hem spellen.

  •  

Taalmail 185 - 7 juli 2004

  • Sommige weken hadden we een top tien die helemaal was gevuld met nummers van eigen bodem.
    √ Sommige weken hadden we een top tien die helemaal gevuld was met nummers van eigen bodem.

    Gevuld is in deze zin een bijvoeglijk naamwoord en kan daarom alleen maar voor het werkwoord staan.

  • Genkenaar onder aanhoudingsmandaat geplaatst.
    √ Genkenaar aangehouden.

    Onder aanhoudingsmandaat plaatsen is letterlijk vertaald Frans (placer sous mandat d'arrêt) en is nodeloos ambtelijk.

  • Bij een zelfmoordaanslag in de Sri Lankese hoofdstad Colombo zijn zeker vijf doden gevallen.
    √ Bij een zelfmoordaanslag in de Sri Lankaanse hoofdstad Colombo zijn zeker vijf doden gevallen.

    Over de spelling heerst onenigheid. Sommige bronnen spellen Srilankaanse.

  • Het gaat om een proefproject voor kinderen wiens ouders in de horeca werken.
    √ Het gaat om een proefproject voor kinderen van wie de ouders in de horeca werken.

    Wiens kan alleen bij een mannelijke persoon in het enkelvoud staan. Bovendien is wiens schrijftaal. Ook goed: ... kinderen met ouders die in de horeca werken.

  • ... om te voorkomen dat er geen islamisten meer binnenkomen.
    √ ... om te voorkomen dat er nog (meer) islamisten binnenkomen.

    Er zit een dubbele negatie in de oorspronkelijke zin. Voorkomen is ervoor zorgen dat iets niet gebeurt. Letterlijk staat er dat ervoor gezorgd moet worden dat er meer islamisten binnenkomen.

  • De placenta wordt in twee gesneden.
    √ De placenta wordt in tweeën gesneden.

    Het telwoord moet verbogen worden.

  • exemplaar, exact
    √ uitspraak: ek·sem·plaar, ek·sakt

    De x moet als ks uitgesproken worden, niet als gz.

  •  

Taalmail 186 - 14 juli 2004

  • In tien jaar tijd is het aantal kunstmatige bevruchtingen verdriedubbeld.
    √ In tien jaar tijd is het aantal kunstmatige bevruchtingen verdrievoudigd.

    De Grote Van Dale neemt verdriedubbelen zonder meer op in de betekenis van verdrievoudigen. Toch is verdrievoudigen preciezer.

  • De vluchtelingen zijn inmiddels aan land en overgebracht naar het opvangcentrum.
    √ De vluchtelingen zijn inmiddels aan land en zijn overgebracht naar het opvangcentrum.

    Het tweede zijn mag niet weg omdat het een andere grammaticale functie heeft dan het eerste: in zijn aan land is zijn zelfstandig werkwoord ('zich bevinden'), in zijn overgebracht hulpwerkwoord.

  • Het VBO wil dat iedereen weer op pensioen gaat tussen 60 en 65 jaar.
    √ Het VBO wil dat iedereen weer met pensioen gaat tussen 60 en 65 jaar.

    Verkeerd voorzetsel. Je gaat en bent met pensioen.

  • Het publiek zal net als ons de hele rit bekijken.
    √ Het publiek zal net als wij de hele rit bekijken.

    Wij is onderwerp van een onderliggende zin: wij zullen de hele rit bekijken.

  • Ulla Werbrouck is Olympisch kampioen en zeven keer Europees kampioen.
    √ Ulla Werbrouck is olympisch kampioen en zeven keer Europees kampioen.

    Het woord olympisch wordt klein gespeld als het op de Olympische Spelen betrekking heeft. Olympische Spelen zelf wordt met hoofdletters gespeld omdat het een eigennaam is.

  • Elizabeth weet niets van Sarah's relatie met James.
    √ Elizabeth weet niets van Sarahs relatie met James.

    De apostrof wordt alleen gebruikt voor de tweedenaamvals-s van woorden die eindigen op a, e, i, o, u of y, voorafgegaan door een medeklinkerletter of lettergreepgrens.

  • Kirgizstan, Pakistan, Afghanistan e.d.
    √ uitspraak: ...·stan

    Spreek de uitgang -stan uit met een korte doffe a. Niet verlengen tot aa.

  •  

Taalmail 187 - 21 juli 2004

  • Toen besefte ik me dat helemaal niet.
    √ Toen besefte ik dat helemaal niet.

    Het is zich iets realiseren en iets beseffen. Zich beseffen is een contaminatie.

  • Kürt Rogiers werkt mee aan Vet hard!, een Nederlandse film die begin volgend jaar in de bioscopen zal te zien zijn.
    √ … die begin volgend jaar in de bioscopen te zien zal zijn.

    De infinitief mag niet tussen de overige werkwoorden staan.

  • Buurtbewoners kloegen erover dat jongeren in de tuintjes rondhangen.
    √ Buurtbewoners klaagden erover dat jongeren in de tuintjes rondhangen.

    Klagen is een regelmatig (zwak) werkwoord: klagen, klaagde, geklaagd.

  • Het houten schip, waarop een groep Noorse scouts vaarde, ligt nu in de Sloehaven van Vlissingen.
    √ Het houten schip, waarop een groep Noorse scouts voer, ligt nu in de Sloehaven van Vlissingen.

    Varen is een onregelmatig (sterk) werkwoord: varen, voer, gevaren.

  • De regering recruteert zelf leden voor de Janjaweed.
    √ De regering rekruteert zelf leden voor de Janjaweed.

    Rekruteren wordt met een k gespeld. Dat geldt ook voor rekruut.

  • Groene souveniers voor alle toeschouwers.
    √ Groene souvenirs voor alle toeschouwers.

    Het verkleinwoord van souvenir is souveniertje.

  • Sovjet
    √ uitspraak: sov·jet

    In de eerste lettergreep zit een korte o. Niet rekken tot oo. Ook de uitspraak sov·jet komt voor.

  •  

  • Let op!
  • Het spellingadvies is verouderd. De Woordenlijst spelt sinds 2005 souvenirtje.

Taalmail 188 - 28 juli 2004

  • Het geld moet ergens vandaan komen. Wellicht van belastingen betaald door u en ik.
    √ Wellicht van belastingen betaald door u en mij.

    Na een voorzetsel moet de voorwerpsvorm van een persoonlijk voornaamwoord gebruikt worden, ook in een vaste verbinding zoals u en ik.

  • Het zou me verbazen, moest hij dat nummer niet zingen in Olen.
    √ Het zou me verbazen, als hij dat nummer niet zong in Olen.

    Moest drukt een verplichting uit. Daar is hier geen sprake van.

  • Enkele weken geleden kegelden ze alle opnames van het afgelopen jaar in de vuilbak.
    √ Enkele weken geleden kegelden ze alle opnames van het afgelopen jaar in de vuilnisbak.

    Vuilbak is geen algemeen Nederlands.

  • De beschotten tussen algemeen en technisch onderwijs moeten worden geslecht.
    √ De schotten tussen algemeen en technisch onderwijs moeten worden geslecht.

    Schot en beschot zijn synoniemen, maar in figuurlijke zin is beschot niet gebruikelijk. Slechten klinkt wat ouderwets. Weghalen is eigentijdser.

  • Een van de constataties in 'Park Welgelegen' stelde me gerust.
    √ Een van de constateringen in 'Park Welgelegen' stelde me gerust.

    In het algemeen Nederlands is het constatering. Ook in België is het meervoud constataties weinig gebruikelijk.

  • "De programmering wordt niet gewijzigd", zegt Sarah Hellemans, woordvoerdster van TMF.
    √ "De programmering wordt niet gewijzigd", zegt Sarah Hellemans, woordvoerster van TMF.

    Vrouwelijke aanduidingen op -ster worden gevormd door de uitgang toe te voegen aan de stam van het werkwoord (hier voer): woord+voer+ster.

  • De bewoners van het rusthuis voor oudstrijders in Ukkel zijn ongerust over hun lot.
    √ De bewoners van het rusthuis voor oud-strijders in Ukkel zijn ongerust over hun lot.

    Samenstellingen met oud- in de betekenis van 'voormalig' krijgen een streepje.

  •  

Taalmail 189 - 4 augustus 2004

  • De bedrijven op het terrein hernemen hun activiteiten.
    √ De bedrijven op het terrein hervatten hun activiteiten.

    Hernemen is in deze betekenis een letterlijke vertaling van reprendre. In het Nederlands betekent hernemen onder meer 'weer beginnen te spreken na even gezwegen te hebben'.

  • Een mens zou van minder beginnen zuchten.
    √ Een mens zou van minder beginnen te zuchten.

    In het algemeen Nederlands wordt beginnen altijd met te gecombineerd.

  • Als de zaakvoerder zich in regel stelt, mag zijn supermarkt weer open.
    √ Als de zaakvoerder alle verplichtingen nakomt, mag zijn supermarkt weer open.

    Zich in regel stellen is letterlijk vertaald Frans (se mettre en règle).

  • Pakistan heeft een computerspecialist van Al Qaeda geklist.
    √ Pakistan heeft een computerspecialist van Al Qaeda gearresteerd.

    Klissen is te informeel voor verslaggeving. Klissen (oppakken, in de kraag vatten) komt in deze betekenis vrijwel uitsluitend in België voor.

  • In 2035 zijn robotten een belangrijk onderdeel van de samenleving.
    √ In 2035 zijn robots een belangrijk onderdeel van de samenleving.

    Het meervoud van robot [roo·bot] is uitsluitend robots.

  • Ik wil nu even gerust gelaten worden.
    √ Ik wil nu even met rust gelaten worden.

    Gerust laten is geen algemeen Nederlands.

  • (Op de kraamafdeling in Wetteren en Geraardsbergen zijn dertig banen bedreigd.) Er is te veel personeel in verhouding tot het aantal geboorten: 350 baby's in Wetteren en 280 borelingen in Geraardsbergen.
    √ Er is te veel personeel in verhouding tot het aantal geboorten: 350 in Wetteren en 280 in Geraardsbergen.

    De zin lijdt onder synoniemendwang. De synoniemen maken de zin ook onnodig omslachtig. Boreling is bovendien een formeel, ouderwets woord. Ter wille van de duidelijkheid kan na 350 bijvoorbeeld kinderen toegevoegd worden.

  •  

Taalmail 190 - 11 augustus 2004

  • Het spoorviaduct staat in het Ardeense grensdorp Moresnet, bij Duitsland.
    √ Het spoorviaduct staat in het Ardense grensdorp Moresnet, bij Duitsland.

    Bij Ardennen hoort Ardens. Naast spoorviaduct komt ook spoorwegviaduct voor.

  • Tegen de sprinkhanen is geen kruid opgewassen.
    √ Tegen de sprinkhanen is geen kruid gewassen.

    Vaste uitdrukking. Mogelijk zijn twee formuleringen door elkaar gehaald: er is niets tegen opgewassen, er is geen kruid tegen gewassen.

  • Gisteravond is in Griekenland de langste hangbrug van de wereld ingehuldigd.
    √ Gisteravond is in Griekenland de langste hangbrug van de wereld plechtig geopend.

    Alleen personen worden ingehuldigd.

  • Hoe je nieuwe badge bekomen?
    √ Hoe kom je aan je nieuwe badge?

    Bekomen is in deze betekenis ouderwets. Gebruik een vervoegd werkwoord in plaats van een infinitief. Dat klinkt frisser.

  • Door de hitte is de groentenoogst uitzonderlijk groot.
    √ Door de hitte is de groenteoogst uitzonderlijk groot.

    Groente heeft twee meervouden: groenten, groentes. Daarom spelt de Woordenlijst geen tussen-n in samenstellingen: groentesoep, groentekweker, groenteveiling.

  • De Montzenroute is voor de Antwerpse haven geen alternatief voor de Ijzeren Rijn.
    √ De Montzenroute is voor de Antwerpse haven geen alternatief voor de IJzeren Rijn.

    De combinatie ij krijgt twee hoofdletters.

  • catalogus
    √ uitspraak: kaa·taa·loo·gus

    Klemtoon op de tweede lettergreep.

  •  

Taalmail 191 - 18 augustus 2004

  • Het stort werd vorig jaar gesloten, maar de gassen zorgen nog altijd voor overlast.
    √ Het stort werd vorig jaar gesloten, maar de gassen geven nog altijd overlast.

    Zorgen voor had oorspronkelijk een positieve betekenis (moeite doen dat iets gebeurt, in de weer zijn voor anderen). Het wordt intussen vaak negatief gebruikt in de betekenis van 'de oorzaak zijn van, leiden tot'. Gebruik ook eens een ander woord: de gassen brengen nog altijd overlast met zich mee, leveren nog altijd overlast op, veroorzaken nog altijd overlast.

  • De horeca heeft zware investeringen gedaan om in regel te zijn met het terrasreglement.
    √ De horeca heeft zware investeringen gedaan om het terrasreglement na te komen.

    In regel zijn is vertaald Frans (être en règle). Ook goed: om het terrasreglement na te leven.

  • Er zijn makkelijker tegenstanders dan hem.
    √ Er zijn makkelijker tegenstanders dan hij.

    Na dan kan een bijzin aangevuld worden waarin hij onderwerp is: dan hij er een is.

  • We kunnen niet alles tegelijk spelen. Dat zou nogal een kakafonie geven.
    √ Dat zou nogal een kakofonie geven.

    In de tweede lettergreep zit een o.

  • Een van de drie meisjes die zwanger wordt, kiest voor abortus.
    √ Een van de drie meisjes die zwanger worden, kiest voor abortus.

    Nog duidelijker: Van elke drie meisjes die zwanger worden, kiest er één voor abortus.

  • De Niro spreekt de stem in van een van de haaien, een mafiabaas.
    √ De Niro spreekt de stem in van een van de haaien, een maffiabaas.

    In het Nederlands spellen we maffia en maffioso met dubbele f. Het Italiaans spelt in beide woorden één f.

  • Gerry / Gary
    √ Gerry: dzjer·rie / Gary: ger·rie

    Let op het verschil in uitspraak.

  •  

Taalmail 192 - 25 augustus 2004

  • Google moet haar beursgang uitstellen omdat de beurswaakhond nog geen toestemming geeft.
    √ Google moet zijn beursgang uitstellen omdat de beurswaakhond nog geen toestemming geeft.

    Verwijs naar een bedrijf of organisatie met zijn, behalve als de naam een vrouwelijk kernwoord heeft.

  • Vergeet je nieuwe badge niet af te halen.
    √ Vergeet niet je nieuwe badge af te halen.

    De tweede constructie is gebruikelijker dan de eerste, die minder precies is: niet hoort bij vergeten, niet bij afhalen.

  • De afdeling leed intussen serieus verlies.
    √ De afdeling leed intussen fors verlies.

    Serieus is vertaald Frans in de betekenis van 'aanzienlijk'.

  • De prijsdaling is al sinds Pasen bezig.
    √ De prijzen dalen al sinds Pasen.

    De eerste zin is een voorbeeld van naamwoordstijl: de actie dalen wordt door het zelfstandig naamwoord daling uitgedrukt in plaats van het werkwoord dalen.

  • De vraag is nu of de Iraakse nationale garde het heiligdom zal binnendringen of of de terugkeer van grootayatollah Al Sistani verandering in de situatie kan brengen.
    √ ... of dat de terugkeer van grootayatollah Al Sistani verandering in de situatie kan brengen.

    Vermijd of of. Vervang het derde of door dat.

  • De man kreeg asiel van president Mitterrand, samen met tientallen andere guerillastrijders.
    √ De man kreeg asiel van president Mitterrand, samen met tientallen andere guerrillastrijders.

    Guerrilla, met dubbele r en dubbele l.

  • historisch
    √ uitspraak: hies·too·ries

    Beide i's worden als een korte heldere ie uitgesproken.

  •  

Taalmail 193 - 1 september 2004

  • Twee Franse amateur-egyptologen zouden in de piramide van Cheops een ongekende gang ontdekt hebben.
    √ Twee Franse amateur-egyptologen zouden in de piramide van Cheops een nog onbekende gang ontdekt hebben.

    Ongekend betekent 'zoals nog niet voorkwam' en heeft de connotatie van 'enorm': in ongekende luxe leven. Dit spellingadvies is verouderd: De Woordenlijst spelt samenstellingen als amateur-archeoloog met streepje, Van Dale zonder.

  • Ik heb m'n vrouw beloofd dat ik haar een dialysemachine zal kopen.
    √ Ik heb m'n vrouw beloofd dat ik voor haar een dialysemachine zal kopen.

    De ANS noemt de constructie zonder voor regionaal.

  • Het is geleden sinds maart dat Palestijnse zelfmoordenaars nog een zware aanslag hebben gepleegd in Israël.
    Sinds maart was er geen zware zelfmoordaanslag meer gepleegd in Israël.

    Geleden wordt gecombineerd met een tijdsduur en geeft aan dat die periode verstreken is: vier maanden geleden, een paar weken geleden. Het is geleden van / sinds is fout.

  • De directeur stelt de enorme bedragen in vraag die geïnvesteerd worden in publiciteit voor universiteiten en hogescholen.
    √ De directeur heeft bedenkingen bij / over / tegen de enorme bedragen die geïnvesteerd worden in reclame voor universiteiten en hogescholen.

    In vraag stellen is een leenvertaling uit het Frans (mettre en question) of het Duits (in Frage stellen). Als je iets aanprijst, maak je er reclame voor.

  • Raceauto's zijn al gemaakt van composiet. Een crash als deze in een stalen auto zou de piloot niet overleven.
    √ ... Een crash als deze in een stalen auto zou de rijder niet overleven.

    Een vliegtuig wordt bestuurd door een piloot. In de autosport hebben we het over rijders of coureurs.

  • Er komen nu ook Vlaamse kinderen naar de kribbe.
    √ Er komen nu ook Vlaamse kinderen naar de crèche.

    Jezus lag in een kribbe, een voederbak voor dieren. Kinderen brengen we naar de crèche.

  • U stond dichtbij Meredith, he?
    √ U stond dicht bij Meredith, he?

    Dichtbij is een bijwoord: hij woont dichtbij. In dicht bij versterkt het bijwoord dicht het voorzetsel bij: hij woont dicht bij de kerk. Hetzelfde geldt voor vlakbij / vlak bij: hij woont vlakbij; hij woont vlak bij de kerk.

  •  

Taalmail 194 - 8 september 2004

  • Het voordeel van een politiereeks is dat het team kan wijzigen, dat er mensen bij komen en weggaan.
    √ Het voordeel van een politiereeks is dat het team kan veranderen, dat er mensen bij komen en weggaan.

    Wijzigen is een overgankelijk werkwoord: iemand wijzigt iets. Het ding zelf verandert.

  • Met momenten regende het er hevig.
    Bij momenten regende het er hevig.

    Let op het voorzetsel.

  • Begin september 1994 ging dit programma voor het eerst op antenne.
    √ Begin september 1994 werd dit programma voor het eerst uitgezonden.

    Op antenne gaan is vertaald Frans (aller sur antenne).

  • Omdat het bedrijf de voorbije twee jaar niet zo'n goede cijfers kon voorleggen, denkt de directie aan sluiten.
    √ Omdat het bedrijf de voorbije twee jaar niet zulke goede cijfers kon voorleggen, denkt de directie aan sluiten.

    Bij een zelfstandig naamwoord in het meervoud hoort zulke.

  • Hij werkte bij het bedrijf Collignon, dat werken aan het uitvoeren was op het industrieterrein toen de gasleiding ontplofte.
    √ ..., dat op het industrieterrein aan het werk was toen de gasleiding ontplofte.

    Correct is werkzaamheden uitvoeren, maar het kan ook veel eenvoudiger.

  • tennister-omroepster
    tennisster-omroepster

    Omroepster is gevormd met de stam van het werkwoord omroepen en het achtervoegsel ster. Tennisster is op dezelfde manier gevormd: tennis + ster. Dus: twee s'en.

  • Ossetië
    √ uitspraak: os·see·sie·jə

    In het Russisch wordt de naam met een t uitgesproken. Naar analogie van Venetië en Kroatië spreken wij hem uit met s.

  •  

Taalmail 195 - 13 oktober 2004

  • Je zou er bijna paranoia van worden.
    √ Je zou er bijna paranoïde van worden.

    Paranoia is een zelfstandig naamwoord, net zoals verkoudheid. Paranoïde is een bijvoeglijk naamwoord, net zoals verkouden.

  • André Hazes heeft opgetreden in de grootste Nederlandse stadia.
    √ André Hazes heeft opgetreden in de grootste Nederlandse stadions.

    Stadia is het meervoud van stadium (tijdperk, periode, fase). Ook goed: is opgetreden.

  • Ik heb nog een bericht dat pas binnengelopen is.
    √ Ik heb nog een bericht dat pas binnengekomen is.

    Een schip loopt de haven binnen. Beelden en berichten komen binnen.

  • De Franse groep Suez zou de Belgische stroomproducent Electrabel kunnen opslorpen.
    √ De Franse groep Suez zou de Belgische stroomproducent Electrabel kunnen opslokken.

    Opslokken is nogal gekleurd. Neutraal is helemaal overnemen.

  • De Verenigde Staten hebben hun veto gesteld tegen een resolutie waarin Israël wordt opgeroepen zijn militaire acties te staken.
    √ De Verenigde Staten hebben hun veto uitgesproken over een resolutie ...

    Letterlijk vertaald Frans (mettre son véto).

  • Het koeriersbedrijf DHL zet de onderhandelingen met de federale regering over de uitbreiding van het bedrijf verder.
    √ Het koeriersbedrijf DHL onderhandelt verder met de federale regering over de uitbreiding van het bedrijf.

    Verder zetten betekent 'verder van je af zetten'. Ergens mee doorgaan is voortzetten. De zin bevat een tangconstructie (zet ... verder), die vermeden kan worden door het werkwoord onderhandelen te gebruiken.

  • reuzepompoen
    reuzenpompoen

    We spellen reuzen- als 'heel groot, als een reus' bedoeld is. In de betekenis van 'heel mooi, heel grappig, heel prettig e.d.' spellen we reuze-: een reuzefeest.

  •  

Taalmail 196 - 20 oktober 2004

  • DHL geeft zijn officiële antwoord op 18 oktober, tijdens een meeting met de premier.
    √ DHL geeft zijn officiële antwoord op 18 oktober, tijdens een vergadering met de premier.

    Meeting is overbodig Engels. In het Nederlands is een meeting een openbare bijeenkomst, vaak in de openlucht.

  • Toch zijn veel ongelukken te voorkomen, bijvoorbeeld met handvaten in de badkamer.
    √ Toch zijn veel ongelukken te voorkomen, bijvoorbeeld met handvatten in de badkamer.

    Vaten zijn tonnen. Handgrepen zijn handvatten.

  • In een klein land als Nederland kan Balkenende, als premier zijnde, hier maar beter naar luisteren.
    √ In een klein land als Nederland kan Balkenende, als premier, hier maar beter naar luisteren.

    Als premier zijnde is een contaminatie van als premier en premier zijnde. Premier zijnde klinkt wat ouderwets.

  • Daarnaast dirigeert hij ook nog twee wereldcreaties.
    √ Daarnaast dirigeert hij ook nog twee wereldpremières.

    La création is de allereerste opvoering van een toneelstuk of de allereerste uitvoering van een muziekstuk. De (wereld)première dus.

  • Florida rekent nu al af met de eerste problemen bij het stemmen: lange wachtrijen, gecrashte computers en halve stemformulieren.
    √ Florida heeft nu al te kampen met problemen bij het stemmen: lange wachtrijen, gecrashte computers en halve stemformulieren.

    Afrekenen met impliceert dat de problemen opgelost worden of opgelost zijn. Dat is niet bedoeld.

  • Tijdens de ramadan mogen moslims tot zonsondergang geen sex hebben.
    √ Tijdens de ramadan mogen moslims tot zonsondergang geen seks hebben.

    In het Nederlands spellen we seks, ook in samenstellingen: seksblad. Alleen in samenstellingen die als Engels aangevoeld worden, komt sex voor: sexappeal.

  • prestigieus
    √ uitspraak: pres·tie·zjeus

    In prestigieus zit dezelfde zj-klank als in prestige.

  •  

Taalmail 197 - 27 oktober 2004

  • De huizen worden verwarmd via een speciale pomp en een deel van de warmte wordt ook herbruikt.
    √ De huizen worden verwarmd via een speciale pomp en een deel van de warmte wordt ook hergebruikt.

    Het werkwoord luidt hergebruiken, met als voltooid deelwoord hergebruikt. Maar het bijvoeglijk naamwoord is herbruikbaar.

  • Gent ontslaat de hulpagenten die met parkeerjetons gesjoemeld hadden.
    √ Gent ontslaat de hulpagenten die met parkeermunten geknoeid hadden.

    Jetons is gebruikelijk bij (kans)spelen. Anders hebben we het over munten of penningen. In zakelijke verslaggeving passen minder informele varianten van sjoemelen beter: knoeien, fraude plegen, misbruik maken van.

  • Tokio vreest getroffen te zullen worden door een hele zware aardbeving.
    √ Tokio vreest getroffen te zullen worden door een heel zware aardbeving.

    Heel hoort bij zwaar, niet bij aardbeving. In informeel taalgebruik komt de constructie met hele vaak voor, maar in verzorgd geschreven en gesproken taalgebruik heeft heel de voorkeur.

  • Ik ben die ravijn kotsbeu.
    √ Ik ben dat ravijn kotsbeu.

    Ravijn is een onzijdig woord.

  • Nederland dat de Europese Raad voorzit, wil een extra top organiseren om een uitweg te zoeken.
    Nederland, dat de Europese Raad voorzit, wil een extra top organiseren om een uitweg te zoeken.

    De komma mag niet ontbreken, omdat dat de Europese Raad voorzit een uitbreidende bijzin is.

  • Er lag een zakje heroïne met uw vingerafdrukken op.
    √ Er lag een zakje heroïne met uw vingerafdrukken erop.

    In de standaardtaal wordt een voornaamwoordelijk bijwoord (hier erop) gebruikt in een constructie ingeleid door het voorzetsel met. Alleen bij kledingstukken wordt een voorzetsel gebruikt: een vrouw met een bontjas aan.

  • Oproep aan sportieve VRT-ers!
    √ Oproep aan sportieve VRT'ers!

    In een afleiding gebruiken we een apostrof (VRT'er), in een samenstelling een streepje (VRT-medewerker).

  •  

Taalmail 198 - 3 november 2004

  • Niet iedereen kan met haar grappen lachen.
    √ Niet iedereen kan om haar grappen lachen.

    Als je iets grappig vindt, dan moet je erom lachen. Als de vrouw van het voorbeeldzinnetje gevoel voor humor heeft, dan kun je wel zeggen dat het met haar altijd lachen is.

  • De Republikeinen hebben in de Senaat 53 zitjes in de wacht gesleept.
    √ De Republikeinen hebben in de Senaat 53 zetels in de wacht gesleept.

    Zitje klinkt nogal informeel. In deze betekenis komt het ook alleen in België voor. Een zitje is in de eerste plaats een kinderzitje.

  • Mbenga is amper vijf jaar geleden begonnen met basketten.
    √ Mbenga is amper vijf jaar geleden begonnen met basketballen.

    In het algemeen Nederlands maken we samenstellingen en afleidingen met basketbal: basketbalspeler, basketballer.

  • Omdat de rechter vond dat de vrouw onder druk stond van haar man en door haar smetteloze staat van dienst, is ze enkel schuldig bevonden en kreeg ze geen straf.
    √ De vrouw werd schuldig bevonden maar kreeg geen straf. Volgens de rechter handelde ze onder druk van haar man en ze had een smetteloze staat van dienst.

    De zin is moeilijk te begrijpen doordat de hoofdzin achterin staat. De leden van een samentrekking moeten gelijkwaardig zijn: de combinatie van een bijzin (omdat de rechter vond dat de vrouw onder druk stond van haar man) en een voorzetselgroep (door haar smetteloze staat van dienst) is ongrammaticaal.

  • Premier Verhofstadt heeft zijn gelukwensen aan president Bush overgemaakt.
    √ Premier Verhofstadt heeft zijn gelukwensen aan president Bush overgebracht.

    Geld wordt overgemaakt, gelukwensen worden overgebracht.

  • 127 valken onderschept in Kirgistan
    √ 127 valken onderschept in Kirgizstan

    Het land wordt ook Kirgizië genoemd.

  • Het circus Malter mag haar pirana-act in Gent niet opvoeren.
    √ Het circus Malter mag zijn piranha-act in Gent niet opvoeren.

    Het circus, dus zijn. Let ook op de uitspraak van piranha: pie·ran·jaa.

  •  

Taalmail 199 - 10 november 2004

  • Beiden wouden niet bevestigen dat er meer dan vriendschap is.
    √ Beiden wilden niet bevestigen dat er meer dan vriendschap is.

    Het enkelvoud wou is wel gebruikelijk naast wilde.

  • Alle 35 personeelsleden van Lovendegem werken voortaan zesendertig uur en half.
    √ Alle 35 personeelsleden van Lovendegem werken voortaan zesendertig en een half uur.

    Een combinatie van een geheel getal met een breukgetal moet in haar geheel voor het zelfstandig naamwoord staan. Dus ook: hij liep de afstand in drieëntwintig en drietiende seconde.

  • Het slachtoffer, een dame uit Tienen, raakte niet levensgevaarlijk gewond.
    √ Het slachtoffer, een vrouw uit Tienen, raakte niet levensgevaarlijk gewond.

    Dame behoort tot dezelfde stijl als heer. We zeggen ook niet dat een 'heer' gewond geraakt is.

  • Intel bracht begin de jaren zestig de eerste microchips op de markt.
    √ Intel bracht begin jaren zestig de eerste microchips op de markt.

    Geen lidwoord in constructies als begin / midden / einde jaren zestig. Let op. Volgens Taaladvies.net klopt dit niet: in de standaardtaal wordt wél een lidwoord gebruikt in dergelijke constructies. De constructie zonder lidwoord komt voor in België, maar is ook daar geen standaardtaal.

  • Vier uur. De vrijwilligers druipen teneergeslagen af.
    √ Vier uur. De vrijwilligers druipen terneergeslagen af.

    Terneergeslagen is nogal formeel. Neutraler zijn bedrukt en verslagen.

  • Ik heb het gevoel dat ik gestraft wordt.
    √ Ik heb het gevoel dat ik gestraft word.

    Ik word wordt vaak verkeerd gespeld doordat ons geheugen voor woordbeelden ons misleidt: wordt komt veel vaker voor dan word.

  • In Amsterdam is een afscheidsfeest aan de gang voor de vermoorde kineast Theo van Gogh.
    √ In Amsterdam is een afscheidsfeest aan de gang voor de vermoorde cineast Theo van Gogh.

    Kineast is net zoals kinema verouderd en geen algemeen Nederlands. Let ook op de uitspraak: sie·nee·jast.

  •  

Taalmail 200 - 17 november 2004

  • Premier Verhofstadt roept de politiek en de pers op niet langer te focussen op het Vlaams Belang.
    √ Premier Verhofstadt roept de politiek en de pers op niet langer te focussen op (de partij) Vlaams Belang.

    We gebruiken de naam Vlaams Belang zonder lidwoord, net zoals de namen Groen! en Spirit. Zo voorkomen we ook mogelijke verwarring met het Vlaamse belang.

  • De politie vond onder meer inbrekersmaterieel.
    √ De politie vond onder meer inbrekersgereedschap.

    Materieel wordt vooral voor grote machines en rijdende hulpmiddelen gebruikt, zoals het rollend materieel bij de spoorwegen. Inbrekersmateriaal is minder gebruikelijk dan inbrekersgereedschap. Let op de spelling van onder meer: altijd in twee woorden.

  • Daarom wil het Europees Parlement nog een resolutie stemmen, vooraleer het zijn vertrouwen aan de Commissie geeft.
    √ Daarom wil het Europees Parlement nog over een resolutie stemmen voor het zijn vertrouwen aan de Commissie geeft.

    Je stemt een piano of een gitaar, maar het Europees Parlement stemt over een resolutie. Als dat tenminste bedoeld is: het Europees Parlement kan de resolutie ook aannemen. In dat geval is stemmen vertaald Frans (voter une résolution). Vooraleer is formeler dan voor.

  • In oktober ondervonden dezelfde tramlijnen tweemaal hinder wegens het inrijden van de ene tram op de andere.
    Vorige maand ondervonden dezelfde tramlijnen tweemaal hinder doordat twee trams op elkaar ingereden waren.

    In oktober is niet fout, maar vorige maand klinkt minder 'technisch' in gewone spraak. Vrijdags hebben we het ook eerder over gisteren dan over donderdag. Het inrijden van de ene tram op de andere is een voorbeeld van naamwoordstijl. Met een vervoegd werkwoord is de zin minder dor. Wie tweemaal formeel vindt, kan het vervangen door twee keer.

  • Ketnet kon zijn kijkertjes geen mooier Sinterklaas-geschenk aanbieden.
    √ Ketnet kon zijn kijkertjes geen mooier sinterklaasgeschenk aanbieden.

    De goedheilig man zelf is Sinterklaas, met hoofdletter. De mensen die zich als de Sint vermommen, zijn sinterklazen, met kleine letter. In een samenstelling spellen we altijd sinterklaas-.

  • Bal, dag, bank, actie.
    √ uitspraak: in alle vier de woorden hoort dezelfde doffe a te zitten

    Een korte doffe a wordt vaak te scherp uitgesproken voor g, ch, k, ng en nk. De doffe a moet ook voor die klanken klinken als de a van bal.