Taalmail 076 - 100

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 76 - 25 maart 2002

  • Wat kunnen we leren van iemand als jou?
    √ Wat kunnen we leren van iemand als jij?

    Na iemand als komt de onderwerpsvorm van het persoonlijk voornaamwoord.

  • Wanke Turk is de top tien van de oudste mensen ter wereld binnengestuikt.
    √ Wanke Turk is de top tien van de oudste mensen ter wereld binnengekomen.

    Stuiken is vaak dialect. Mensen zakken in elkaar, de economie stort in.

  • We kijken ook na of de boorddocumenten in orde zijn.
    √ We kijken ook na of de autopapieren in orde zijn.

    Letterlijk vertaald Frans. Boord gebruik je alleen bij vliegtuigen, schepen en ruimtevaartuigen.

  • Evenementen in de poëziewereld zijn eerder zeldzaam.
    √ Evenementen in de poëziewereld zijn vrij zeldzaam.

    Letterlijke vertaling van plutôt. Ook goed zijn nogal en tamelijk.

  • Bloemen lopen als een rode draad doorheen het programma.
    √ Bloemen lopen als een rode draad door het programma (heen).

    Doorheen is geen voorzetsel. Het voorzetsel door kun je wel versterken met heen na het zelfstandig naamwoord.

  • Mourhit kon de koplopers niet meer remonteren.
    √ Mourhit kon de koplopers niet meer inhalen.

    Zeggen de Fransen dat Mourhit de koplopers niet kon inhaler?

  • Halle Berry
    √ uitspraak: hel·lie ber·rie

    Amerikaanse Oscarwinnares. Let op de uitspraak van haar voornaam.

  •  

Taalmail 77 - 2 april 2002

  • Volgens de federale politie zijn zestien mensen gevonden die geseind stonden.
    √ ... die gezocht werden.

    Letterlijk vertaald Frans, purisme (être signalé). In vaktaal wordt ook gezegd dat iemand gesignaleerd staat.

  • De vergadering is gedaan.
    √ De vergadering is afgelopen.

    Gedaan is alleen maar het voltooid deelwoord van doen: ik heb mijn plicht gedaan.

  • Robert Wasseige was niet mistevreden over het spel van de Belgen.
    √ Robert Wasseige was niet ontevreden over het spel van de Belgen.

    Verhaspeling van misnoegd en ontevreden.

  • De Vlaamse begrotingsgesprekken hernemen vanavond.
    √ De Vlaamse begrotingsgesprekken worden vanavond hervat.

    Letterlijke vertaling van reprendre en een passe-partoutwoord.

  • We gaan komende nacht over van winter- op zomeruur.
    √ We gaan komende nacht over van winter- op zomertijd.

    Letterlijk vertaald Frans (heure d'été).

  • Maar het paasei bleek een aprilvis te zijn.
    √ Maar het paasei bleek een aprilgrap te zijn.

    Het wordt eentonig: letterlijk vertaald Frans (poisson d´avril). 1 aprilgrap kan ook.

  • Ramallah
    √ uitspraak: ram·al·laa

Taalmail 78 - 8 april 2002

  • Voor jong en oud is er de opgekuiste versie van ET.
    √ Voor jong en oud is er de opgeknapte versie van ET.

    Kuisen in de zin van schoonmaken is dialect. ET is opgefrist, opgepoetst.

  • Zo meteen verschijnt een pancarte met de uitslag.
    √ Zo meteen verschijnt een bord(je) met de uitslag.

    Overbodig Frans.

  • Vorig jaar heeft Child Focus bijna 2250 dossiers behandeld.
    √ Vorig jaar heeft Child Focus bijna 2250 zaken behandeld.

    Strikt genomen is een dossier alleen maar een bundel documenten. Onder invloed van het Frans gebruiken wij dossier dikwijls in de zin van zaak, maar die betekenis staat (nog) niet in het woordenboek.

  • Chirac stelt voor dat de Spaanse premier naar het Midden-Oosten zou reizen.
    √ Chirac stelt voor dat de Spaanse premier naar het Midden-Oosten reist.

    In het Frans stond er waarschijnlijk een subjonctif, in het Nederlands gebruiken we een doodgewone tegenwoordige tijd.

  • N-VA legt donderdag een wetsvoorstel neer in de Kamer.
    √ N-VA dient donderdag een wetsvoorstel in in de Kamer.

    Letterlijk vertaald Frans.

  • Verwilghen heeft begrip voor de verzuchtingen van de cipiers.
    √ Verwilghen heeft begrip voor de eisen van de cipiers.

    Kwestie van stijl. Verzuchtingen zijn zuchtend geuite klachten of wensen volgens Van Dale. Het klinkt nogal literair.

  • Nabloes, Palestijn
    √ uitspraak: naa·bloes, paa·les·tein

    De a van Palestijn is kort, helder en niet beklemtoond.

  •  

Taalmail 79 - 15 april 2002

  • U zult zien hoeveel goed spiritualisme kan doen.
    √ U zult zien hoeveel goeds spiritualisme kan doen.

    Net zoals na iets krijgt het bijvoeglijk naamwoord een extra s na (hoe)veel.

  • Op 25 november 1933 werd het ontwerp van de Brusselse architect Joseph Diongre weerhouden.
    √ Op 25 november 1933 werd het ontwerp van de Brusselse architect Joseph Diongre gekozen.

    Weerhouden betekent 'tegenhouden'. Hier staat dat het ontwerp van Diongre niet in aanmerking kwam, wat niet de bedoeling is.

  • De TGV flitst er aan 300 kilometer per uur voorbij.
    √ De TGV flitst er met 300 kilometer per uur voorbij.

    Als het om snelheden gaat, is met het juiste voorzetsel.

  • Het gaat om diefstallen, steaming en vechtpartijen.
    √ Het gaat om diefstallen, afpersing en bedreiging, en vechtpartijen.

    Voor het grote publiek is steaming onbegrijpelijk slang.

  • De stookolie wordt drie cent goedkoper per liter.
    √ De stookolie wordt drie cent per liter goedkoper.

    Kleine woordgroepen kun je beter niet uit elkaar halen.

  • Het Toneelhuis werkt voor haar nieuwe productie samen met een Duits en Zwitsers theatergezelschap.
    √ Het Toneelhuis werkt voor zijn nieuwe productie samen met een Duits en Zwitsers theatergezelschap.

    Naar onzijdige woorden verwijs je met zijn. Alleen als het het-woord naar een vrouw verwijst, gebruik je haar: het meisje en haar pop.

  • reünie
    √ uitspraak: ree·uu·nie

    De klemtoon ligt op de laatste lettergreep.

  •  

Taalmail 80 - 22 april 2002

  • Gisteravond raakte een vrouw van 83 haar handtas kwijt ...
    √ Gisteravond is een vrouw van 83 haar handtas kwijtgeraakt ...

    Feiten geef je weer in een voltooide tijd. Ze zijn het antwoord op de vraag: wat is er gebeurd?

  • ... toen ze werd aangerand ...
    √ ... toen ze werd overvallen ...

    Gebruik aanranden alleen als het om seksueel geweld gaat.

  • ... in de inkomhal van haar appartement.
    √ ... in de hal van haar appartement.

    Inkom en inkomhal behoren niet tot de algemene standaardtaal. Een appartement is een luxueuze flat. Waarschijnlijk is hier flatgebouw bedoeld.

  • Welk Balkanland ligt rechtover Korfoe?
    √ Welk Balkanland ligt recht tegenover Korfoe?

    Rechtover behoort niet tot de algemene standaardtaal.

  • Bettini wint Luik-Bastenaken-Luik voor de tweede maal.
    √ Bettini wint Luik-Bastenaken-Luik voor de tweede keer.

    Kwestie van stijl. In de gesproken taal is keer het gewone woord.

  • Jospin geeft een gespannen indruk.
    √ Jospin maakt een gespannen indruk.

    Maar je geeft de indruk dat je gespannen bent (al ben je het misschien niet).

  • U kunt gaan, maar houd u zich beschikbaar.
    √ U kunt gaan, maar houdt u zich beschikbaar.

    Ook correct is: ... maar houd u beschikbaar. Vervang houden door stellen en je hoort meteen wanneer de t erbij hoort: stel u beschikbaar, stelt u zich beschikbaar.

  •  

Taalmail 81 - 29 april 2002

  • Het is de tweede grootste dierentuin van Europa.
    √ Het is de op één na grootste dierentuin van Europa.

    Er kan er maar één de grootste zijn.

  • Frank neemt een advocaat onder de arm.
    √ Hij neemt een advocaat in de arm.

    Let op het voorzetsel.

  • Van de schutter is intussen geweten dat hij een schietvergunning had.
    √ Van de schutter is intussen bekend dat hij een wapenvergunning had.

    Al gemeld: geweten zijn behoort niet tot de algemene standaardtaal. Een schietvergunning geeft je het recht wild neer te schieten.

  • Twee Nederlanders op drie eten uit de muur.
    Twee op de drie Nederlanders eten uit de muur.

    Verhoudingen geef je altijd op die manier weer: het zelfstandig naamwoord staat achterop.

  • Er werd aandacht besteed aan pistes in het onderzoek die nauwelijks onderzocht zijn.
    √ Er werd aandacht besteed aan sporen in het onderzoek ...

    Puur Frans. Op een piste worden wieler-, atletiek- of skiwedstrijden gehouden.

  • Hoogtepunt was de intocht van de spelers na de match tegen Westerlo.
    Het hoogtepunt was ...

    Kwestie van stijl. Zonder lidwoord klinkt de zin erg schrijftalig.

  • Ian
    √ uitspraak: ie·jən

    De Engelse voornaam Ian begint ook in de uitspraak met een i.

  •  

Taalmail 82 - 6 mei 2002

  • Bourlet weerhoudt geen enkele ontvoering ten laste van Nihoul.
    √ Bourlet legt Nihoul geen enkele ontvoering ten laste.

    Weerhouden is in dit zinnetje letterlijk vertaald Frans.

  • Chirac zal een nieuwe rechtse premier aanduiden.
    √ Chirac zal een nieuwe rechtse premier aanwijzen.

    Letterlijk vertaald Frans. Intussen is Jean-Pierre Raffarin tot premier benoemd.

  • Staat de champagne in de frigo?
    √ Staat de champagne in de koelkast?

    IJskast kan ook. Afkortingen als moto, micro, labo en frigo doen Frans aan.

  • Jij mag ons bedanken voor de T-shirt.
    √ Jij mag ons bedanken voor het T-shirt.

    Shirt en T-shirt zijn onzijdige woorden.

  • Worden mannen uitgelachen als ze toegeven cosmetica te gebruiken?
    √ Worden mannen uitgelachen als ze toegeven dat ze cosmetica gebruiken?

    Kwestie van stijl. Een infinitiefzin klinkt stijf en formeel. Gebruik vervoegde werkwoorden.

  • In het gebouwencomplex bevinden zich ook 180 Palestijnen. Onder hen zijn enkele tientallen Palestijnen, van wie Israël de overgave eist.
    √ Onder hen zijn enkele tientallen Palestijnen van wie Israël de overgave eist.

    Na Palestijnen hoor je geen korte pauze en daarom staat er ook geen komma. De bijzin is een zogenoemde beperkende bijzin: hij beperkt de hele groep tot alleen die Palestijnen die Israël wil arresteren.

  • Wat moet ik hier tegen doen? Hij is er voor veroordeeld.
    √ ... hiertegen ..., ... ervoor ...

    Een combinatie van hier, er, daar, waar en een voorzetsel wordt als één woord gespeld.

  •  

Taalmail 83 - 13 mei 2002

  • Bij de ingang van het bedrijf stonden stakingspiketten.
    √ Bij de ingang van het bedrijf stonden stakersposten.

    Letterlijk vertaald Frans.

  • Achttien procent van de EU-onderdanen zijn arm.
    √ Achttien procent van de EU-onderdanen is arm.

    Na een percentage staat de persoonsvorm in het enkelvoud.

  • De kans op een onweerachtige bui neemt toe.
    √ De kans op een onweersbui neemt toe.

    Onweerachtig geeft aan dat het eruitziet alsof het gaat onweren. Tijdens een onweersbui onweert het echt.

  • De auto's van premier Verhofstadt en minister-president Dewael zijn geflitst.
    De auto van premier Verhofstadt en die van minister-president Dewael zijn geflitst.

    De eerste zin is dubbelzinnig: je zou kunnen denken dat beide politici meer dan één auto hebben.

  • De man verloor de controle over het stuur.
    √ De man verloor de macht over het stuur.

    De uitdrukking met controle komt nagenoeg uitsluitend in het Belgische Nederlands voor, waarschijnlijk onder invloed van het Frans of het Engels.

  • De bendes plegen overvallen op winkels in Zuidwest-Vlaanderen.
    √ De bendes plegen overvallen op winkels in Zuid-West-Vlaanderen.

    Het zuiden van de provincie West-Vlaanderen is Zuid-West-Vlaanderen.

  • restaurant
    √ uitspraak: res·too·rã, res·too·rant

    Zowel de Franse als de vernederlandste uitspraak is goed.

  •  

Taalmail 84 - 20 mei 2002

  • ... de bouw van een luxueus hotel in Brugge op de site van de vroegere gevangenis.
    √ ... de bouw van een luxueus hotel in Brugge op het terrein van de vroegere gevangenis.

    Site is Frans. Het is eventueel wel bruikbaar Belgisch-Nederlands voor (archeologisch) opgravingsterrein.

  • In Luik is een brutale overval gepleegd op een geldtransport.
    √ In Luik is een brute overval gepleegd op een geldtransport.

    Brutaal betekent: vrijpostig, onbeschoft. Bruut betekent: ruw, gewelddadig. Langzamerhand begint brutaal ook bruut te betekenen, maar voorlopig neemt alleen de Grote Van Dale die betekenis op.

  • We zijn er zo terug.
    √ We zijn zo terug.

    Dit kan ook: we zijn er zo weer.

  • Vannacht is de nieuwe regering van Oost-Timor ingezworen.
    √ Vannacht is de nieuwe regering van Oost-Timor beëdigd.

    Letterlijke vertaling van to swear in. Ook goed: de nieuwe regering heeft de eed afgelegd.

  • Hij kocht zijn eerste vleesetende plant op negenjarige leeftijd.
    √ Hij kocht zijn eerste vleesetende plant toen hij negen was.

    Kwestie van stijl. Op negenjarige leeftijd klinkt schrijftalig.

  • Amerikaanse analysten verwachten dat ...
    √ Amerikaanse analisten verwachten dat ...

    Wel: analyse, analyseren, analyticus.

  • Xanana Gusmão
    √ uitspraak: sjaa·naa·naa goes·mau

    De nieuwe president van Oost-Timor heeft een wat ongewone voornaam.

  •  

Taalmail 85 - 27 mei 2002

  • Albert Bert had een quasi-monopolie in België.
    √ Albert Bert had bijna een monopolie in België.

    Quasi betekent: schijnbaar.

  • Dewelke moet ik doorknippen?
    Welke moet ik doorknippen?

    Dewelke is verouderd en doet Frans aan.

  • De minister gaat ervan uit dat het niet om een erg grote meerkost zal gaan.
    √ De minister gaat ervan uit dat het niet om hoge meerkosten zal gaan.

    Ook in samenstellingen heb je het over kosten. Kost, in het enkelvoud, is eten. Grote is niet fout, maar hoge is gebruikelijker.

  • In januari 1996 ging Afrit 9 voor het eerst op antenne.
    √ In januari 1996 ging Afrit 9 voor het eerst in de ether.

    Letterlijk vertaald Frans. Het kan ook zo: In januari 1996 ging de eerste aflevering van Afrit 9 de lucht in. Of: In januari 1996 zond TV1 de eerste aflevering van Afrit 9 uit.

  • ... hebben we gisteren een middellange afstandsraket getest.
    √ ... hebben we gisteren een middellangeafstandsraket getest.

    Niet de raket is middellang, wel de afstand. Drieledige samenstellingen waarvan de eerste twee delen samenhoren, worden als één woord gespeld. Net zo: korteafstandsraket.

  • ... omdat ze kinderporno gedownloaded zouden hebben.
    √ ... omdat ze kinderporno gedownload zouden hebben.

    Het voltooid deelwoord heeft de vorm ge+stam+d/t. Ge+download+d geeft gedownload, omdat we aan het eind van een Nederlands woord geen twee d's spellen. Vergelijk met ge+wed+d > gewed.

  • Sheryl Crow
    √ uitspraak: sjer·ril kroo

    Het woord en de naam crow rijmen op show.

  •  

Taalmail 86 - 3 juni 2002

  • Het prinsenpaar is in Japan om onze voetbalploeg een hart onder de riem te steken.
    √ Het prinselijk(e) paar is in Japan om onze voetbalploeg een hart onder de riem te steken.

    Prinsenpaar is vooral gebruikelijk voor Prins Carnaval en zijn gemalin.

  • De camera werkt. Nu nog de klank.
    √ De camera werkt. Nu nog het geluid.

    Geluid is ruimer dan klank: klank is min of meer melodieus geluid (de klank van een viool, heldere klanken). Ook in samenstellingen: geluidstechnicus, geluidsapparatuur.

  • Een wet van minister Vandenbroucke moet daar een eind aan stellen.
    √ Een wet van minister Vandenbroucke moet daar een eind aan maken.

    Van Dale noemt een einde stellen dialect. Het zou ook vertaald Frans kunnen zijn.

  • ... zodat ook minder begoede gezinnen een perceel kunnen kopen.
    √ ... zodat ook minder gegoede gezinnen een perceel kunnen kopen.

    Verhaspeling van gegoed en bemiddeld. Ook welgesteld is goed.

  • In de buurt van het Spaanse Barcelona is een flatgebouw van vijf etages ingestort.
    √ In de buurt van de Spaanse stad Barcelona is een flatgebouw van vijf etages ingestort.

    Gebruik zulke constructies liefst alleen maar als er verwarring tussen twee steden mogelijk is: het Britse Boston (niet het Amerikaanse).

  • online montage
    on-linemontage

    De Woordenlijst spelt on line in twee woorden. In samenstellingen komt er een streepje tussen on en line: on-linemontage.

  • epidemie
    √ ee·pie·dee·mie

    Al gemeld. De klemtoon ligt op de laatste lettergreep, net zoals in: blasfemie, boulimie, chemie, leukemie, pandemie. Academie past niet in het rijtje.

  •  

  • Let op!
  • Het spellingadvies is verouderd. De Woordenlijst spelt sinds 2005 online. De juiste spelling is onlinemontage.

Taalmail 87 - 10 juni 2002

  • Voor wie er moest aan twijfelen: ...
    √ Voor wie eraan mocht twijfelen: ...

    Er is helemaal geen verplichting, dus: mocht. De werkwoorden moeten bij elkaar blijven: aan moet ertussenuit.

  • Op vijf jaar tijd is het aantal reizigers verdubbeld.
    In vijf jaar tijd is het aantal reizigers verdubbeld.

    Bij een punt in de tijd gebruik je op (op dat moment), bij een tijdsruimte in (in die tijd).

  • Maar dat heeft geen belang.
    √ Maar dat is van geen belang.

    Je kunt wel ergens belang (nut, voordeel, profijt) bij hebben.

  • Als dat zo verder gaat, staat de deur open voor extremisten.
    √ Als dat zo doorgaat, staat de deur open voor extremisten.

    Verder gaan met wordt wel gebruikt in de zin van 'doorgaan met': na de oorlog ging hij verder met experimenteren. Maar in deze zinswending is het ongebruikelijk.

  • In Italië wordt de tweede ronde gehouden van de lokale verkiezingen.
    √ In Italië wordt de tweede ronde van de lokale verkiezingen gehouden.

    Hou zulke woordgroepen bij elkaar, tenzij het achteropgeplaatste deel extra klemtoon moet krijgen.

  • Er zijn wel duizenden zo'n mannen.
    √ Er zijn wel duizenden van zulke mannen.

    Bij een woord in het meervoud staat altijd zulke. Tussen het telwoord en zulke staat van.

  • Saitama, Oita
    √ saj·tam·maa, oo·ie·taa

    Japanse steden.

  •  

Taalmail 88 - 17 juni 2002

  • ... een van de belangrijkste aardbevingen in de Japanse geschiedenis.
    √ ... een van de zwaarste aardbevingen in de Japanse geschiedenis.

    Important betekent niet altijd belangrijk.

  • De prijs wordt gefinancierd door de Nederlandse en de Vlaamse regeringen.
    √ De prijs wordt gefinancierd door de Nederlandse en de Vlaamse regering.

    Als je de Nederlandse regering en de Vlaamse regering samentrekt, schrap je gewoon de eerste regering. De vorm van de tweede regering verandert niet.

  • Het wordt een eerder zachte nacht.
    √ Het wordt een vrij zachte nacht.

    Eerder is fout als je tamelijk bedoelt.

  • Deze zomer al kan een gezamenlijke kustwacht operatief worden.
    √ Deze zomer al kan een gezamenlijke kustwacht operationeel worden.

    Volgens Van Dale kan operatief ook, maar is het veel minder gebruikelijk dan operationeel. Waarschijnlijk is er Engelse invloed.

  • Na een week vakantie is het goed van weer terug te zijn.
    √ Na een week vakantie is het goed om weer terug te zijn.

    Het voegwoord om kan ook weg.

  • Het hangt er maar vanaf hoe je ...
    √ Het hangt er maar van af hoe je ...

    Afhangen van is de volle vorm. In dat geval worden van en af nooit aan elkaar vast gespeld: af hoort bij hangen, er hoort bij van.

  • Dan komt het Rode Kruis ter hulp.
    √ Dan komt het Rode Kruis te hulp.

    Vaste uitdrukking.

  •  

Taalmail 89 - 24 juni 2002

  • De piloten die deelnemen aan de Westhoekrally ...
    √ De (rally)rijders die deelnemen aan de Westhoekrally ...

    Piloten vliegen.

  • Daardoor konden de 1800 brandweerlieden ongeveer één derde van de brand omschrijven.
    √ Daardoor konden de 1800 brandweerlieden ongeveer één derde van de brand bedwingen.

    Letterlijk vertaald Frans. Je kunt de brand ook blussen, indammen, onder controle krijgen.

  • We zullen onze uiterste best doen.
    √ We zullen ons uiterste best doen.

    Best is onzijdig. Zonder uiterste twijfelt niemand: we doen ons best.

  • Het kan om een kleine bluts gaan.
    √ Het kan om een kleine deuk gaan.

    Bluts is dialect voor deuk of voor buil.

  • De Duitsers ontkennen de feiten.
    √ De Duitsers ontkennen dat ze schuldig zijn.

    Of: Ze houden vol dat ze onschuldig zijn. Feiten kun je niet ontkennen, die zijn er gewoon.

  • François-Xavier de Donnea

    Geen accent op de e van Donnea. Officieel is de man minister-voorzitter van de Brusselse regering.

  • Destelbergen
    √ uitspraak: destelbergen

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 90 - 1 juli 2002

  • De wedstrijd kondigt zich spannend aan.
    √ De wedstrijd belooft spannend te worden.

    Letterlijk vertaald Frans. In een negatieve context is dreigen geschikter: de wedstrijd dreigt saai te worden.

  • Vijftig zieken liggen nog altijd in het hospitaal.
    √ Vijftig mensen liggen nog altijd in het ziekenhuis.

    Een hospitaal is een militair ziekenhuis. Dat was niet bedoeld.

  • In Hongarije zijn negentien Poolse toeristen gedood toen hun autobus verongelukte.
    √ In Hongarije zijn negentien Poolse toeristen omgekomen...

    Door wie zijn ze gedood? Bij doden is er altijd opzet in het spel.

  • U weet net als ons wie zal winnen.
    √ U weet net als wij wie zal winnen.

    Vul de zin aan en je hoort het meteen: u weet net als wij (dat weten) wie zal winnen.

  • Ze proberen hun collega's te overhalen om mee te staken.
    √ Ze proberen hun collega's over te halen om mee te staken.

    In overhalen ligt de klemtoon op de eerste lettergreep. Beschouw het als kort voor over de streep halen.

  • ... een tennisracket met twee handvaten.
    √ ... een tennisracket met twee handvatten.

    Vaten is het meervoud van vat, 'ton'.

  • Fernández, Martínez, Jiménez, Estévez
    √ fer·nan·des, mar·tie·nes, chie·mee·nes, es·tev·ves

    Klemtoon nooit op de laatste lettergreep.

  •  

Taalmail 91 - 8 juli 2002

  • De Williams-zusjes maken meer fouten bij de backhand.
    √ De zusjes Williams maken meer fouten bij de backhand.

    De Williams-zusjes is een Engelse constructie. Net zo: de broertjes Rochus.

  • De daders gebruikten de betonnen voet van een dranghekken.
    √ De daders gebruikten de betonnen voet van een dranghek.

    Al gemeld. Eén hek, twee hekken.

  • Hem wordt verweten te weinig interesse te tonen voor ...
    √ Hem wordt verweten dat hij te weinig interesse toonde voor ...

    Infinitiefzinnen doen schrijftalig en stijf aan. Gebruik zo veel mogelijk vervoegde werkwoorden.

  • Bedoeling is de mensen afscheid te laten nemen, van het bedrijf en van elkaar.
    De bedoeling is de mensen afscheid te laten nemen,...

    Zonder lidwoord klinkt de zin schrijftalig. Nog gewoner is: Het is de bedoeling dat de mensen afscheid kunnen nemen ...

  • Moeder en kind stellen het goed.
    √ Moeder en kind maken het goed.

    Het goed maken is een vaste verbinding. Denk ook aan de vraag: hoe maakt u het?

  • De N-VA is één van de partijen die vorig jaar uit de Volksunie is ontstaan.
    √ De N-VA is een van de partijen die vorig jaar uit de Volksunie ontstaan zijn.

    Al vaak gemeld. Van de drie partijen die uit de Volksunie ontstaan zijn, is de N-VA er een. De klemtoontekens op een hoeven er niet te staan.

  • Xavier Malisse
    √ uitspraak: maa·lis·ə

    De derde lettergreep, -sə, hoort erbij.

  •  

Taalmail 92 - 15 juli 2002

  • Mijn eerste dag als motard zit erop. Eén motard is omgekomen toen hij tegen een personenauto botste.
    √ Mijn eerste dag als motorrijder zit erop. Eén motorrijder is omgekomen ...

    Volgens Van Dale rijdt een motard alleen mee in een wielerwedstrijd. Niet gebruiken voor een gewone motorrijder of een motorliefhebber.

  • De euro is opnieuw zoveel waard als de dollar.
    √ De euro is opnieuw evenveel waard als de dollar.

    Ook goed: de euro is opnieuw net zoveel waard als de dollar. Alleen in geijkte vergelijkingen kan net weg: het linnen was zo wit als sneeuw.

  • De fregatten bieden elk plaats aan 150 mariniers.
    √ De fregatten bieden elk plaats aan 150 opvarenden.

    Mariniers zijn speciaal opgeleide infanteriesoldaten die op zee en overzee ingezet kunnen worden. Mariniers is niet synoniem met marinepersoneel. België heeft geen mariniers, Nederland wel.

  • Het MPA-schandaal deint uit.
    √ Het MPA-schandaal breidt zich verder uit.

    Al gemeld. Uitdeinen is letterlijk vertaald Duits voor: uitdijen.

  • Veel Vlamingen hebben behoefte aan bemiddeling bij een scheiding, niet in het minst de kinderen.
    √ ...niet het minst de kinderen.

    Niet in het minst betekent 'helemaal niet', niet het minst betekent 'vooral'.

  • Op Insite vind je een ge-update versie van de functielijst.
    √ Op Insite vind je een geüpdatete versie van de functielijst.

    Updaten, ik update (stam), hij updatet (stam+t), ik updatete (stam+te), ik heb geüpdatet (ge+stam+t).

  • tabak
    √ uitspraak: taa·bak

    De klemtoon ligt op de laatste lettergreep.

  •  

Taalmail 93 - 22 juli 2002

  • De nieuwe leiding van de VRT moet ervoor zorgen dat de omroep haar slagkracht behoudt.
    √ De nieuwe leiding van de VRT moet ervoor zorgen dat de omroep zijn slagkracht behoudt.

    Omroep is een mannelijk woord. De VRT, de Vlaamse radio- en televisieomroep, is ook een hij.

  • De eerste kilometers werden aan een hoog tempo afgewerkt.
    √ De eerste kilometers werden in (een) hoog tempo afgewerkt.

    Bij tempo staat het voorzetsel in. Maar: bij dat tempo moesten sommige renners afhaken.

  • De hotels zijn niet volzet.
    √ De hotels zijn niet volgeboekt.

    Ook goed: ... niet volledig bezet.

  • Ze zegden niet waar ze naartoe wilden.
    √ Ze zeiden niet waar ze naartoe wilden.

    De gebruikelijke verleden tijd van zeggen is zei(den). Zegde(n) doet ouderwets en formeel aan. Bij samenstellingen en afleidingen als toezeggen en ontzeggen heeft zegde(n) de voorkeur.

  • Desalniettemin ziet de trainer de toekomst positief tegemoet. De kusttram heeft meer passagiers vervoerd, niettegenstaande het slechte weer.
    Toch ziet de trainer ...; ... ondanks het slechte weer.

    Desalniettemin en niettegenstaande zijn niet fout, maar behoren tot de formele geschreven taal.

  • Het bedrijf spant een kortgeding aan tegen de overheid.
    √ Het bedrijf spant een kort geding aan tegen de overheid.

    Kort geding wordt als twee woorden gespeld. Meervoud: kort gedingen.
    Dit spellingadvies is verouderd. Sinds 2015 is ook 'kortgeding' correct.

  • Ceuta
    √ sew·taa

    Spaanse enclave op de kust van Noord-Afrika. We vernederlandsen de Spaanse th-klank tot een s. De w klinkt als een heel korte oe.

  •  

Taalmail 94 - 29 juli 2002

  • Zeven huizen gingen in de vlammen op.
    √ Zeven huizen gingen in vlammen op.

    Niet verwarren: in vlammen opgaan, in de as leggen.

  • Vier op de tien Belgen doet een beroep op alternatieve behandelingen.
    √ Vier op de tien Belgen doen een beroep op alternatieve behandelingen.

    Bij een percentage + van-groep kan de persoonsvorm wel in het enkelvoud: Veertig percent van de Belgen doet/doen een beroep ...

  • De arts haalde het meisje na honderd uur van onder het puin.
    √ De arts haalde het meisje na honderd uur onder het puin vandaan.

    Van moet weg en vandaan hoort erbij.

  • Eenmaal de klant getekend heeft, kan hij geen schadevergoeding meer eisen.
    √ Heeft de klant eenmaal getekend, dan kan hij geen schadevergoeding meer eisen.

    Eenmaal is een bijwoord, geen voegwoord.

  • De vrouw liep verwondingen op in haar gelaat.
    √ De vrouw liep verwondingen op in haar gezicht.

    Kwestie van stijl. Gelaat klinkt plechtig. Gezicht is het gewone woord.

  • accupuncturist
    acupuncturist

    Het eerste deel van acupunctuur is afgeleid van acus, het Latijnse woord voor naald. Het heeft niets met een accu te maken.

  • negentig
    √ uitspraak: nee·gən·təg

    Niet uitspreken alsof er neegtig stond. Er zijn drie lettergrepen in ne-gen-tig.

  •  

Taalmail 95 - 5 augustus 2002

  • Al gebruik ik een trapje, ik kan er niet aan.
    √ Al gebruik ik een trapje, ik kan er niet bij.

    Volgens Van Dale is aan in dit zinnetje dialect.

  • Gaan ze vanavond nog eens het beest uithangen?
    √ Gaan ze vanavond nog eens de beest uithangen?

    Beest is een onzijdig woord, maar niet in de uitdrukking de beest uithangen.

  • Als ik klein was, leerde ik op school ...
    Toen ik klein was, leerde ik op school ...

    Al gemeld. Als betekent in zulke tijdsbepalingen hetzelfde als telkens als. Toen betekent: in de tijd dat.

  • Voor de micro zit straks Jan Peters.
    Achter de microfoon zit straks Jan Peters.

    Micro is van Franse afkomst. Een radiopresentator, die voor z'n werk met een microfoon werkt, zit achter de microfoon. Maar hij haalt gasten voor de microfoon.

  • De volgende Gemenebestspelen vinden binnen vier jaar plaats.
    √ De volgende Gemenebestspelen vinden over vier jaar plaats.

    Binnen vier jaar betekent: tussen nu en 2006. Over vier jaar betekent: in 2006. Het laatste is bedoeld: de volgende Gemenebestspelen hebben in 2006 in Melbourne plaats.

  • barbeque
    barbecue

    Barbecue, met c, wordt wel eens afgekort als BBQ, met q.

  • Zoutleeuw
    √ uitspraak: zout·leeuw

    Zoutleeuw is een stadje in de provincie Vlaams-Brabant. Klemtoon op de laatste lettergreep.

  •  

Taalmail 96 - 12 augustus 2002

  • Hij kreeg de vrachtauto mits een borgsom van 63 500 euro.
    √ Hij kreeg de vrachtauto mits hij een borgsom van 63 500 euro betaalde.

    Mits is een voegwoord, geen voorzetsel. Je gebruikt het zoals als, tenzij of op voorwaarde dat. Ook goed: ... tegen een borgsom van 63 500 euro.

  • In Barcelona was het hagelbollen scheppen.
    √ In Barcelona was het hagelstenen scheppen.

    Hagelbol impliceert dat de hagelsteen rond is. Dat is hij niet altijd.

  • Als de boom niet voor vijf uur recht staat, verliezen de Brusselaars hun privileges.
    √ Als de boom niet voor vijf uur overeind staat, ...

    Recht betekent: niet scheef.

  • Voor duizend euro krijg je hier kost en inwoon.
    √ Voor duizend euro krijg je hier kost en inwoning.

    De vaste uitdrukking luidt kost en inwoning.

  • Het onderzoek is begonnen nadat het meisje haar huisarts over de verkrachting vertelde.
    √ ... nadat het meisje haar huisarts over de verkrachting verteld had.

    Na nadat komt altijd een voltooide tijd, een tijd met een voltooid deelwoord.

  • Geoff en Brian vragen zich af wat ze met Mike's lijk moeten doen.
    √ Geoff en Brian vragen zich af wat ze met Mikes lijk moeten doen.

    Als de eind-e als ee uitgesproken wordt, staat er een apostrof: Aphrodite's lichaam. Anders niet.

  • Beez
    √ uitspraak: bee

    De z wordt niet uitgesproken.

  •  

Taalmail 97 - 19 augustus 2002

  • In ruil beloven de Palestijnen dat ze die steden niet laten gebruiken door terreurorganisaties.
    √ In ruil daarvoor beloven de Palestijnen ...

    De verkorte uitdrukking komt ook voor, maar is minder gebruikelijk.

  • Tom Steels herneemt morgen de competitie in de Ronde van Nederland.
    √ Tom Steels hervat morgen de competitie in de Ronde van Nederland.

    Hernemen betekent onder andere: weer beginnen te spreken na even gezwegen te hebben.

  • Hij wou een paar weken nadenken vooraleer weer te koersen.
    √ ... voor(aleer) hij weer ging koersen.

    Na vooraleer komt altijd een vervoegde werkwoordsvorm. Vooraleer is heel formeel. Zeg gewoon voor.

  • Na een afvalpreventiecampagne van drie maanden bij de Hasseltse stadsdiensten is de hoeveelheid restafval er gevoelig gedaald.
    √ ... is de hoeveelheid restafval er aanzienlijk gedaald.

    Gevoelig is correct als iets hard aankomt, als het duidelijk voelbaar is: een gevoelige nederlaag, een gevoelig verlies, een gevoelige klap.

  • Van hem wordt beweerd dat hij de eerste Britse componist is die een orgelconcert geschreven zou hebben.
    √ ... die een orgelconcert geschreven heeft.

    Het modale element zit al in van hem wordt beweerd dat. Het hoeft niet met zou herhaald te worden. Zonder zou wordt de zin lichter.

  • Bennie slaagt er in heelhuids uit een gevaarlijke situatie te komen.
    √ Bennie slaagt erin heelhuids uit een gevaarlijke situatie te komen.

    Een voornaamwoordelijk bijwoord (een combinatie van er, hier, daar of waar en een voorzetsel) wordt als één woord gespeld.

  • ellende
    √ uitspraak: el·len·də

    De laatste tijd is ten onrechte ee·len·də te horen.

  •  

Taalmail 98 - 16 september 2002

  • Hij vindt dat de minister in het parlement moet komen uitleg geven.
    √ Hij vindt dat de minister in het parlement uitleg moet komen geven.

    In de regel moeten de werkwoorden bij elkaar blijven.

  • De jongste jaren heeft hij veel gereisd.
    √ De laatste jaren heeft hij veel gereisd.

    In tijdsaanduidingen is laatste veel gebruikelijker dan jongste.

  • Om hoe laat zijn ze vertrokken?
    Hoe laat zijn ze vertrokken?

    Om moet weg.

  • De brandweer haalde de afgelopen dagen enkele honderden kilo dode vis uit het water.
    √ De brandweer haalde de afgelopen dagen enkele honderden kilo's dode vis uit het water.

    Als het telwoord een benaderende hoeveelheid aanduidt (enkele honderden is vager dan bv. vijfhonderd), staat de maateenheid in het meervoud: duizenden meters, miljoenen liters.

  • België gaat hun naam overmaken aan het Franse gerecht.
    √ België gaat hun naam doorgeven aan het Franse gerecht.

    Alleen geld kun je overmaken (doen toekomen). Overmaken betekent ook: opnieuw maken.

  • Kasjmir, Kashmir, Kasjmier
    Kasjmir

    De VRT gebruikt de spelling die de Taalunie voor het omstreden gebied aanbeveelt: Kasjmir. De wollen stof is kasjmier.

  • Nepal
    √ uitspraak: nee·pal

    De klemtoon ligt op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 99 - 23 september 2002

  • De Amerikaanse president gaat door met het voorbereiden van een aanval tegen Irak, ook na de boodschap van de Irakese president Saddam Hoessein.
    √ ... de Iraakse president Saddam Hoessein.

    Irakees is verouderd als bijvoeglijk naamwoord. Een inwoner van Irak is wel een Irakees.

  • Een onkennelijk, zwak Anderlecht verliest van Stabæk.
    √ Een onherkenbaar, zwak Anderlecht verliest van Stabæk.

    Van Dale noemt kennelijk in de zin van 'herkenbaar' verouderd. Onkennelijk kent hij niet.

  • Ze zijn bang dat de huidige pro-Indische regering opnieuw verkozen zal worden.
    √ Ze zijn bang dat de huidige pro-Indiase regering opnieuw verkozen zal worden.

    Het huidige Aziatische land noemen we India. Het adjectief dat erbij hoort, is Indiaas.

  • Tweeëntwintig renaissancegebouwen zijn geklasseerd.
    √ Tweeëntwintig renaissancegebouwen zijn beschermd.

    Al gemeld. Klasseren betekent: netjes opbergen, netjes op een rij zetten.

  • Mechelen wil haar openbare gebouwen beter toegankelijk maken voor gehandicapten en ouderen.
    √ Mechelen wil zijn openbare gebouwen beter toegankelijk maken voor gehandicapten en ouderen.

    Steden zijn onzijdig: het Mechelen van de vorige eeuw. Naar onzijdige woorden verwijs je met zijn. Alleen als het het-woord naar een vrouw verwijst, gebruik je haar: het meisje en haar pop.

  • Kandidaat-bemiddelaars moeten een bewijs van goed gedrag en zeden hebben.
    √ Kandidaat-bemiddelaars moeten een bewijs van goed (zedelijk) gedrag hebben.

    De samentrekking is fout: het gaat om goed gedrag en goede zeden. Bewijs van goed (zedelijk) gedrag is de gebruikelijke formulering in het Nederlands.

  • Het gebouw is in Art Deco-stijl opgetrokken.
    √ Het gebouw is in art-decostijl opgetrokken.

    De kunststijl art deco wordt met kleine letters gespeld. In een samenstelling met meer dan één anderstalig deel staat er een streepje tussen de anderstalige delen: ad-hoccommissie, pro-Deozaak.

  •  

Taalmail 100 - 30 september 2002

  • Vlaanderen wordt één kiesomschrijving.
    √ Vlaanderen wordt één kieskring.

    Kiesomschrijving is een letterlijke vertaling van circonscription électorale. Circonscrire betekent: omgrenzen, afbakenen.

  • De nieuwe regeling treedt pas in 2004 in voege.
    √ De nieuwe regeling wordt pas in 2004 van kracht.

    Algemeen Belgisch-Nederlands volgens Van Dale, maar ouderwets volgens de adviesbank van de Taalunie, ook in België. Liever niet gebruiken.

  • Federaal minister Annemie Neyts wordt begeleid door Vlaams minister Vera Dua en diens Waalse collega Jean-Marie Happart.
    √ ... en haar Waalse collega Jean-Marie Happart.

    Diens kan alleen voor een man gebruikt worden. De zin met haar is dubbelzinnig, want haar kan zowel naar Neyts als naar Dua verwijzen. Formuleer hem anders als u de dubbelzinnigheid eruit wilt: ... en Waals minister Jean-Marie Happart.

  • Eenvoudig gezegd is klonen / kloneren een kopie maken van een bestaand levend wezen.

    Klonen en kloneren zijn allebei correct. Klonen is het gewone, algemeen gangbare woord; kloneren komt vooral in wetenschappelijke taal voor.

  • Wie kan, stelt zijn vertrek beter nog even uit.
    √ Als het kan, kunt u beter wat later (naar huis) vertrekken.

    Kwestie van stijl. Spreek uw publiek direct aan, met de tweede persoon. Gebruik werkwoordstijl: 'wat later vertrekken' klinkt minder stijf dan 'zijn vertrek uitstellen'. Beter wordt in zulke zinnen met kunnen gecombineerd.

  • ... een middel om zijn rivaal, ridder Ijzerneus, uit de weg te ruimen.
    √ ... een middel om zijn rivaal, ridder IJzerneus, uit de weg te ruimen.

    De ij moet twee hoofdletters krijgen. Het tekstverwerkingsprogramma Word verandert IJ ten onrechte in Ij. Dat is te voorkomen door de optie 'Corrigeren van twee beginhoofdletters' uit te schakelen (menu Extra > Autocorrectie).

  • cacao
    √ uitspraak: kaa·kau

    Cacao rijmt op kabeljauw.