Taalmail 001 - 025

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 1 - 1 september 2000

  • Telkens er een andere taal werd gesproken ...
    Telkens als er een andere taal werd gesproken ...

    Telkens is een bijwoord. De bijzin begint eigenlijk met als, dat je versterkt met het bijwoord telkens.

  • cellen voor maximum drie gedetineerden
    √ cellen voor maximaal drie gedetineerden

    Maximum is een zelfstandig naamwoord. Maximaal is het bijvoeglijk naamwoord en bijwoord dat ervan afgeleid is.

  • De meeste passagiers konden hun reis met de TGV verderzetten.
    √ De meeste passagiers konden hun reis voortzetten.

    Verderzetten betekent alleen maar letterlijk iets verder van je weg zetten.

  • ... de top van het katholieke onderwijs - ook wel gekend als de Guimardstraat ...
    √ ... ook wel bekend als de Guimardstraat ...

    Gekend is alleen maar het voltooid deelwoord van kennen: de rollen waren slecht gekend. Niet verwarren met het bijvoeglijk naamwoord bekend.

  • Tegelijk was Van Mechelen professor in de sociologie aan de universiteit van Leuven.
    √ Tegelijk was Van Mechelen hoogleraar in de sociologie aan de universiteit van Leuven.

    Professor is in de eerste plaats een aanspreking en een titel. Iemand die je met professor aanspreekt is hoogleraar of docent.

  • Nu Mickey er in geslaagd is ...
    √ Nu Mickey erin geslaagd is ...

    Het werkwoord luidt slagen in. Combineer je die in met er, daar of hier, dan krijg je één woord: erin, hierin, daarin.

  • frank
    √ uitspraak: frangk

    Laten we de frank in zijn laatste dagen geven waar hij recht op heeft: een k.

  •  

Taalmail 2 - 8 september 2000

  • ... dat ze mogen beginnen dromen van een medaille.
    √ ... dat ze van een medaille mogen beginnen te dromen.

    Beginnen wordt altijd met te gecombineerd, ook midden in een groepje werkwoorden.

  • ... maar ze zijn niet van plan om klacht in te dienen.
    √ ... maar ze zijn niet van plan om een klacht in te dienen.

    Het lidwoord mag niet ontbreken.

  • ... extra geld voor palliatieve zorgen ...
    √ ... extra geld voor palliatieve zorg ...

    Zorgen zijn problemen. Terminale patiënten hebben palliatieve zorg of stervensbegeleiding nodig.

  • De kosten moeten naar omlaag.
    √ De kosten moeten omlaag.

    Naar beneden en naar boven, maar omhoog en omlaag.

  • Maar de Sabena-baas belooft de vakbonden dat hij ...
    √ ... de topman van Sabena ..., de gedelegeerd bestuurder van Sabena ...

    Een kwestie van stijl. Baas is een informeel woord dat niet in een zakelijke tekst past.

  • De CVP-er was 69 jaar.
    √ De CVP'er was 69 jaar.

    Als je een afleiding maakt van een afkorting, gebruik je een apostrof: VRT'er. In een samenstelling gebruik je een streepje: VRT-medewerker.

  • Belgische
    √ uitspraak: belgiese

    De uitgang -isch spreek je uit met een korte heldere i zoals in lied, niet met een doffe i zoals in kind.

  •  

Taalmail 3 - 15 september 2000

  • Fran en Thomas zijn zo'n bengels.
    √ Fran en Thomas zijn zulke bengels.

    Bij een woord in het meervoud gebruiken we altijd zulke.

  • ... foto's van de botten doorheen de huid.
    √ ... foto's van de botten door de huid heen.

    Doorheen is geen voorzetsel. Door is wel een voorzetsel en dat kunnen we versterken met heen achter het zelfstandig naamwoord.

  • Eindelijk terug muziek!
    √ Eindelijk weer muziek!

    Als je opnieuw bedoelt, zeg dan weer.

  • Tot nu toe kon de VAB automobilisten nog laten weten waar ze best aan brandstof konden komen.
    √ ... waar ze het best aan brandstof konden komen.

    Best drukt een mogelijkheid uit, het best een voorkeur. Als je hoofdpijn hebt, kun je best een maagtabletje innemen, maar het best een aspirientje.

  • Merken jullie dat het drukker wordt? (vraag aan de woordvoerster van de Belgische pomphouders)
    √ Merkt u dat het drukker wordt?

    Jullie gebruiken we voor kinderen en heel goede bekenden. Anders gebruiken we u, ook in het meervoud.

  • telefoonnummers
    02-741 31 61

    Sinds 1 juli 2000 moet je altijd het netnummer draaien en schrijven we telefoonnummers zoals hierboven.

  • dertig
    √ uitspraak: der·təg

    De uitgang -ig wordt uitgesproken met een doffe e, zoals in het lidwoord de.

  •  

Taalmail 4 - 22 september 2000

  • Fraai om zien is het niet.
    √ Fraai om te zien is het niet.

    Goed om te weten dat te niet mag ontbreken.

  • Ik heb m'n lijstje met blokkades bij.
    √ Ik heb m'n lijstje met blokkades bij me.

    Ik heb m´n lijstje bij me, jij hebt je lijstje bij je, zij hebben allemaal hun lijstje bij zich.

  • Hij vertikt het van over te nemen.
    √ Hij vertikt het om over te nemen.

    Ofwel zeg je om, ofwel zeg je niets (hij vertikt het over te nemen). Maar niet van.

  • ... gaven waar Bardi een punt kan aan zuigen.
    √ ... gaven waar Bardi een punt aan kan zuigen.

    In een werkwoordelijke eindgroep mogen alleen werkwoorden staan. De rest hoort erbuiten.

  • Tijdens het programma kan u uw stem uitbrengen.
    √ Tijdens het programma kunt u uw stem uitbrengen.

    Gebruik bij je en u de werkwoorden in de tweede persoon: bent, hebt, kunt, zult.

  • franstalige
    Franstalige

    Taalnamen worden met een hoofdletter gespeld, ook in een samenstelling of afleiding.

  • onderzoek
    √ het ónderzoek, ik onderzóék

    Net zo met onderwijs: het ónderwijs, ik onderwíjs.

  •  

Taalmail 5 - 29 september 2000

  • Daardoor moeten de bewakers niet voor de correctionele rechtbank verschijnen.
    √ Daardoor hoeven de bewakers niet voor de rechtbank te verschijnen.

    Het is niet nodig dat ze voor de rechter komen. Het hoeft dus niet.

  • Het is iets mooi dat hier zal zitten.
    √ Het is iets moois dat hier zal zitten.

    Als je iets combineert met een bijvoeglijk naamwoord, krijgt dat een s aan het eind.

  • Vandaag delen we België weer in twee.
    √ Vandaag delen we België in tweeën.

    Na een voorzetsel wordt in dit geval aan het zelfstandig gebruikt telwoord -en toegevoegd: in tweeën.

  • Het Voedingssalon is aan haar 71e editie toe.
    √ Het Voedingssalon is aan zijn 71e editie toe.

    Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn.

  • ... het verbod om de job van parlementslid te cumuleren met die van schepen of burgemeester.
    √ ... het verbod om de functie van parlementslid te cumuleren met die van schepen of burgemeester.

    Kwestie van stijl. Job is een informeel woord dat niet altijd in een zakelijke context past.

  • Voorzitters en bijzitters van stembureau´s haken massaal af.
    √ Voorzitters en bijzitters van stembureaus haken massaal af.

    De combinatie eau lees je altijd als een lange heldere oo. De apostrof is dus overbodig. In foto´s moet de apostrof er wel staan. Spel je fotos zo, dan rijmt het op mos.

  • burgemeester
    √ uitspraak: burgemeester

    De klemtoon ligt op mees.

  •  

Taalmail 6 - 6 oktober 2000

  • De laatste Spelen van het millennium kenden veel succes.
    √ De laatste Spelen van het millennium hadden veel succes.

    Kennen doet Frans aan.

  • Nieuwe telefoontarieven in voege.
    √ Nieuwe telefoontarieven van kracht.

    Doet ook Frans aan. De nieuwe tarieven kunnen ook van toepassing zijn.

  • Daras moet de vastgelopen relatie tussen de bonden en de directie proberen rechttrekken.
    √ Hij moet proberen de vastgelopen relatie recht te trekken.

    Proberen wordt altijd gecombineerd met te.

  • Zielig, he? Zelfs Wim verdient minder dan ons.
    √ Zelfs Wim verdient minder dan wij.

    Vul de zin aan en je hoort het meteen: Zelfs Wim verdient minder dan wij verdienen.

  • Hij trachtte met zijn muziek de gekunstelde stijl van Mannheim nieuw leven in te blazen.
    √ Hij probeerde met zijn muziek ...

    Kwestie van stijl. Trachten is een stadhuiswoord. In de gewone omgang probeer je van alles.

  • Betty is verslaafd aan een TV-soap.
    √ Betty is verslaafd aan een tv-soap.

    Geen punten en hoofdletters bij alledaagse dingen: pc, wc, gsm, cd.

  • belangrijk
    √ uitspraak: bə·lang-reik

    Rijk aan belang. De ij van rijk blijft een ij, net zoals in olierijk en invloedrijk.

  •  

Taalmail 7 - 13 oktober 2000

  • Recent was er weer een inbraakgolf in onze provincie.
    Onlangs was er weer een inbraakgolf in onze provincie.

    Recent is een bijvoeglijk naamwoord, geen bijwoord.

  • De anti-Amerikaanse gevoelens laaien hoog op omwille van de Amerikaanse steun aan Israël.
    √ De anti-Amerikaanse gevoelens laaien hoog op vanwege de Amerikaanse steun aan Israël.

    Omwille van drukt een doel uit, geen reden.

  • Pierre Chevalier stapt op omdat hij vernoemd wordt in een Zwitsers gerechtelijk onderzoek.
    √ Pierre Chevalier stapt op omdat hij genoemd wordt in een Zwitsers gerechtelijk onderzoek.

    Je kunt je zoon naar z'n grootvader vernoemen. Hij krijgt dan dezelfde naam.

  • Ik heb beloofd van tien kilo chocolade naar de studio te sturen.
    √ Ik had beloofd om tien kilo chocolade naar de studio te sturen.

    Zo'n beknopte bijzin beginnen we met om of - in formelere stijl - helemaal niets: Ik heb beloofd tien kilo chocolade naar de studio te sturen.

  • Mary was Schots, maar ze leefde in Londen.
    √ Mary was Schots, maar ze woonde in Londen.

    Doet Engels aan (she lived in London).

  • Wie tenminste 2000 liter stookolie bestelt, ...
    √ Wie ten minste 2000 liter bestelt, ...

    Tenminste betekent 'althans', ten minste betekent 'op zijn minst'.

  • toerisme
    √ uitspraak: toe·ris·mə

    De uitgang -isme wordt met een s uitgesproken, niet met een z.

  •  

Taalmail 8 - 20 oktober 2000

  • Stuur ons je passievol bericht.
    √ Stuur ons je passievolle bericht.

    Het bijvoeglijk naamwoord (passievol) bij een onzijdig zelfstandig naamwoord (bericht) krijgt een e na een bezittelijk voornaamwoord (je).

  • Dat is een heel gek zicht.
    √ Dat is een heel gek gezicht.

    Klinkt misschien onlogisch. Niks aan te doen, zo is het.

  • Wanneer was het huwelijk voorzien?
    √ Wanneer stond het huwelijk gepland?

    Een torenhoog cliché en letterlijk vertaald Frans. Voorzien betekent 'zien aankomen': die problemen had ik voorzien.

  • Dit is een van de pareltjes die op deze cd staat.
    √ ... de pareltjes die op deze cd staan.

    Je hoort het meteen als je de zin omgooit: op deze cd staan pareltjes en dit is er een van.

  • In Washington zijn 400.000 mensen opgestapt voor het behoud van familiewaarden.
    √ ... voor het behoud van gezinswaarden.

    Man, vrouw en eventueel kinderen vormen een gezin. De familie zijn alle verwanten.

  • Niet toevallig vlakbij Big Ben!
    √ Niet toevallig vlak bij Big Ben!

    Vlak versterkt het voozetsel, net zoals in vlak voor m'n neus en vlak tegen m'n hoofd. Als bijwoord wel in één woord: die winkel ligt vlakbij.

  • Albert en Paola
    al·bert en paa·oo·laa

    Geen doffe e in Albert, geen paa·oo·laa.

  •  

Taalmail 9 - 27 oktober 2000

  • In Washington zijn 400 000 mensen opgestapt voor het behoud ...
    √ In Washington hebben 400 000 mensen betoogd / gedemonstreerd voor het behoud ...

    Opstappen betekent 'weggaan' of 'ontslag nemen'. Dat hebben ze beslist niet gedaan.

  • Dat staat in het sociale luik van het herstelplan dat Christoph Müller ...
    √ Dat staat in het sociale hoofdstuk / deel van het herstelplan dat Christoph Müller ...

    Ramen hebben luiken, plannen niet.

  • Een tuinchrysant aan 99 frank.
    √ Een tuinchrysant voor 99 frank.

    Als je het juiste bedrag bedoelt, zeg je voor: Die chrysant heb ik voor 99 frank kunnen kopen. De prijs per stuk geef je aan met tegen: Chrysanten tegen 99 frank.

  • Het winteruur gaat in.
    √ De wintertijd gaat in.

    In het Frans heure d´hiver, in het Nederlands wintertijd.

  • Eind vorig jaar werd een Brusselse organisatie miljoenen lichter gemaakt door handige oplichters.
    √ Eind vorig jaar werd een Brusselse organisatie voor miljoenen franken opgelicht.

    Stijl! Lichter maken en handige oplichters zijn te gekleurd voor een opsporingsbericht.

  • show
    √ uitspraak: sjoo

    Niet uitspreken alsof er sjau stond.

  • CVP, SP en Agalev hebben één zetel tekort.
    √ CVP, SP en Agalev hebben één zetel te kort.

    Het tekort, maar te kort hebben. Net zo: het teveel en te veel hebben.

  •  

Taalmail 10 - 3 november 2000

  • Wemmel heeft een centrum voor palliatieve zorgen.
    √ Wemmel heeft een centrum voor palliatieve zorg.

    Zorgen hebben ze daar al genoeg.

  • Vlaanderen interesseert zich niet aan deze informatie.
    √ Vlaanderen interesseert zich niet voor deze informatie.

    Zich interesseren voor en geïnteresseerd zijn in. Nooit aan!

  • Een oplossing voor zij die nog een baan zoeken.
    √ Een oplossing voor hen die nog een baan zoeken.

    Na een voorzetsel gebruiken we altijd hen.

  • De kamer waarin die foto´s getrokken zijn ...
    √ De kamer waarin die foto´s gemaakt / genomen zijn ...

    Kiezen kun je trekken, foto´s niet.

  • Niet iedereen werd gecontroleerd, wie niet verdacht was werd gerust gelaten.
    √ Niet iedereen werd gecontroleerd; wie niet verdacht was, werd met rust gelaten.

    Zo zeggen we dat in het Nederlands.

  • Het Israëlische leger voert helicopteraanvallen uit.
    √ Het Israëlische leger voert helikopteraanvallen uit.

    Het eerste deel komt van het Griekse woord helix (schroef), met als tweede naamval helikos.

  • politici
    √ uitspraak: poo·lie·tie·sie

    De uitgang -ici spreken we uit alsof er -isi stond.

  •  

Taalmail 11 - 17 november 2000

  • Een rubriek die me nauw aan het hart ligt.
    √ Een rubriek die me na aan het hart ligt.

    Na betekent "in de onmiddellijke nabijheid van".

  • Hij is de man in het schietkraam.
    √ Hij is de man in de schietkraam.

    Kraam is altijd een de-woord. Schietkraam is algemeen Belgisch-Nederlands. In Nederland hebben ze het over een schiettent.

  • We mogen ons aan een nieuwe rage verwachten.
    √ We mogen een nieuwe rage verwachten.

    Niet zich verwachten aan, dat is Frans. Gewoon verwachten.

  • Ik ben allergisch aan kattenhaar.
    √ Ik ben allergisch voor kattenhaar.

    Net zo: gevoelig voor.

  • De burgemeester informeerde de vorsten uitvoerig over de economische problemen van Ostrava.
    √ ... de vorst en de vorstin ..., ... de koning en de koningin ...

    Noemen we de koning en de koningin samen de koningen? Nee. Net zo noemen we hen ook niet de vorsten. Vorst(in) is overigens bijzonder plechtig.

  • epidemie
    √ uitspraak: ee·pie·dee·mie

    De klemtoon ligt op de laatste lettergreep. Het meervoud is epidemieën.

  • Intussen wordt gezocht naar de preciese oorzaak van de ramp in Kaprun.
    √ Intussen wordt gezocht naar de precieze oorzaak van de ramp in Kaprun.

    In precieze hoor en spel je een z, in precisie hoor je een z maar spel je een s.

  •  

Taalmail 12 - 24 november 2000

  • Italië verbiedt de invoer van Franse runderen ouder dan achttien maand.
    √ Italië verbiedt de invoer van Franse runderen ouder dan achttien maanden.

    Alleen de tijdsaanduidingen die op een r eindigen, gebruiken we in het enkelvoud: uur, jaar.

  • Egypte is een van de weinige Arabische landen dat normale betrekkingen onderhoudt met Israël.
    √ Egypte is een van de weinige Arabische landen die normale betrekkingen met Israël onderhouden.

    Van de weinige Arabische landen die met Israël betrekkingen onderhouden, is Egypte er een.

  • Om vijf over vijf regende het al in het Antwerpse.
    √ Om vijf over vijf regende het al in en om Antwerpen / in de buurt van Antwerpen.

    In het Antwerpse wát?

  • Julie Andrews heeft problemen met de stem.
    √ Julie Andrews heeft problemen met haar stem.

    Bij lichaamsdelen of dingen die nauw met de 'bezitter' verbonden zijn, gebruiken we een bezittelijk voornaamwoord: ze loopt met haar handen in haar zakken.

  • Soms moeten vrouwen naar hun echtgenoot luisteren.
    √ Soms moeten vrouwen naar hun man luisteren.

    Kwestie van stijl. Echtgenoot is wel bijzonder formele schrijftaal.

  • gekke-koeienziekte
    gekkekoeienziekte

    Als het eerste deel bij het tweede deel hoort, wordt een driedelige samenstelling in één woord gespeld. Er is een verschil tussen een korte baanwedstrijd en een kortebaanwedstrijd.

  • fiets, artiest, vriend
    √ uitspreken met een korte, heldere ie

    Geen doffe i uitspreken, alsof er fits, artist en vrind stond.

  •  

Taalmail 13 - 1 december 2000

  • Een vrachtwagen is een lading glas verloren.
    √ Een vrachtwagen heeft een lading glas verloren.

    Ben je iets kwijtgeraakt, dan heb je dat verloren. Wie verdoemd is, is voor eeuwig verloren.

  • Een nummer waarvoor ze altijd gekend zal blijven.
    √ Een nummer waar ze altijd om bekend zal blijven.

    Gekend is het voltooid deelwoord van kennen: ik heb hem goed gekend. Bekend is een bijvoeglijk naamwoord. Het betekent vermaard.

  • Er waren verschillende soorten vinken bij, allemaal erg gegeerde soorten.
    √ Er waren verschillende soorten vinken bij, allemaal gezochte / veelgevraagde / geliefde soorten.

    Alleen wapenschilden zijn gegeerd (in driehoeken verdeeld).

  • De maximumtemperatuur situeert zich rond de tien graden.
    √ De temperatuur ligt / schommelt rond (de) tien graden.

    Zich situeren is klakkeloos vertaald Frans en een huizenhoog cliché.

  • Je zit nu al wekenlang in een frigo.
    √ Je zit nu al wekenlang in een ijskast.

    Afkortingen op -o zijn meestal Frans. Niet labo, maar lab. Niet micro, maar microfoon.

  • En zal het U lukken?
    √ En zal het u lukken?

    Geen hoofdletter voor gewone stervelingen.

  • heterdaad
    √ uitspraak: hee·tər·daad

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  •  

Taalmail 14 - 8 december 2000

  • ... en aan zo'n bedrag konden ze niet weerstaan.
    √ ... en de verleiding van zo'n bedrag konden ze niet weerstaan.

    Geen aan! Je weerstaat iets. Met verleiding erbij klinkt het in mijn oren beter.

  • Dit geklasseerde gebouw wordt ingericht als opvangcentrum.
    √ Dit beschermde gebouw wordt ingericht als opvangcentrum.

    Documenten kun je klasseren. Gebouwen bescherm je.

  • ... om een deel van het stookoliefactuur te betalen.
    √ ... om een deel van de stookoliefactuur te betalen.

    Er valt niet te kiezen: factuur is een de-woord. Nog gewoner is: de stookolierekening.

  • De componist probeert doorheen de klassieke patronen te breken.
    √ De componist probeert door de klassieke patronen heen te breken.

    Als je de klassieke patronen al niet doorbreekt, natuurlijk.

  • Ik denk dat u ons dat kan vergeven.
    √ Ik denk dat u ons dat kunt vergeven.

    Gebruik werkwoorden in de tweede persoon bij u en je: je kunt, u zult, je wilt, u bent.

  • super
    √ uitspraak: suu·pər

    Met korte heldere u. Niet lezen alsof er supper stond.

  • Inschrijven kan tussen 16.30u en 20.30u.
    √ Inschrijven kan tussen 16.30 u. / 16.30 uur en 20.30 u. / 20.30 uur.

    Tijdstippen schrijven we met een punt tussen uur en minuten, en een spatie voor de afkorting u. (met punt) of het woord uur.

  •  

Taalmail 15 - 15 december 2000

  • Het fonds blikt terug op haar eerste werkjaar.
    √ Het fonds blikt terug op zijn eerste werkjaar.

    Naar een onzijdig woord verwijzen we met zijn.

  • ... een concert dat werd gecapteerd door onze collega's van de RTBF.
    √ ... een concert dat werd opgenomen door onze collega's van de RTBF.

    Begrijpen de luisteraars ons jargon?

  • Die kan voor een déclic zorgen.
    √ Die kan voor een ommekeer zorgen / een nieuwe aanzet geven.

    Overbodig Frans.

  • Eerst moet de bestemming van het gebouw wijzigen.
    √ Eerst moet de bestemming van het gebouw gewijzigd worden.

    De bestemming zelf kan niet wijzigen, wel veranderen. Iemand wijzigt iets.

  • De kans is klein dat het vlees in de voedselketen terechtgekomen zou zijn.
    √ De kans is klein dat het in de voedselketen terechtgekomen is.

    Schrap zou als dat kan. Het maakt een zin nodeloos zwaar en het doet Frans aan.

  • benzine
    √ uitspraak: ben·zie·nə

    Met korte heldere i. Niet lezen alsof er benzinne stond.

  • Tennister Sabine Appelmans gaat voor de VRT werken.
    Tennisster Sabine Appelmans gaat voor de VRT werken.

    Brigitte Becue is een zwem+ster, Sabine Appelmans een tennis+ster.

  •  

Taalmail 16 - 22 december 2000

  • George W. Bush zal op 20 januari als 43e president van de Verenigde Staten worden ingezworen.
    √ George W. Bush zal op 20 januari de eed afleggen / beëdigd worden als 43e president van de Verenigde Staten.

    Teennagels kunnen inzweren, presidenten niet.

  • Ook in Mexico City is asse neergekomen.
    √ Ook in Mexico City is as neergekomen.

    'Asse' bestaat niet. Vulkanische as. De as van een overledene.

  • Germinal Beerschot kreeg het bezoek van Moeskroen.
    √ Germinal Beerschot kreeg bezoek van Moeskroen.

    Geen lidwoord! Nog beter is: Germinal Beerschot kreeg Moeskroen op bezoek.

  • Nadien controleerde de thuisploeg het spel.
    Daarna controleerde de thuisploeg het spel.

    Nadien is bijzonder formeel en schrijftalig.

  • De overheid zal dat geld zelf moeten ophoesten.
    √ De overheid zal dat geld zelf op tafel moeten leggen.

    Kwestie van stijl. Ophoesten is een informeel woord. Het hoort niet thuis in een zakelijk journaal.

  • zeventig
    √ uitspraak: see·vən·təg

    Niet uitspreken als seef·təg. In de uitgang zit een stomme e.

  •  

Taalmail 17 - 5 januari 2001

  • We hebben een machtige bondgenoot, bondgenoot in de vorm van een krachtig hogedrukgebied.
    √ We hebben een machtige bondgenoot, een bondgenoot in de vorm van een krachtig hogedrukgebied.

    Het lidwoord mag niet ontbreken in zo'n herhaling, een herhaling die trouwens heel gewoon is in de spreektaal.

  • Neil Diamond vervoegt de mannen van de nacht.
    √ Neil Diamond sluit zich aan bij de mannen van de nacht.

    Werkwoorden kun je vervoegen, mensen niet.

  • Het is Van de Weyer die de strafschop gaat trappen.
    √ Van de Weyer gaat de strafschop trappen.

    Een gekloofde zin ('het is ... die ...') doet schrijftalig aan. In gesproken taal geven we de naam gewoon meer klemtoon. Een strafschop kun je overigens beter nemen, daar breek je je tong niet over.

  • Uiteindelijk zijn het dan toch de twee kandidaten geworden die al waren naar voor geschoven.
    √ ... die al naar voren waren geschoven.

    De werkwoorden moeten bij elkaar blijven: de werkwoordelijke eindgroep is ondoordringbaar. Pas op: naar voren en naar achteren, met -en.

  • Ze eisen drie procent opslag voor iedereen, ook voor de poetsvrouwen en secretariaatsmedewerkers.
    √ ... ook voor de schoonmaaksters en secretariaatsmedewerkers.

    Poetsen is wrijven tot iets glimt: koper en tanden kun je poetsen.

  • de mannen van de macht
    √ uitspraak: de a klinkt drie keer als een korte doffe a van 'bal'

    Een a in een gesloten lettergreep is dof. Let erop dat je ze niet scherp maakt voor g, ch, k, n en ng.

  • Montreal is zeker één van de aangenaamste steden van heel Noord-Amerika.
    √ Montreal is zeker een van de aangenaamste steden van heel Noord-Amerika.

    Vermijd klemtoontekens. Schrijf één alleen als er kans bestaat dat je een doffe e leest: hij deed het in één keer.

  •  

Taalmail 18 - 12 januari 2001

  • Luc is ongerust als Leontien laat verstaan meer te kunnen bieden dan hem.
    √ Luc is ongerust als Leontien laat doorschemeren ...

    Met minder twijfel kan ook: als Leontien duidelijk maakt ..., als ze te kennen geeft ...

  • Luc is ongerust als Leontien laat verstaan meer te kunnen bieden dan hem.
    √ ... dan hij.

    Je hoort het meteen als je de zin aanvult: ... dan hij kan bieden.

  • Luc is ongerust als Leontien laat verstaan meer te kunnen bieden dan hem.
    √ ... dat zij meer kan bieden dan hij.

    Kwestie van stijl. Een vervoegd werkwoord leest prettiger dan een infinitief.

  • Toch komen 90 % van onze inkomsten uit het buitenland.
    √ Toch komt 90 % van onze inkomsten uit het buitenland.

    Zet de persoonsvorm bij een percentage in het enkelvoud.

  • Veel kankerpatiënten kunnen de kosten niet betalen van hun behandeling.
    √ Veel kankerpatiënten kunnen de kosten van hun behandeling niet betalen.

    Kwestie van stijl. In zo'n korte zin kun je een woordgroep beter niet doormidden hakken.

  • uitzondering
    √ uitspraak: uitzondering

    Klemtoon op de eerste lettergreep.

  • sexualiteit
    √ seksualiteit

    Alleen in sex-appeal en sexy staat een x. Seks en alle woorden die ervan afgeleid zijn, spellen we met ks.

  •  

Taalmail 19 - 19 januari 2001

  • Dat enthousiasme is mooi om zien.
    √ Dat enthousiasme is mooi om te zien.

    Er zit een Frans geurtje aan. Altijd te bij een infinitief na om.

  • Wie tegelijk rijdt en belt, verdeelt zijn aandacht in twee.
    √ ... verdeelt zijn aandacht in tweeën.

    Een telwoord krijgt doorgaans de uitgang -en na een voorzetsel.

  • De genomineerden worden herleid tot vijf supergenomineerden.
    √ De genomineerden worden teruggebracht tot vijf supergenomineerden.

    Klinkt erg Frans. Breuken kun je herleiden. Inches kun je tot centimeters herleiden.

  • Het KMI waarschuwt voor rijm- en ijzelplekken in het hele land.
    √ ... rijm- en ijsplekken ...

    Volgens het KMI is ijsplekken de juiste term.

  • Hij wordt gevreesd omwille van zijn scherpe pen.
    √ Hij wordt gevreesd om zijn scherpe pen.

    Waar wordt hij om gevreesd? Om zijn scherpe pen.

  • trainer
    √ uitspraak: tree·nər

    Dus niet trèèner.

  • Congo, Congolees

    De Landenlijst van de Nederlandse Taalunie geeft de voorkeur aan de spelling met c.

  •  

Taalmail 20 - 26 januari 2001

  • Onze uitzending is gedaan.
    √ Onze uitzending zit erop.

    Gedaan is het voltooid deelwoord van doen: de afwas is al gedaan. Niet gebruiken als je klaar, af, voorbij, uit, afgelopen bedoelt.

  • Wat willen jullie van de minister bekomen?
    √ Wat willen jullie van de minister gedaan krijgen?

    Eten kan je slecht bekomen. Van de schrik kun je bekomen.

  • De legerkok werd op slag gedood.
    √ De legerkok was op slag dood.

    Letterlijk vertaald Engels (he was killed). Mensen komen om bij een ongeluk of aanslag.

  • Er gebeurden een heleboel ongelukken vanmorgen.
    √ Er zijn vanmorgen een heleboel ongelukken gebeurd.

    Al eens aan iemand in het gips gevraagd: 'Wat gebeurde er?' Feiten melden we met een voltooid tegenwoordige tijd.

  • reportage
    √ uitspraak: rə·por·taa·zjə

    In de eerste lettergreep staat een stomme e. Dat geldt overigens ook voor reclame.

  • recrutering
    √ rekrutering

    Alleen de spelling met k is goed.

  •  

Taalmail 21 - 5 februari 2001

  • Brucargo heeft zo goed als de hele dag stilgelegen door een elektriciteitspanne.
    √ Brucargo heeft zo goed als de hele dag stilgelegen door een stroomstoring.

    Alleen auto´s en vliegtuigen kunnen panne hebben.

  • De slachtoffers werden naar ziekenhuizen in Ieper gevoerd.
    √ De slachtoffers werden naar ziekenhuizen in Ieper gebracht.

    Voeren is eten geven.

  • Je kan er je klamme handen gaan afkuisen.
    √ Je kan er je klamme handen gaan afvegen.

    Je taal kun je kuisen.

  • Dan is het goed om weten hoe je ze best in de watten legt.
    √ Dan is het goed om te weten hoe je ze het best in de watten kunt leggen.

    Twee weken geleden nog gemeld: goed om te weten. Als je maagpijn hebt, kun je best (mogelijkheid) een aspirientje innemen, maar het best (voorkeur) een maagtablet.

  • Staat je radio op?
    √ Staat je radio aan?

    Je zet hem ook uit, niet af.

  • Er worden herstellingswerken aan het dak uitgevoerd.
    √ Er worden herstellingswerkzaamheden aan het dak uitgevoerd.

    Nog Nederlandser is reparatiewerkzaamheden. Travaux in het Frans, werkzaamheden in het Nederlands.

  • Er worden herstellingswerken aan het dak uitgevoerd.
    √ Er wordt aan het dak gewerkt.

    Kwestie van stijl. Waarom zo´n mondvol als het kort ook kan?

  •  

Taalmail 22 - 9 februari 2001

  • Die methode noemt eiceldonatie.
    √ Die methode heet eiceldonatie.

    Noemen is een naam geven, heten een naam hebben: hij heet Klaas, maar iedereen noemt hem Nico.

  • Tegen eind 2002 zouden de eerste elektronische identiteitskaarten kunnen uitgereikt worden.
    √ Tegen eind 2002 zouden de eerste elektronische identiteitskaarten uitgereikt kunnen worden.

    Het voltooid deelwoord staat voor of achter de hulpwerkwoorden, in gesproken taal het liefst ervoor.

  • De twee senatoren kloegen over vertraging.
    √ De twee senatoren klaagden over vertraging.

    Klagen is een zwak werkwoord: klagen, klaagde, geklaagd.

  • Limburg heeft zich kandidaat gesteld als Vlaams pilootproject.
    √ Limburg heeft zich kandidaat gesteld als Vlaams proefproject.

    Piloten vliegen.

  • De komende tien dagen moeten we de onderhandelingen met de sociale partners verderzetten.
    √ De komende tien dagen moeten we de onderhandelingen voortzetten.

    Al gemeld in de eerste taalmail. Overigens kun je ook gewoon verder onderhandelen zeggen.

  • Heeft het personeel schrik?
    Is het personeel bang?

    Van Dale noemt schrik hebben dialect.

  • Je moet binnen het uur een bevestiging naar de deurwaarder sturen.
    √ Je moet binnen een uur een bevestiging naar de deurwaarder sturen.

    Gebruik een onbepaald lidwoord na binnen: binnen een maand, binnen een week.

  •  

Taalmail 23 - 16 februari 2001

  • ... als je gepakt wordt aan 120 in 't uur.
    √ ... als je met (een snelheid van) 120 kilometer per uur gepakt wordt.

    Klinkt behoorlijk dialectisch. Nooit aan bij snelheden!

  • We nemen u mee doorheen de geschiedenis van een edel dier.
    √ We nemen u mee door de geschiedenis van een edel dier.

    Doorheen is géén voorzetsel. Gesplitst kan het soms wel: door de eeuwen heen.

  • Je waant je in een film en ik weet precies dewelke.
    √ Je waant je in een film en ik weet precies welke.

    Dewelke is hopeloos ouderwets. Het klinkt ook Frans.

  • Hij is niet de meest zelfzekere doelman.
    √ Hij is niet de meest zelfverzekerde doelman.

    Zelfzeker is geen algemene standaardtaal volgens Van Dale.

  • Op een kwartier tijd had je de belangrijkste les voor woudlopers geleerd.
    In een kwartier tijd had je de belangrijkste les voor woudlopers geleerd.

    Bij een tijdsduur gebruik je in: Koen Crucke is veertig kilo afgevallen in een paar maanden.

  • efficiënt
    √ uitspraak: ef·ficiënt

    De eerste lettergreep is gesloten. Je spreekt ze dus uit met de è van bed en niet met een heldere ee.

  • Canvas volgt de avonturen van Anderlecht in de Champions´ League op de voet.
    √ ... de Champions League...

    Geen apostrof! Zo is de naam geregistreerd.

  •  

Taalmail 24 - 23 februari 2001

  • Hij licht het opzet van het onderzoek toe.
    √ Hij licht de opzet van het onderzoek toe.

    Het opzet is doorgaans een snood plan: met het opzet te doden, kwaad opzet.

  • De bewoners wordt verzocht het water te koken vooraleer er gebruik van te maken.
    √ De bewoners wordt verzocht het water te koken alvorens er gebruik van te maken.

    Vooraleer kan nooit met te gecombineerd worden. Overigens is het erg schrijftalig: voor ze het gebruiken klinkt veel gewoner.

  • De Raad van State eist in haar arrest een volledige herziening van de bouwplannen.
    √ De Raad van State eist in zijn arrest een volledige herziening van de bouwplannen.

    Raad is mannelijk. Zonder discussie.

  • De portiersbende perste discotheken en cafés in het Antwerpse af.
    √ De portiersbende perste discotheken en cafés in en om Antwerpen af.

    In het Antwerpse wát? Dat vroeg ik me maanden geleden al eens af. Let ook op de spelling van cafés. Geen apostrof!

  • Dienstdoend burgemeester Bruno Steegen van Bilzen heeft de nachtvergunning van een café in de Brugstraat ingetrokken.
    Waarnemend burgemeester Bruno Steegen ...

    Dienstdoend impliceert dat Bilzen verscheidene burgemeesters heeft, die om de beurt hun functie uitoefenen: de burgemeester die dienst had.

  • een symfonie in drie bewegingen
    √ een symfonie in drie delen

    Een gallicisme van formaat.

  • Ook nu nog teveel PCB en DDT.
    √ Ook nu nog te veel PCB en DDT.

    Het teveel, maar te veel hebben. Vergelijk het met te weinig PCB.

  •  

Taalmail 25 - 2 maart 2001

  • In Ovifat kunt u Alpijns skiën.
    √ In Ovifat kunt u alpineskiën.

    De sport heet alpineskiën. Alpijns is verouderd voor alpien of alpine.

  • De Bush-administratie wil het budget van de NASA beperken.
    √ De regering-Bush wil het budget van de NASA beperken.

    Administratie is slecht vertaald Engels.

  • Ik ga straks toch eens vragen achter een bubbelbad.
    √ Ik ga straks toch eens informeren naar / informatie vragen over een bubbelbad.

    Klinkt behoorlijk tussentalig, dat vragen achter.

  • De installatie werd gedaan door een bevriend elektrieker.
    √ De installatie werd gedaan door een bevriend elektricien.

    De functienamen op -ieker zijn fout: technieker (technicus), optieker (opticien), politieker (politicus), mekanieker (monteur, mecanicien).

  • De installatie werd gedaan door een bevriend elektrieker.
    √ De installatie werd gedaan door een bevriende elektricien.

    Het kan zonder, maar in gesproken taal kun je het bijvoeglijk naamwoord beter wel verbuigen.

  • ziekte
    √ uitspraak: korte heldere i

    Ik hoor steeds vaker ten onrechte een doffe i in ziekte, vooral bij mensen die kip uitspreken alsof er kiep staat. Hypercorrectie heet dat.

  • ... om zo de metastase of uitzaaiïng van de kankercellen tegen te gaan.
    √ ... om zo de metastase of uitzaaiing van de kankercellen tegen te gaan.

    Bij een combinatie van meer dan twee klinkerletters wordt geen trema gezet direct na de i: artificieel, serieus, buiig.