Spraken Adam en Eva Antwerps?

In de 16e eeuw stelde de humanist Johannes Goropius Becanus dat het Antwerps rechtstreeks afstamde van de oertaal van de mensheid. Ook de wetenschapper Simon Stevin meende dat Adam en Eva een soort oer-Nederlands hadden gesproken.

Lag het aards paradijs dan aan de Schelde? Alle Sinjoren zijn daarvan overtuigd. Nu Canvas Curiosa nog...

Wie is Goropius Becanus?

Het is de 16e-eeuwse humanist Johannes Goropius Becanus, die deze straffe taalkundige stelling poneerde in zijn boek Origines Antwerpianae. Wie is hij?

Jan Gerartsen van Gorp van de Beke wordt geboren in het Noord-Brabantse plaatsje Gorp, nét over de huidige grens ten noorden van Turnhout, in het jaar 1519. Als telg uit een welstellende familie schrijft hij zich in aan de universiteit van Leuven, waar hij Latijn, Grieks en Hebreeuws studeert aan het Collegium Trilingue ofte Drietalencollege, een twintigtal jaar tevoren opgericht onder de bezieling van Erasmus.

Hij latiniseert zijn Brabantse naam zoals dat toen in de mode was tot Johannes Goropius Becanus. In 1550 promoveert hij tot doctor in de medicijnen. Na zijn studies reist hij naar Italië, Spanje, Frankrijk, Engeland en de Duitse landen. Het geeft hem de gelegenheid zich naast de medische wetenschappen ook toe te leggen op zijn favoriete hobby: de filologie of de studie van de talen.

Dokter in Antwerpen

De jonge Becanus, zoals we hem kortweg zullen noemen, bouwt een zekere reputatie op als dokter. Zo is hij verbonden aan het hof van keizer Karel V, meer specifiek als lijfarts van diens zusters Eleonora van Habsburg en Maria van Hongarije.

In 1554 vestigt hij zich te Antwerpen als stadsarts. In de havenstad heeft hij een bloeiende praktijk met internationale klanten, onder wie de rijke bankiersfamilie Fugger. Hij heeft contacten in de hoogste regeringskringen in Brussel, o.m. met kardinaal Granvelle.

In 1569 publiceert hij bij uitgeverij Plantijn zijn magnum opus over het ontstaan van Antwerpen (Origines Antwerpianae). Het is in dit boek dat hij zijn theorie uiteenzet over de oertaal van Adam en Eva.

Datzelfde jaar 1569 verhuist hij naar Luik. Ook daar werkt Becanus als arts. Enkele jaren later ontbiedt de gouverneur-generaal van de Nederlanden, hertog Juan de la Cerda, Becanus naar Maastricht. De gouverneur sukkelt er met zijn gezondheid, maar het is niet de patiënt die zou bezwijken, wel de dokter, want Becanus overlijdt tijdens zijn verblijf in Maastricht in 1573.

Babylonische spraakverwarring

Goropius Becanus zal vooral de geschiedenis ingaan, niet als arts, wel als bedenker van de filologische theorie dat het Antwerps-Brabants of het Nederlands, rechtstreeks afstamt van de oertaal van de mensheid, m.a.w. de taal die Adam en Eva spraken in het aards paradijs.

Het gaat dus om de taal die de mensheid gemeenschappelijk had vóór de linguïstische verwarring die ontstond na de Toren van Babel. Het Bijbelboek Genesis vertelt dit verhaal: na de schepping van Adam en Eva spraken alle mensen een zelfde taal. Vertoornd door de hoogmoed van de mensen, die het lef hadden om een hemelhoge toren te bouwen, zorgde God voor de ‘Babylonische spraakverwarring’: de volkeren raakten verspreid over de aarde en er ontstonden verschillende talen.

Maar de nakomelingen van Jafet, een van de zonen van Noach, die niet hadden meegebouwd aan de Toren van Babel, bleven die oertaal spreken. Zij kwamen in onze contreien terecht en hun taal (het Cimbrisch) lag volgens Becanus aan de oorsprong van het Antwerps-Brabants.

Meer weten? Ontdek het hele verhaal in de nieuwe Canvas Curiosa: https://cnv.as/antwerps