Kranten, haal het nepnieuws over de ANS van jullie site

Dinsdag 20 april is de nieuwe onlineversie van de Algemene Nederlandse Spraakkunst  (ANS) gelanceerd. Er is genuanceerd over gepubliceerd op vrtnws.be. Twee dagen later publiceren ook De Morgen en Het Laatste Nieuws een artikeltje. De kop luidt ‘Grammaticaregels versoepeld: deze taalfouten zijn vanaf nu wel juist‘. Prikkelend, dat wel, en het lokt heel wat lezers. Alleen staat het artikel vol inhoudelijke fouten. Je zou kunnen zeggen: het is nepnieuws. De Standaard heeft haar bericht intussen rechtgezet.

Laat ik eens met u door het artikel uit De Morgen en HLN gaan. Zo begint het: “Taalpuristen zullen het niet graag horen, maar de grammaticaregels zijn na 24 jaar aangepast. In de nieuwe versie van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) wordt komaf gemaakt met enkele oude grammaticaregels.”

Hoe zit het echt? De eerste papieren editie van de ANS is verschenen in 1984. Een tweede editie verscheen in 1997 op papier en in 2002 online. In 2016 is begonnen met een technische en inhoudelijke revisie van de ANS. Vorige dinsdag is de ANS in zijn nieuwe jasje gepresenteerd. Tegelijk zijn er enkele herziene hoofdstukken verschenen, namelijk die over de voorzetsels en de ontkenning. Gaandeweg zullen de oude hoofdstukken van 1997 door herziene versies worden vervangen. Dat had de journalist kunnen lezen in het persbericht van de Nederlandse Taalunie.

Hoezo, ‘de grammaticaregels zijn na 24 jaar aangepast‘? Hoezo, ‘er wordt komaf gemaakt met enkele oude grammaticaregels’? Op een paar hoofdstukken na is de nieuwe online-editie van de ANS vooral op het gebied van techniek nieuw.

de eerste editie van de ANS
De eerste editie van de ANS, uit 1984.

Verder in het artikel lezen we dit: “Voortaan mag je bijvoorbeeld zeggen dat ‘Jan groter is als Marc’, terwijl dat vroeger altijd ‘groter dan’ moest zijn.” Laten we eens even kijken wat de ANS echt zegt:

als of dan

Kijk eens rechtsboven: “Dit hoofdstuk is de ANS-versie uit 1997.” Hoezo, vróéger moest je zus zeggen en nú mag zo ook? Er is geen woord veranderd aan de tekst. Je moet bovendien al van heel slechte wil zijn om de laatste alinea van de tekst hierboven te lezen als ‘doe maar op’. Zelfs al in de eerste editie van de ANS stond een waarschuwing: “Het voegwoord als is in deze functie niet voor alle taalgebruikers aanvaardbaar.”

Het is zelfs heel uitzonderlijk dat de ANS zo’n waarschuwing bij een onderwerp zet. De ANS is namelijk geen handboek om Nederlands te leren, maar een wetenschappelijke beschrijving van hoe Nederlandstaligen in de werkelijkheid hun taal gebruiken. De ANS is uitdrukkelijk geen wetboek dat bepaalt hoe taalgebruikers het Nederlands móéten gebruiken, de ANS beschrijft hóé ze het gebruiken. Natuurlijk kun je de ANS in het onderwijs of als schrijver hanteren als norm, als je je wilt conformeren aan de manier waarop andere Nederlandstaligen de taal gebruiken. Maar nogmaals, dat is niet het eerste doel van de ANS.

Vervolgens gaat het stuk over de dubbele negatie. Dat is interessant, want de ontkenning wordt behandeld in een herzien hoofdstuk. Deze tekst is dus wel nieuw. In het krantenartikel staat dit: “Voortaan zijn in spreektaal dus zowel ‘Hij heeft nooit geld’ als ‘Hij heeft nooit geen geld’ correct volgens de ANS.” Dat klopt. Maar voeg er dan misschien ook dit zinnetje uit de ANS aan toe: “Dubbele ontkenningen als in (4)-(6) gelden als zeer informeel en passen niet in verzorgde schrijftaal.” Dan zou je niet zoveel heisa om niets veroorzaken.

De volgende kwestie die in het artikel behandeld wordt, is ‘een hele grote neus’: “De ANS heeft ook het bijwoord herbekeken. Zo kan je nu ook zeggen dat iemand een ‘hele grote neus’ heeft in plaats van een ‘heel grote neus’.” Ook dat is precies hetzelfde als wat in de ANS van 1997 stond. Hetzelfde geldt voor de kwestie ‘hen‘ of ‘hun’. Ook aan die paragraaf is geen woord veranderd. Er wordt dus niets versoepeld. Niets.

Als klap op de vuurpijl herhaalt Joël De Ceulaer dezelfde onwaarheden in zijn column gericht aan Kristien Hemmerechts: “En door te buigzame organisaties zoals de Taalunie, die deze week nog maar eens een stoet taalfouten in de adelstand verhief: hen/hun, als/dan, de dubbele ontkenning – pff, het steekt allemaal zo nauw niet meer. Nog even en ‘Oenoemdegij?’ is ook correct.”

Dit vind ik bijzonder kwalijk. Het taaldebat in Vlaanderen is sowieso al hyperemotioneel. Probeer dan ten minste de feiten juist te hebben. Anders maak je je schuldig aan iets waar we met zijn allen tegen moeten vechten: nepnieuws. Want dat is het krantenbericht dat ik hierboven met u heb doorgenomen: fake.

Beste De Morgen en Het Laatste Nieuws, doe zoals De Standaard en zet dat bericht recht. Ik citeer met plezier uit De Standaard van vandaag: “De herziene Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) laat eeuwenoude gram­ma­ticale regels los, luidde het eerder deze week, ook in deze krant. Dat klopt niet: de ANS beschrijft de taal alleen zoals we ze spreken, maar schrijft geen regels voor.” Bedankt daarvoor.

 

Ziet u hieronder geen filmpje, dan kunt u het bekijken op het YouTube-kanaal van VRT Taal.