Gefeliciteerd met je 90e verjaardag, Onze Taal!

Op 16 mei 1931 werd het Genootschap Onze Taal opgericht. In het teken van het 90-jarig bestaan van de organisatie maakten ze de allereerste editie van het gelijknamige tijdschrift integraal online beschikbaar. Hoe kunnen we dat 90-jarige jubileum beter vieren dan door daar eens door te scrollen en de geschiedenis van de organisatie onder de loep te nemen?

Zoals allemaal te lezen staat in de eerste editie van het tijdschrift ‘Onze Taal’, verschenen in maart 1932, was het hoofddoel van het genootschap om de Nederlandse taal zo zuiver mogelijk te houden. Naar eigen zeggen waren de oprichters geen puristen. Maar als je de eerste editie in handen neemt, zie je dat ze duidelijk wel de drang voelden om met lijstjes germanismen naar de Nederlanders te gooien. Daarnaast pronkte uiteraard de juiste Nederlandse variant.

Het Genootschap Onze Taal raakte bekend in het gehele Nederlandstalige gebied door hun tijdschrift ‘Onze Taal’. Bovendien geven ze ook al decennialang taaladvies aan iedereen die met vragen zit. Dat taaladvies veranderde stevig van formaat door de jaren heen. In de beginjaren zei de taaladviseur van het orgaan voornamelijk ‘dit is fout, dit is goed’, ‘zo mag het niet, zo moet het’. Maar net zoals de evolutie in Vlaanderen is gelopen, is er tegenwoordig meer ruimte voor hoe de taal effectief gebruikt wordt.

Dat Vlaanderen een fase van strenge taalopvoeding heeft gekend, is niemand ondertussen nog vreemd. Nog niet zolang geleden, op de Dag van de Moedertaal, verscheen op deze website een interview met Annie Van Avermaet. Zij was een van de presentatoren van het historische programma ‘Hier spreekt men Nederlands’. Het doel van dat programma was om de Vlaming op te voeden op talig vlak. Alles wat Frans was, was slecht en moest worden gebannen. Voor dat woord kwam dan het juiste – meestal – Noord-Nederlandse alternatief.

Wat veel minder bekend is, is dat Nederland ook een fase van taalopvoeding en taalzuivering heeft gekend. Zo ontstond Onze Taal in Nederland meer dan dertig jaar voor ‘Hier spreekt men Nederlands’ in Vlaanderen het licht zag. In het eerste tijdschrift dat verscheen – de volle vier pagina’s dik – is de volledige laatste pagina gewijd aan germanismen die je maar beter niet kon gebruiken. Niet zozeer het Frans was in Nederland vijand nummer één, maar het Duits moest en zou uit ons zuivere Nederlands blijven.

Bij Nederlandstaligen 90 jaar later kan die eerste editie wel een glimlach op het gezicht toveren. Behalve dat de oprichters uit de doeken doen waarom ze het Genootschap hebben opgericht, verzekeren ze de lezers eveneens dat ze absoluut niets tegen Duitsland hebben en evenmin tegen de Duitse taal. Maar volgens hen is het Duits gevaarlijker dan het Frans, want het Duits lijkt toch wel erg op ons dierbare Nederlands. Hun werk houden ze “vrij van schoolmeesterij en spelden-op-laag-water-zoeken”, maar lijstjes waren ongetwijfeld meer dan nodig!

Als jij het al eens uitgeprobeerd hebt om een aanhangwagen te benutten, bedenk dan maar eens dat jij negentig jaar eerder het had beproefd om een bijwagen te bezigen.

Wil je zelf eens een blik werpen op de woorden die je als Nederlandstalige 90 jaar geleden beter niet kon gebruiken? Lees dan het eerste nummer van ‘Onze Taal’.