De Van Dale is rond

cd-rom Van Dale

Trots waren ze, de uitgevers van Van Dale, vorige donderdag in Utrecht. En terecht. Precies één jaar nadat de dertiende papieren editie van de Grote Van Dale was verschenen, presenteerden ze de elektronische versie van het woordenboek. Vanaf nu is het beste woordenboek van het Nederlands dus ook op cd-rom te verkrijgen. En het ziet er goed uit.

De elektronische versie bevat precies hetzelfde materiaal als de papieren. Alleen kun je het veel sneller, veel makkelijker en veel overzichtelijker raadplegen. Er zit heel wat meer licht en lucht in de tekst én je kunt zelf kiezen hoeveel je wilt zien. Heb je geen boodschap aan voorbeeldzinnen, dan schakel je ze toch gewoon uit?

Het woordenboek kan veel meer dan de papieren versie. Je kunt ook zoeken in de betekenissen. Heel handig als je wel weet wat je wilt zeggen, maar niet op het woord kunt komen. Hoe heet zo’n ouderwetse lange jas met twee rijen knopen? Even – een seconde – laten zoeken naar ‘jas’ en ‘twee rijen knopen’ én hup ... ‘redingote’ verschijnt op je scherm. Geen idee hoe je dat uitspreekt? Gewoon het woord aanklikken en de computer spreekt het voor je uit. Ook dat is nieuw. Spreekwoorden vind je net zo makkelijk.

De elektronische Van Dale kan ook rijmen. Hij kan daarbij rekening houden met de klemtoon als je dat wilt. ‘Reporter’ rijmt op ‘sporter’, ‘korter’ en ‘supporter’, zegt hij. Mag het ook een schrikkelrijm zijn, dan geeft hij er nog ‘sluikstorter’ bij. Tussen haakjes, wat een schrikkelrijm is, staat niet in het woordenboek, maar dat terzijde.

De cd-rom is ook leuk speelgoed. Had je graag willen weten of er Nederlandse woorden met acht medeklinkers op een rij bestaan? Geen probleem. Je kunt ook jokers gebruiken bij het opzoeken. In ‘angstschreeuw’ en ‘gerechtsschrijver’ staan er acht medeklinkers achter elkaar. En met de letters van ‘presentator’ kun je het woord ‘paternoster’ vormen. Zulke anagrammen maken kan de nieuwe Van Dale ook. De elektronische Van Dale is een zegen voor bedenkers van taalspelletjes. En natuurlijk ook voor de kandidaten die ze moeten oplossen ...