De opmars van ‘wuk’

‘Wuk’ rukt op in West-Vlaanderen. En brengt zelfs een heel nieuw woord mee: ‘etwuk’. Dat ontdekte taalkundige Anne-Sophie Ghyselen van de Universiteit van Gent.

Freddie De Vadder, het typetje van komiek Bart Vaneste, heeft ‘wuk’ erg in de kijker gezet bij het grote publiek. Hij is de wuk-zegger bij uitstek, maar is hij ook de oorzaak van die opmars? Taalkundige Anne-Sophie Ghyselen zei in het middagprogramma ‘Nieuwe feiten’ op Radio 1 dat de opmars van ‘wuk’ al veel langer aan de gang was. “We zien dat hoe jonger een West-Vlaming is, hoe groter de kans is dat hij een wuk-variant gebruikt in plaats van het woord ‘wat’ in het Standaardnederlands”, legt Ghyselen uit.

Ja wadde

Uit oudere data over dialectgebruik in West-Vlaanderen blijkt dat het gebied waar vroeger ‘wuk’ gebruikt werd, zich beperkte tot de regio Poperinge, Ieper en het zuid-oosten van West-Vlaanderen. In de rest van West-Vlaanderen werd in plaats van ‘wat’ meer ‘wadde’ gebruikt en in de regio rond Veurne het woord ‘winne’. Dat was volgens onderzoekster Ghyselen het oude patroon. “We zien dat die territoria nu aan het verschuiven zijn”, zegt ze. “‘Wuk’ is duidelijk aan een opmars bezig.”

Onderzoekster Ghyselen denkt niet dat het woord de provinciegrens zal oversteken. “Wij hebben het gevoel dat ‘wuk’ ook wordt gebruikt om jezelf te profileren als een West-Vlaming. Daarom lijkt het ons erg onwaarschijnlijk dat Gentenaars of mensen uit Eeklo plots gaan beginnen te ‘wukken’.”

Freddy De Vadder
Freddie De Vadder

Etwuk

Nog opvallend is dat er ook al een afgeleid woord van ‘wuk’ bestaat. “Uit een enquête die we hebben afgenomen bij 10.000 West-Vlamingen bleek dat ‘wuk’ ook een invloed heeft op de zogenoemde onbepaalde voornaamwoorden”, legt Ghyselen uit.

“West-Vlamingen gebruiken het woord ‘etwat’ als ze ‘iets’ willen zeggen. Om iets onbepaalds uit te drukken nemen West-Vlamingen dus het vraagwoord (bijvoorbeeld ‘wat’) en zetten er ‘et’ voor (‘etwat’). Opvallend is nu dat we in onze oude data nooit ‘etwuk’ vonden en nu, in onze bevraging komt dat woord enorm veel voor. In een aantal decennia hebben we een enorme verspreiding van de nieuwe vorm ‘etwuk’ in heel West-Vlaanderen.

 

U kunt meer lezen over ‘wuk’ op neerlandistiek.nl.