‘De Gruffalo’ in dertien streektalen

De slimste muis en het meest geliefde monster uit de kinderliteratuur spreken vanaf nu ook Gents, Antwerps, Rotterdams en nog tien andere dialecten of streektalen uit Vlaanderen en Nederland. Bekende Vlamingen en Nederlanders vertaalden zelf de originele tekst naar hun eigen dialect. Via een QR-code in het boek kan je ook naar een ingelezen versie van de vertalers luisteren.

Het prentenboek ‘De Gruffalo’, geschreven door de Engelse auteur Julia Donaldson en geïllustreerd door Axel Scheffler, verscheen al in 1999. Het vertelt het verhaal van een muis die op stap gaat in het bos en daar allerlei gevaarlijke beesten tegenkomt. Om zich te redden verzint de muis een afschuwelijk monster, de Gruffalo, om de andere dieren bang te maken.

Er zijn al miljoenen exemplaren van het boek verkocht over de hele wereld en het is ook bij ons nog altijd erg populair. Vorig jaar stond het boek nog op nummer 4 in de lijst van beste voorleesboeken, verkozen door de lezers van vrtnws.be.

De Gruffalo

Voor de grap

Het idee om verschillende versies in het dialect te maken, kwam door een 1 aprilgrap. “Vorig jaar had er iemand van de uitgeverij Lemniscaat (Lemniscaat is van oorsprong een Rotterdamse uitgeverij, red.) als grap in de aanbieding op 1 april gezet dat we ‘De Gruffalo’ in het Rotterdams gingen uitgeven”, legt Elly Simoens van de uitgeverij uit. “Daar kwamen heel veel positieve reacties op van boekhandels en klanten. Zo is het idee gegroeid en uiteindelijk zijn we aan 13 verschillende boeken gekomen. Het is dus echt een uit de hand gelopen 1 aprilgrap.”

Naast de Vlaamse versies van Flip Kowlier in het West-Vlaams, Daan Hugaert in het Gents en Tourist LeMC in het Antwerps, zijn er ook tien Nederlandse versies: in het Amsterdams van Huub van der Lubbe, Brabants van Guus Meeuwis, Drents van Daniël Lohues, Grunnegs (Gronings) van Marlene Bakker, Haags van Sjaak Bral, Limburgs van Frans Pollux, Rotturdams van Dave von Raven, Twents van Herman Finkers, Utregs van Herman van Veen en het Zeêuws van Katinka Polderman.

Via een QR-code in het boek is het verhaal ook te beluisteren. De vertalers hebben zelf hun vertaling ingelezen. Hieronder kan je enkele fragmenten van de Vlaamse versies beluisteren:

De Nederlandse tekst staat - zoals de originele - op rijm. Die rijmverzen vertalen naar het dialect leidde tot een aantal leuke spitsvondigheden met typische dialectuitdrukkingen. Dat leverde zinnen op zoals: “Ip de punt van zin neuze zit er een kizzige wratte” in het West-Vlaams van Kowlier, of “Knarsende kôken die iender wa kèwwen” in het Gents van Hugaert.

Dat de uitgeverij voor de West-Vlaamse versie bij Flip Kowlier terechtkwam, is uiteraard niet verwonderlijk. De man zingt en rapt al jaren in het West-Vlaams en hij heeft ook al enkele kinderboeken en een kerstverhaal in het West-Vlaams geschreven. Kowlier was direct enthousiast, vooral omdat het precies om ‘De Gruffalo’ ging. “Ik heb vroeger met mijn zoon, die ondertussen 12 is, niet zo heel veel gelezen, maar ‘De Gruffalo’ was ons absolute lievelingsverhaal”, zegt Kowlier. “Ik vind dat het verhaal heel clever in elkaar zit. Schitterend hoe de muis de andere dieren te slim af is!”

De vertaling naar het West-Vlaams maken was voor Kowlier moeilijker dan hij zelf had verwacht. Zorgen dat de tekst in het West-Vlaams blijft rijmen, was niet eenvoudig. “Waar bijvoorbeeld in het Nederlands ‘muis’ en ‘huis’ rijmen, is dat in het West-Vlaams ‘muzze’ en ‘us’, wat uiteraard niet rijmt. Daarom moest ik dus hier en daar een paar kunstgrepen toepassen en af en toe de tekst aanpassen om die toch nog te laten rijmen. Daar zat de uitdaging”, besluit Kowlier.

De Gruffalo in het Antwerps