De eindejaarsvraagjes van VRT Taal

VRT Taal heeft aan enkele mensen vijf vragen over de taal in 2020 gesteld.

  1. Wat is u het afgelopen jaar op gebied van taal het meest opgevallen?
  2. Wat is het beste dat u dit jaar gelezen, gevolgd, gezien hebt?
  3. Wat was het lelijkste woord van 2020?
  4. Wat was het mooiste woord van 2020?
  5. Wie had volgens u het opvallendste taalgebruik van 2020?

 

Stijn De Paepe
Huisdichter van De Morgen

Stijn De Paepe

  • Opvallend
    ‘… in tijden van corona’. In krantenberichten, mails, Facebookposts, tijdens zoomvergaderingen … Gabriel García Márquez draaide zich veelvuldig om in zijn graf.
     
  • Beste
    ‘Cliënt E. Busken’, de laatste roman van Jeroen Brouwers. Een grand cru. Alweer.
     
  • Lelijkste
    ‘Huidhonger’. Het is me te fysiek, te direct, te gretig, te onomfloerst.
     
  • Mooiste
    Het ‘zich niet bewegend verplaatsen’ van De Crem. Schone uitdrukking in al haar wanstaltigheid. Zeer Belgisch.
     
  • Taalgebruiker
    Mark Coenen, in zijn schrijverij voor De Morgen, spande dit jaar de kroon en legde virtuoos formulerend en geestig menig vinger op de wonde.

 

Stefan Grondelaers
Sociolinguïst aan de Radboud Universiteit (Nijmegen)

Stef Grondelaers

  • Opvallend
    Dat de oerconservatieve Vlaamse standaardtaalideologie niks aan kracht inboet. Het feit dat onze spreektaal alsmaar diverser en inclusiever wordt, leidt niet tot enige versoepeling in onze ideeën over taal, integendeel: we blijven helaas krampachtig vasthouden aan een louter virtuele norm.
     
  • Beste
    Ik benijd collega Nicoline van der Sijs om haar vermogen het kluwen van factoren dat tot moderne standaardtalen leidt mals en krokant uit te leggen. Haar boek ‘15 eeuwen Nederlandse taal’ is een juweel van stevig doortimmerde, maar licht verteerbare analyse.
     
  • Lelijkste
    Ik vind woorden eigenlijk nooit mooi of lelijk. Ik hou er echter niet van dat mijn Nederlandse studenten hun mails steeds vaker afsluiten met het dwingende ‘ik hoor graag van u’ – maar dat kan een persoonlijke overgevoeligheid zijn.
     
  • Mooiste
    Zie hierboven.
     
  • Taalgebruiker
    Ik blijf me verbazen over het idiolect van vlogger Acid. Ik weet nog altijd niet of hij een eigen taalstijl bij elkaar ‘bricoleert’, of zijn westelijke accent tracht te verbergen achter een (enigszins kunstmatige) Noord-Nederlandse façade. Benieuwd of zijn taal navolging krijgt.

     

 

Katrien Janssens
Wablieft

Katrien Janssens

  • Opvallend
    Ik realiseerde me hoe zwak het woord ‘niet’ is, toen ik een brief kreeg vol zinnen als: “We geven niet toe aan treurigheid in deze vreselijke tijd.” Positief bedoeld, maar tegen zo’n trieste woordenschat is geen negatie opgewassen.
     
  • Beste
    Ik ben fan geworden van AudioCollectief SCHIK. Hun podcasts ‘El Tarangu’ en ‘Bob’ zijn ideaal gezelschap bij huishoudelijke klussen.
     
  • Lelijkste
    Ik begrijp niet waarom je voor woorden als ‘sanitaire crisis’ zou kiezen, wanneer je evengoed ‘gezondheidscrisis’ kan zeggen. Op zulke momenten schuifelt de Wabliefter in mij onrustig op haar stoel.
     
  • Mooiste
    Bij elke stap die we het afgelopen jaar zetten, moesten we nadenken. Dat deed me ten volle beseffen wat een prachtig woord ‘spontaan’ is. Kom terug, ‘spontaan’, ik heb je gemist!
     
  • Taalgebruiker
    We reikten zopas de Wablieftprijs 2020 uit aan Steven Van Gucht. Hij communiceert altijd laagdrempelig, zonder nuance te verliezen. Het doet me deugd te merken dat onze keuze breed gedragen is.

     

 

Mohamed Ridouani
Burgemeester van Leuven

Mohamed Ridouani

  • Opvallend
    Niet bijster origineel, maar mij is vooral opgevallen hoe de coronacrisis nieuwe woordenschat toevoegt. Het ene woord al meer geslaagd dan het andere.
     
  • Beste
    Het boek ‘De eenzame eeuw’ van Noreena Hertz vond ik inspirerend. Ze beschrijft hoe eenzaamheid de drijvende kracht bij uitstek is achter polarisering, extremisme en vervreemding.
     
  • Lelijkste
    ‘Incidentie’, het aantal besmettingen in twee weken tijd per 100.000 inwoners. Het is zo’n abstracte term, terwijl het veel verdriet verbergt dat achter de cijfers schuilgaat.
     
  • Mooiste
    ‘Ewa drerrie’, de populairste uitdrukking bij jongeren dit jaar. Een kruisbestuiving met het Marokkaans-Arabisch. Het is duidelijk dat bij kinderen de inclusieve samenleving gewoon een feit is, het gaat haast moeiteloos.
     
  • Taalgebruiker
    De vloggers en YouTubers zoals Dylan Haegens, die ik zijdelings mee volg via mijn kinderen. Hun zinnen lijken soms aan elkaar geknutseld, maar de boodschap komt blijkbaar toch over, want mijn twee zonen, en vele anderen met hen, zijn grote fan.

     

 

Wilfried Vandaele
Vlaams Parlementslid, lid van de Interparlementaire Commissie voor de Nederlandse Taalunie

Wilfried Vandaele

  • Opvallend
    Met de zekerheid dat dit klinkt als de klaagzang van een oude heer: het steeds zwakker worden van de standaardtaal. Het vervagen van de norm, absoluut onaangenaam voor nieuwkomers bij ons en mensen in het buitenland die Nederlands willen leren.
     
  • Beste
    In Nederland kocht ik jaren geleden het hele Woordenboek der Nederlandsche Taal in 38 gebonden boekdelen. Op zoek naar een vergeten term, ging ik onlangs eens flink grasduinen in dit grootste woordenboek ter wereld. Fascinerend hoe sommige woorden helemaal verdwenen zijn, en andere taai overleven.
     
  • Lelijkste
    ‘Coronabubbel’ en eigenlijk alles wat met het klotevirus te maken heeft … Zelfs woord van het jaar ‘knuffelcontact’ vind ik klef. Wat mij ook in 2020 bleef ergeren: het steeds kwistiger rondstrooien van Engelse termen en moeilijke woorden in het algemeen. Vele mensen begrijpen die niet.
     
  • Mooiste
    ‘Betonstop’. De term bestond eigenlijk al eerder, maar kwam eind 2020 weer op de proppen. De term werd door de politici intussen als ‘politiek niet correct’ gebannen en vervangen door ‘bouwshift’. Maar ‘betonstop’ bekt zoveel beter!
     
  • Taalgebruiker
    Laten we beginnen met het intrappen van de open deur: Martine Tanghe. Een laatste eresaluut voor voorbeeldig taalgebruik. Wat eruit springt in negatieve zin: ingehuurde commentatoren, bijvoorbeeld bij sportwedstrijden, die erin slagen in tien minuten tijd vijf keer te zeggen ‘de mensen die dat in het publiek staan’ en ‘de renner die dat van fiets wisselt’.

 

Lynn Wesenbeek
Journaliste, lid van de Raad van Bestuur van VRT

Lynn Wesenbeek

  • Opvallend
    Gents, Antwerps, Limburgs, West-Vlaams …vele schermgezichten spreken geen zuiver Nederlands. Dat is jammer want beeld- en taalvorming zijn belangrijk als je voor een grote groep mensen werkt. En naast het dialect spreken ze ook gewoon Engels ;-).
     
  • Beste
    ‘De meeste mensen deugen’ van schrijver en historicus Rutger Bregman. Ik kreeg het boek cadeau van mijn schoonzoon. Ik vond het een interessant boek, vlot en helder geschreven, en het laat vooral nadenken over het vastgeroeste mensbeeld dat we in vele gevallen hebben. Waarom doen mensen wat ze doen? De meeste mensen deugen wel degelijk. Het boek is niet bedoeld voor doemdenkers.
     
  • Lelijkste
    ‘Corona’.
     
  • Mooiste
    ‘Knuffelcontact’, niet te verwarren met het ‘knuffelmaatje’ in Nederland.
     
  • Taalgebruiker
    Martine Tanghe werd bij haar afscheid dit jaar bekroond met De Grote Prijs Jan Wauters voor Uitmuntendheid in de Nederlandse Taal. Met haar verdwijnt een taalvirtuose maar de toon op de VRT-nieuwsdienst is gezet.