‘Alles begint met A’ van Diedrik van der Wal wint Taalboekenprijs 2021

De Taalboekenprijs 2021 is toegekend aan ‘Alles begint met A’ van letterkenner Diedrik van der Wal. Hij heeft de prijs – 3000 euro en een oorkonde – ontvangen op 2 oktober in de uitzending van ‘De Taalstaat’, uit handen van juryvoorzitter Nelleke Noordervliet. Het is de derde keer dat deze taalboekenprijs wordt uitgereikt.

‘Alles begint met A’ is een lees- en bladerboek waarin de 27 letters van ons alfabet (de ‘ij’ doet ook mee) worden voorgesteld aan de hand van anekdotes, weetjes en encyclopedische informatie over hun vorm, functie en uitspraak.

De jury prees het boek om de verzorgde presentatie, de toegankelijkheid, en vooral ook om de veelzijdigheid: “‘Alles begint met A’ is als het ware een dissertatie in de letter-kunde, waarin een veelheid aan subdomeinen voorbijkomt: typografie, letterfrequentie, schrijfonderwijs, spelling, klanksymboliek, grafologie … tezamen een caleidoscopisch verhaal van de letter-taal der Lage Landen.”

De prijs werd uitgereikt door juryvoorzitter Nelleke Noordervliet: “Het is een verrassend en informatief portret van ons alfabet, geschreven door een letterliefhebber pur sang met oog en aandacht voor zowel de kenmerkende als de gewone eigenschappen van de elementaire deeltjes waarmee we schrijftaal maken.”

cover

In ‘De Taalstaat’ sprak de auteur over zijn fascinatie met letters. Hij is meer dan blij met de bekroning van zijn jarenlange werk.

“Om mijn gevoel te benadrukken zou ik de ‘s’ van superblij gebruiken”, begint Van der Wal. Maar waarom schrijft iemand een boek over onze letters? “Zowel de taalkundige aspecten van letters, als de geschiedenis en hoe ze eruitzien boeien me heel hard”, vertelt Van der Wal in ‘De Taalstaat’.

“Stel dat je een tekst aan het schrijven bent. Zakelijk gezien is een a een a. Maar er zijn zo veel verschillende soorten a’s, allemaal met hun eigen specifieke geschiedenis, waarbij soms honderd jaar tussen het ontstaan van die letters ligt. Denk aan een hoofdletter, dat is eigenlijk de oorspronkelijke vorm die de Romeinen al gebruikten. Pas veel later krijg je de kleine letters in veel verschillende vormen.”

De letter ‘t’ blijkt een vrij simpele letter te zijn. “Baby’s kunnen de klank al snel uitspreken omdat die makkelijk ontstaat. In de taalkunde noemt men dat een plosief of een plofklank. Hij komt als een explosief uit je mond.” Maar zo’n makkelijke klank valt ook snel weer weg. In bepaalde dialecten wordt ‘dat’ namelijk als ‘da’ uitgesproken.

Van der Wal kan al snel vijf minuten over één letter spreken. Er valt veel over letters te zeggen. “Ik ben dan ook ongeveer een jaar of tien bezig geweest met het schrijven van dit boek. Die tijd was nodig om te verzamelen en te onderzoeken.”

De letter ‘q’ blijkt een van de bijzonderste letters te zijn. “De ‘q’ is een verrassende letter, in de spelling is dat een merkwaardig ding. Hij heeft een klank die we helemaal niet nodig hebben. We hebben al de ‘k’ en die is prima. Maar het is zo’n mooie letter, met dat staartje.”

--

De Taalboekenprijs is een prijs voor het beste taalboek – een boek dat bedoeld is voor een breed publiek en dat oorspronkelijk, goed geschreven en taalkundig relevant is. De prijs is een initiatief van het Genootschap Onze Taal, het Algemeen-Nederlands Verbond en dagblad ‘Trouw’. Er waren vijf boeken genomineerd, van onder anderen Nicoline van der Sijs, de winnaar van vorig jaar, Miet Ooms en Ewoud Sanders.

Op de website van Onze Taal kunt u een gesprek met de winnaar en de overige genomineerden beluisteren.