intonatie - varieer de zinsklemtonen

Stijgende zinsklemtonen hoor je bijna altijd bij kinderen, vaak ook bij ongetrainde voorlezers en vooral ook bij 'drukke' voorlezers. Stijgende zinsklemtonen associëren we daarom makkelijk met jeugd, vrolijkheid en lichtheid, drukte. Ze horen perfect thuis in een spreekstijl waarbij opwinding, enthousiasme en engagement aan de orde zijn. Maar als je een neutrale, afstandelijke zegging verkiest, kun je er maar beter matig gebruik van maken.

Dalende zinsklemtonen ervaren we als ernstig, rustig, rustgevend. Dat gevoel van rust is belangrijk want het geeft de luisteraar de gelegenheid om de mededeling tot zich te laten doordringen. Dalende zinsklemtonen passen daarom heel goed bij een afstandelijke leesstijl. Natuurlijk wissel je ze af met stijgende zinsklemtonen en met andere vormen van betoning.

Een woord dat je rekt wint daardoor aan belang. Het is, mits met mate toegepast, een uitstekende vorm van beklemtoning. Heel geschikt om nadruk te leggen op begrippen die in de tekst voor het eerst aan bod komen. Of die absoluut niet tussen de plooien mogen vallen, als we een juiste interpretatie van de mededeling mogelijk willen maken. Voorts is deze klemtoon ook handig, als het gaat om extra lange woorden, bizarre samenstellingen, ongewone vreemde woorden, allerhande titels, eigennamen, aardrijkskundige namen enz.

Even inhouden voor je een woord loslaat, is een uitstekende techniek om de luisteraar nieuwsgierig te maken naar wat komt. In het voorbeeld hieronder lijkt zo'n (fractie van een) pauze aangewezen net voor het begrip voorlopige militaire raad. Tegelijk kun je die woorden ook even rekken, dan worden ze nog belangrijker en vallen nog meer op.

Even een witje laten achter zo'n woord(groep) geeft de luisteraar de gelegenheid om het een en ander goed te laten doorsijpelen.

Let wel: het vergt meestal enige oefening om deze techniek op een soepele en natuurlijke manier toe te passen. Vooral niet te lang pauzeren, want dat klinkt gezocht.