Driedubbel

Ik had het moeten weten. Ik had nooit, maar dan ook nooit, in mijn taalmail het driedubbele moeten vervangen door drie keer zoveel. Prompt krijg je dan reacties als: dat is niet hetzelfde, want driedubbel is zesvoudig. Logisch toch? Dubbel is twee keer, driedubbel is dus drie keer twee keer. Zes keer dus. Taal is helaas geen wiskunde.

Je zult me uiteraard nooit horen beweren dat dubbel niet hetzelfde is als twee keer. Maar dat driedubbel dáárom zes keer is, is - met permissie gezegd - onzin. Draai de zaak maar eens om. Lance Armstrong heeft zes keer de Tour gewonnen. Zou je ooit zeggen dat hij driedubbel Tourwinnaar is? Nee toch?

Hoe erg de wiskundigen onder ons het ook mogen vinden, driedubbel is hetzelfde als drievoudig. Net zo is vierdubbel hetzelfde als viervoudig, en vijfdubbel hetzelfde als vijfvoudig. Ik verzin daarmee niets nieuws. Volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal gebruiken we die woorden al minstens vijfhonderd jaar op die manier.

Sterker nog. In het WNT staat geen enkel voorbeeld met -dubbel waarvoor je de tafel van twee moet kennen. Wie denkt dat driedubbel hetzelfde is als zesvoudig, heeft misschien wel een rekenknobbel, maar beslist geen talenknobbel.

Maar toch ... Tweedubbel, zegt het WNT, wordt wel eens gebruikt als het om twee paren gaat. In een tweedubbel span kúnnen vier dieren staan. Maar zouden we een dubbelspel in het tennis dan ook niet beter een tweedubbelspel kunnen noemen? Ik zei het toch al: taal is geen wiskunde.